Discussie topic: katten naar binnen of buiten?

Moderators: NadjaNadja, Essie73, Muiz, Polly, Telpeva, ynskek

Toevoegen aan eigen berichten
 
 
MamboBeach

Berichten: 12626
Geregistreerd: 05-11-06
Woonplaats: Weiland en stal!

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:00

Bellatrix schreef:
Tis toch zo? :=

Dat wel ja! :j :D

Bellatrix
Lid Nieuwsredactie
Always & Forever 

Berichten: 127032
Geregistreerd: 02-08-02
Woonplaats: Mikaelson Manor

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 17-01-10 14:00

Ze heet Bente...das misschien wat makkelijker. :=

Pistasche

Berichten: 6676
Geregistreerd: 02-01-07
Woonplaats: Boktlid nr. # 56477

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:00

IndianLady schreef:
Dan nog staat een ren van een konijn niet in gelijkstelling met een huis voor een kat :=

Zoals ik gisteravonf ook al zei:

IndianLady schreef:
Elk dier heeft een andere behoefte, of ga jij ook tegen eightlegged zeggen dat ze haar spinnen en andere diertjes maar naar buiten moet laten, want tja ook slangen en spinnen en reptielen hebben ook een terratorium. En een terrarium is dan eigenlijk ook te klein. Of omdat het geen aaibare dieren zijn geld dit hele verhaal niet voor hun?


Ik snap niet wat je bedoeld met die konijnenren? Het ging er toch om dat ik mijn ren beter had moeten afschermen tegen die katten.

Colorado
Berichten: 4209
Geregistreerd: 11-10-05

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:01

Ik vind dat je een dier koopt omdat je alles aan het dier geweldig vind. En ik vind dat je alles van een dier moet accepteren en hem niet alleen voor jezelf moet nemen, maar met de intentie dat het je vriend/levensgenoot wordt. Je koopt geen cavia die je vervolgens in een hamsterhok doet wat je 1x per maand schoonmaakt, want oh het kind wil zo graag iets te knuffelen maar ik heb niet genoeg ruimte voor een groot hok, en ook geen zin om hem te vaak schoon te maken. Je neemt ook geen hond om hem vervolgens niet uit te laten want daar heb je geen tijd voor, maar een hond is zo leuk. Je gaat je hond/kat ook geen vlees onthouden omdat je zelf vegetarier bent, dan neem je een dier dat geen vlees eet. Zo vind ik dat je ook geen kat neemt om die vervolgens 24/7 binnen te houden. Een kat hoort te jagen en lekker te ravotten, je neemt een kat om zijn karakter. En dat is bij de meeste katten onafhankelijk, speels en met een jagersinstinct. Zo horen die katten naar buiten te kunnen om op vogels en muizen te jagen en zo horen ze buiten met andere katten te kunnen spelen en evt een partner te kunnen zoeken. Ook horen ze naar buiten omdat katten het over het algemeen geweldig vinden om op onderzoek uit te gaan. Als je een kat koopt weet je ook dat deze 20 jaar kan worden dus dat als je evt gaat verhuizen, dat je er ook aan moet denken dat de kat naar buiten kan. Je koopt dan dus een huis waar je kat lekker een kat kan zijn. Ook al heb je dan zelf misschien iets anders dan wat je het liefste wou. Die kat heb JIJ gekocht en JIJ moet ervoor zorgen, want JIJ hebt die verantwoordelijkheid genomen toen je de kat koos, want JIJ hebt heel erg nagedacht of het wel het beste huisdier voor jou is. Wij zitten nu ook in een situatie dat we moeten verhuizen omdat we het huis niet kunnen betalen. En wij hebben nu ook al 11 jaar een kat rondlopen, en we moeten nu dus op zoek naar een huis waar de kat naar buiten kan. Wat voor ons waarschijnlijk een langere zoektocht en een minder perfect huis voor ons op zal leveren, maar we moeten eerst aan de kat denken. Want die valt onder onze verantwoordelijk.

Je neemt ook geen kind om die in de eerste paar levensjaren maar bij een oppas te dumpen, want oh ze zijn zo leuk. Maar ik heb geen tijd om luiers te verschonen hoor, want ik heb ook nog een carriere. Ja jammer, jij wou dat kind, dus jij hebt nu verantwoordelijkheid voor dat kind. Want dat kind is nog niet zelfstandig genoeg om voor zichzelf te zorgen, dus dat is jouw taak. Jij hoort de perfecte levensomgeving voor je kind te creeeren en zo jezelf achterop te stellen, zo hoort dat ook bij een huisdier vind ik.

Onali
Berichten: 19410
Geregistreerd: 16-03-06

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:02

Shanty_Muis schreef:
Overigens heb ik dus ook geen hond omdat ze niet los kunnen.
Mijn oom heeft er 5, die overdag lekker op de tuin losrennen (dan bedoel ik een boomkwekerij he, dus niet een tuintje van 8 bij 5). Ik ben er van overtuigt dat die honden gelukkiger zijn dan binnenhonden.
Oke, even duidelijk, van 's ochtends 8 tot 's avonds 6 lopen ze op een groot stuk buiten, en savonds zitten ze thuis en kunnen ze hun normale tuin in (10 bij 6?) of binnen (door het kattenluikje :D



Onze ene hond zou dat absoluut niet waarderen :n

:')

De andere in haar jeugd wel :j

Diablo

Berichten: 9826
Geregistreerd: 20-03-05
Woonplaats: Duitsland

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:02

LYSANNO schreef:
Ten eerste zijn hier geen konijnen in de straat. Dat was gewoon een voorbeeld.
Ten tweede als jou hond mijn kat pakt is dat erg, heel erg. Maar toch, je kan niet overal risicos aan vast knuppen.


Dat konijntje was van mij ook een voorbeeld ;) . En ik heb het niet specifiek over jouw kat, ik heb het over de andere 3,3 miljoen.

De laatste zin in je reactie siert je, maar eerder in dit topic werd mij al verteld dat mijn hond niet lief is (en zelfs kinderen zou gaan bijten) omdat hij zijn instinct volgde en een kat te grazen nam.

Shanty_Muis schreef:
Waarom moeten alle katten meteen nog jagers zijn? Katten die genoeg te eten krijgen zijn inmiddels zo onnatuurlijkt dat ze nog en eens weten hoe ze dat moeten doen..


Hier in het topic wordt anders steeds aangehaald dat katten naar buiten moeten omdat we anders niet aan hun levensbehoefte, nl. jagen, voldoen.....


Pmarena, ik vind het echt vervelend om jouw foto's te zien. Het is duidelijk aan die katten te zien dat ze een rotleven hebben.....

Onali
Berichten: 19410
Geregistreerd: 16-03-06

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:02

Pistasche schreef:
IndianLady schreef:
Dan nog staat een ren van een konijn niet in gelijkstelling met een huis voor een kat :=

Zoals ik gisteravonf ook al zei:


Elk dier heeft een andere behoefte, of ga jij ook tegen eightlegged zeggen dat ze haar spinnen en andere diertjes maar naar buiten moet laten, want tja ook slangen en spinnen en reptielen hebben ook een terratorium. En een terrarium is dan eigenlijk ook te klein. Of omdat het geen aaibare dieren zijn geld dit hele verhaal niet voor hun?


Ik snap niet wat je bedoeld met die konijnenren? Het ging er toch om dat ik mijn ren beter had moeten afschermen tegen die katten.



Maar waarom zou jij je konijnenren beter afschermen voor iemand anders zn kat :?

Fenrir
Berichten: 34829
Geregistreerd: 17-12-05

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:03

We kunnen allemaal praten wat we willen, maar toch niemand wordt omgepraat. Dus bij deze, have fun met de discussie want die is toch eindeloze herhaling zonder nut.

Mocht er een kat in mijn tuin komen die mijn kraai pakt en ik zie dat ben ik in staat om eigenhandig de kat zijn nek om te draaien. Jammer voor de kat, maar dat zijn de risico's van je kat buiten laten lopen...
Ik ben van mening dat katten best goed binnen kunnen leven. :) En daar blijf ik bij.
Ik vind gewoon dat als mensen een dier willen ze daar de verantwoordelijkheden voor moeten dragen, en dat betekend dus ook naar anderen toe. Er zijn mensen die last hebben van andermans katten en dan is het onredelijk om te zeggen dat die mensen dan maar maatregelen moeten nemen.

@ MB: dan zeg je maar Fif, dat is makkelijker. Of je kijkt maar in het topic hoe je het spelt. Kleine moeite. :7
En ik vatte je 'is gekheid' anders op, die uitdrukking wordt hier wat anders gebruikt blijkbaar. Maar dat betekend dus niet dat ik selectief lees. Snap nu je punt wel. ;)

@ Colorado: dat is dus onzin, honden hebben ook een jachtinstinct en zouden dus eigenlijk ook altijd naar buiten moeten kunnen. Alleen maar omdat mensen het tegenwoordig gewend zijn dat katten buiten lopen (want die komen terug) mogen ze dat? Slaat dus nergens op.

Pistasche

Berichten: 6676
Geregistreerd: 02-01-07
Woonplaats: Boktlid nr. # 56477

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:03

IndianLady schreef:
Maar waarom zou jij je konijnenren beter afschermen voor iemand anders zn kat :?


Omdat ik niet wil dat mijn konijn opgegeten word ;)
Mensen zeuren dat hun konijn opgevreten word, terwijl ze het zelf hadden voorkomen maar 'door de vervelende huiskat' is het weer verpest. Nee, eigen schuld.
Laatst bijgewerkt door Pistasche op 17-01-10 14:04, in het totaal 1 keer bewerkt

LYSANNO
Berichten: 2164
Geregistreerd: 17-08-04
Woonplaats: Groningen

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:04

Nouja, kijk, sommigen katten willen gewoon naar buiten. Zoals mijn kat, mijn kat is doodongelukkig als ik heb telkis binnen laat, dus ik doe 'm ook buiten. Het is maar net welke kat je hebt.

ZEJA

Berichten: 3136
Geregistreerd: 05-12-05

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:05

IndianLady schreef:
Pistasche schreef:


Ik snap niet wat je bedoeld met die konijnenren? Het ging er toch om dat ik mijn ren beter had moeten afschermen tegen die katten.



Maar waarom zou jij je konijnenren beter afschermen voor iemand anders zn kat :?



Omdat dus blijkt dat een katten eigenaar te beroerd is om maar enige verantwoordelijkheid te nemen voor hun beesten.

Onali
Berichten: 19410
Geregistreerd: 16-03-06

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:06

LYSANNO schreef:
Nouja, kijk, sommigen katten willen gewoon naar buiten. Zoals mijn kat, mijn kat is doodongelukkig als ik heb telkis binnen laat, dus ik doe 'm ook buiten. Het is maar net welke kat je hebt.



Prima, maar respecteer dan ook mensen die hun kat binnen hebben omdat wij katten hebben voor osnzelf en niet voor de buurt.

Mijn binnenkat en Bellatrix dr katten komen absoluut niks tekort.

Spirit

Berichten: 27628
Geregistreerd: 09-02-01

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:06

Shanty_Muis schreef:
Overigens heb ik dus ook geen hond omdat ze niet los kunnen.
Mijn oom heeft er 5, die overdag lekker op de tuin losrennen (dan bedoel ik een boomkwekerij he, dus niet een tuintje van 8 bij 5). Ik ben er van overtuigt dat die honden gelukkiger zijn dan binnenhonden.
Oke, even duidelijk, van 's ochtends 8 tot 's avonds 6 lopen ze op een groot stuk buiten, en savonds zitten ze thuis en kunnen ze hun normale tuin in (10 bij 6?) of binnen (door het kattenluikje :D

Ik weet niet of dat ook een reactie was op mijn bericht, maar mijn hond zit zoveel hij wil in de tuin, het is wel geen boomkwekerij, maar voor hem is het genoeg. Als hij naar binnen wil klopt hij vanzelf weer aan (en dat is vaker dan je zou denken).

xShanty

Berichten: 1932
Geregistreerd: 09-06-07
Woonplaats: Antwerpen

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:07

Diablo schreef:
Shanty_Muis schreef:
Waarom moeten alle katten meteen nog jagers zijn? Katten die genoeg te eten krijgen zijn inmiddels zo onnatuurlijkt dat ze nog en eens weten hoe ze dat moeten doen..


Hier in het topic wordt anders steeds aangehaald dat katten naar buiten moeten omdat we anders niet aan hun levensbehoefte, nl. jagen, voldoen.....


Pmarena, ik vind het echt vervelend om jouw foto's te zien. Het is duidelijk aan die katten te zien dat ze een rotleven hebben.....


En dat vind ik dan weer onzin. Geen van onze katten (op onze eerste na.. die kwam wel eens nog nagenietend van een vogel thuis, jakkes. Die heeft wss wel voor zijn eten moeten vechten vroeger) hebben ooit jagersinstinct gehad. Want jagen was immers bedoelt voor eten. Die van ons krijgen genoeg, en jagen dus niet. Ze spelen buiten, kijken naar vogels, gaan er wel eens achteraan. Maar zullen ze echt niet op eten. En konijnen zullen ze niet eens in de buurt komen denk ik. Ze hebben teretoriumdrifte en maken dus wel eens ruzie over onze tuin met andere katten, maar komen niet in andere tuinen.

Vind het jagersinstinct een beetje overdreven hier.. Dit is allang afgezwakt, en dus voor ons echt geen reden om ze binnen te houden.


@Spirit: Dit was meer een algemene reactie voor iedereen die vind dat honden in hetzelfde schuitje zitten. Als jou hond elke dag buiten kan zitten is het super. Maar ik weet dat er ook genoeg honden de hele dag binnen zitten te wachten op hun 3 wandelingen per dag.
Laatst bijgewerkt door xShanty op 17-01-10 14:07, in het totaal 1 keer bewerkt

Diablo

Berichten: 9826
Geregistreerd: 20-03-05
Woonplaats: Duitsland

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:07

Pistasche schreef:
IndianLady schreef:
Maar waarom zou jij je konijnenren beter afschermen voor iemand anders zn kat :?


Omdat ik niet wil dat mijn konijn opgegeten word ;)
Mensen zeuren dat hun konijn opgevreten word, terwijl ze het zelf hadden voorkomen maar 'door de vervelende huiskat' is het weer verpest. Nee, eigen schuld.



Kijk, en dat is nou nét wat ik met mijn kat doe. Ik voorkom dat hij opgevreten, aangereden, vergiftigd wordt.....nou zijn we er toch?

Bellatrix
Lid Nieuwsredactie
Always & Forever 

Berichten: 127032
Geregistreerd: 02-08-02
Woonplaats: Mikaelson Manor

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 17-01-10 14:07

LYSANNO schreef:
Nouja, kijk, sommigen katten willen gewoon naar buiten. Zoals mijn kat, mijn kat is doodongelukkig als ik heb telkis binnen laat, dus ik doe 'm ook buiten. Het is maar net welke kat je hebt.


Juist! :))

Maar dan moet je niet alle katten over één kam scheren....aangezien jij zegt dat wij onze katten verpesten als we ze binnenhouden. ;)

Pistasche

Berichten: 6676
Geregistreerd: 02-01-07
Woonplaats: Boktlid nr. # 56477

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:09

Diablo schreef:
Kijk, en dat is nou nét wat ik met mijn kat doe. Ik voorkom dat hij opgevreten, aangereden, vergiftigd wordt.....nou zijn we er toch?


Inderdaad :j Jij wil je kat binnen houden om dat te voorkomen, nou dan heb je die risico's niet. Zo zit het ook met de konijneneigenaren, of je laat ze binnen en hebt niet het risico dat ze aangevallen worden. Ik neem het risico bij al mijn dieren, allemaal buiten. Nou wat er gebeurt zie ik dan wel maar ik zorg dat ze allemaal naar buiten kunnen en zonder dat ze last van elkaar hebben. Dat is maar net wat je keuze is.

MamboBeach

Berichten: 12626
Geregistreerd: 05-11-06
Woonplaats: Weiland en stal!

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:12

Fiffill schreef:
We kunnen allemaal praten wat we willen, maar toch niemand wordt omgepraat. Dus bij deze, have fun met de discussie want die is toch eindeloze herhaling zonder nut.

Mocht er een kat in mijn tuin komen die mijn kraai pakt en ik zie dat ben ik in staat om eigenhandig de kat zijn nek om te draaien. Jammer voor de kat, maar dat zijn de risico's van je kat buiten laten lopen...
Ik ben van mening dat katten best goed binnen kunnen leven. :) En daar blijf ik bij.
Ik vind gewoon dat als mensen een dier willen ze daar de verantwoordelijkheden voor moeten dragen, en dat betekend dus ook naar anderen toe. Er zijn mensen die last hebben van andermans katten en dan is het onredelijk om te zeggen dat die mensen dan maar maatregelen moeten nemen.

@ MB: dan zeg je maar Fif, dat is makkelijker. Of je kijkt maar in het topic hoe je het spelt. Kleine moeite. :7
En ik vatte je 'is gekheid' anders op, die uitdrukking wordt hier wat anders gebruikt blijkbaar. Maar dat betekend dus niet dat ik selectief lees. Snap nu je punt wel. ;)

@ Colorado: dat is dus onzin, honden hebben ook een jachtinstinct en zouden dus eigenlijk ook altijd naar buiten moeten kunnen. Alleen maar omdat mensen het tegenwoordig gewend zijn dat katten buiten lopen (want die komen terug) mogen ze dat? Slaat dus nergens op.

Dat was het nu juist, ik vond het even te veel moeite...

Mensen hebben zo hun eigen mening en zullen daar niet snel van afwijken. Ik zeg ook niet dat jij je kat buiten moet doen, is eigen keuze. Zo vind ik dat je dan ook geen kat met een koe of hond of iets mag vergelijken. Dat mag immers met paarden ook niet.

Ik vind het gaaf dat mij katten buiten kunnen lopen, ze hebben hier alle ruimte!

Natuurlijk moet je ervoor zorgen dat alles goed dichtzit, een ren bijvoorbeeld. Ratten, vossen en marters kunnen er ook bij komen dus lijkt me wel dat je je zaken op orde moet hebben. Als je je paard in een stal gooit waar hij zo uit kan en hij loopt op de openbare weg vind je me toch ook een doos?!

Onali
Berichten: 19410
Geregistreerd: 16-03-06

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:12

Pistasche schreef:
Diablo schreef:
Kijk, en dat is nou nét wat ik met mijn kat doe. Ik voorkom dat hij opgevreten, aangereden, vergiftigd wordt.....nou zijn we er toch?


Inderdaad :j Jij wil je kat binnen houden om dat te voorkomen, nou dan heb je die risico's niet. Zo zit het ook met de konijneneigenaren, of je laat ze binnen en hebt niet het risico dat ze aangevallen worden. Ik neem het risico bij al mijn dieren, allemaal buiten. Nou wat er gebeurt zie ik dan wel maar ik zorg dat ze allemaal naar buiten kunnen en zonder dat ze last van elkaar hebben. Dat is maar net wat je keuze is.


En toch vind ik dat anders. Je kat kan uit je tuin weglopen. Konijn zit in zijn eigen tuin. Waarom dus mijn tuin hermetisch afsluiten voor andermans dieren/katten die mijn konijn op eigen grond wil opvreten?

Muzefee

Berichten: 18461
Geregistreerd: 24-05-04
Woonplaats: Zuid-Friesland

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:12

WOEII! Pittige discussie, maar ehh... Is het niet het belangrijkst dat er voor de katten goed gezorgd wordt, ongeacht deze binnen of buiten leeft? ;) En lijkt mij dat de katteneigenaren hier prima voor hun beesten zorgen. :j

Pistasche

Berichten: 6676
Geregistreerd: 02-01-07
Woonplaats: Boktlid nr. # 56477

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:14

IndianLady schreef:
En toch vind ik dat anders. Je kat kan uit je tuin weglopen. Konijn zit in zijn eigen tuin. Waarom dus mijn tuin hermetisch afsluiten voor andermans dieren/katten die mijn konijn op eigen grond wil opvreten?


Daar heb je een heel goed punt :j Ik scherm mijn konijn af voor mijn eigen kat en andere katten omdat ik ze gewoon een goed buitenleven gun, allemaal. En dus het risico van opgegeten worden is verkleind.

MamboBeach

Berichten: 12626
Geregistreerd: 05-11-06
Woonplaats: Weiland en stal!

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:14

Muzefee schreef:
WOEII! Pittige discussie, maar ehh... Is het niet het belangrijkst dat er voor de katten goed gezorgd wordt, ongeacht deze binnen of buiten leeft? ;) En lijkt mij dat de katteneigenaren hier prima voor hun beesten zorgen. :j

Dat ben ik met je eens! :j

Colorado
Berichten: 4209
Geregistreerd: 11-10-05

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:14

@Bente, waarom is dat onzin? Ik vind dat je een hond lang uit moet laten en hem in die tijd ook de gelegenheid moet geven om lekker te ravotten met andere honden en hem ook regelmatig op andere plekken uit hoort te laten en niet elke dag maar hetzelfde rondje met hem hoort te lopen. Een hond komt idd meestal niet terug en een loslopende hond wordt meestal naar het asiel gebracht, dus vind ik het normaal om een hond niet buiten te laten lopen zonder dat je er zelf bij bent als je niet op een boerderij woont waar het wel kan, maar ik vind dus wel dat je hem elke dag 3 tot 4x uit moet laten en dan ook elke keer heel lang, als in 2 uur. Heel lang en het neemt je halve dag in beslag, maar jij wou een hond toch?

En ik snap dat je de nek van die kat om zou draaien, al zou ik het beter vinden als je hem een trap geeft en op die manier bang maakt waardoor hij weggaat maar toch in leven blijft ;) , zomaar iemand anders kat doodmaken is ook zoiets. Maar ik snap je punt helemaal. Het is jammer dat katten altijd zullen blijven jagen, en dus ook op jouw kraai. Maar jij kiest er ook voor je kraai buiten te laten, dus dat is ook een risico, omdat er dus katten buiten lopen. Maakt niet dat iedereen hun kat binnen moet houden voor jouw kraai. Maar ik snap dat jij hem zou beschermen en daarmee die kat een trap zou geven oid. Ik zou mijn kat ook beschermen als ik zou zien dat ze aan wordt gevallen door een hond. Zoals iemand anders net zegt, er lopen ook vossen en andere jagers buiten rond die jouw kraai aan zouden kunnen vallen.
Laatst bijgewerkt door Colorado op 17-01-10 14:17, in het totaal 1 keer bewerkt

Van

Berichten: 6656
Geregistreerd: 11-06-04
Woonplaats: Nieuw-Buinen

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:15

als ik mijn katten los moet laten puur omdat ze een jachtinstinct hebben, dan moet ik mijn jachthonden ook maar loslaten :j
zal de katten populatie ook weer wat slinken, want mijn honden jagen op katten

Onali
Berichten: 19410
Geregistreerd: 16-03-06

Link naar dit bericht Geplaatst: 17-01-10 14:16

Muzefee schreef:
WOEII! Pittige discussie, maar ehh... Is het niet het belangrijkst dat er voor de katten goed gezorgd wordt, ongeacht deze binnen of buiten leeft? ;) En lijkt mij dat de katteneigenaren hier prima voor hun beesten zorgen. :j


Je hebt helemaal gelijk Muzefee.


Prima Pistache :j

Ik houd er voorderest ook mee op. Ik heb gezegd wat ik wil zegen. Zolang iedereen hier maar het beste met zijn of haar dier er voorover heeft. Fijn weekend verder
Laatst bijgewerkt door Onali op 17-01-10 14:19, in het totaal 1 keer bewerkt