Bokt.nl

laida schreef:

krampetrekken is geen ataxie hoor.
er zit bij een krampetrekker meestal een zenuw klem.

Citaat:

Hanetred en kramperigheid

Aandoeningen bij het paard zoals hanentred en kramperigheid roepen veel vragen op. Antwoord geven op die vragen is echter niet eenvoudig. De aandoeningen zijn niet alleen heel gecompliceerd, er is ook erg weinig over bekend.

Een paard met een hanentred (of stringhalt) is in de regel een opvallende verschijning. Niet door zijn uitzonderlijke kwaliteiten, maar vooral door zijn manier van lopen. Tijdens het bewegen trekt hij één van zijn achterbenen duidelijk hoger op dan het andere. Afhankelijk van de mate waarin het paard de aandoening heeft, zal hij dit bij ieder pas of af en toe doen. In ernstige gevallen zal het paard zelfs met zijn onderbeen zijn buik raken. Een hanentred kan ook aan beide achterbenen voorkomen, maar zal dan zeker als het een milde vorm betreft minder opvallen. Sterker nog: het zal soms gezien worden als een zeer actief achterbeen.

In het geval van kramperigheid (shivering) zal het probleem niet vaak zichtbaar zijn bij de dagelijkse arbeid van het paard. Deze paarden hebben vooral problemen als ze op stal kort moeten draaien, achterwaarts gezet worden of een been moeten optillen. Op die momenten kan het gebeuren dat een krampentrekker, zoals deze dieren in de paardenvolksmond genoemd worden, één van zijn achterbenen extreem hoog en zijwaarts optrekt. Kenmerkend hierbij is dat het been ook vaak gaat trillen en dat het paard duidelijk moeite heeft om een goede balans te vinden. Er zijn daarbij grote verschillen waar te nemen in de ernst van de aandoening. Het ene paard zal al problemen vertonen als hij zijn voet tien centimeter op moet tillen terwijl de ander pas bij de uitvoering van een hoge buigproef in de problemen komt.

Voor zowel de hanentred als het krampentrekken geldt dat de bewegingen geheel buiten de wil van het paard om zijn (onwillekeurige bewegingen). Paarden die last hebben van één van deze kwalen (en dan vooral krampentrekkers) kunnen ook duidelijk zenuwachtig worden van zichzelf, omdat ze geen controle hebben over hun ledematen. Omgekeerd geldt ook dat de aandoeningen duidelijk vaker voorkomen bij zenuwachtige paarden.

Oorzaak

Zoals gezegd is over de werkelijke oorzaak van de problemen weinig bekend. Vast staat wel dat er bij onwillekeurige bewegingen sprake is van een verstoring in de coördinatie van het zenuwstelsel. De fijnregeling tussen strekkers en buigers van het achterbeen is duidelijk verstoord. Bij een krampentrekker krijgen de spieren die het sprong- en kogelgewricht buigen daarbij de overhand. Soms kan deze verstoring in de coördinatie vermindert worden door het dier te sederen (een kalmerend middel toe te dienen). Deze sedatie verandert de invloed van het centralezenuwstelsel (= hersenen en ruggemerg). Bij sommige dieren heeft dit een duidelijk positief effect en verminderen de klachten. In andere gevallen zullen de problemen echter alleen maar toenemen. Proberen is de enige manier om uit te vinden hoe een paard reageert op sedatie. Deze toediening van medicamenten is natuurlijk geen oplossing om de dagelijkse problemen die het paard ondervindt weg te nemen maar kan wel uitkomst bieden als het paard behandeld wordt of naar de hoefsmid moet.

Bij een krampentrekker kan het zenuwstelsel op verschillende niveau’s aangetast zijn. De belangrijkste locaties zijn:

- Hersenniveau

- Ruggenmergniveau (hals-, borstregio)

- Ruggenmergniveau (lendenregio)

- Overgang van zenuw naar spier

Bovengenoemde locaties geven alleen de plaats van het probleem aan, maar verklaren niets over de oorzaak. De ware oorzaak blijft vooralsnog mysterieus. Algemeen wordt aangenomen dat de meeste verstoringen plaatsvinden in de lendenregio.

Bijna altijd wordt de wervelkolom van paarden die kramperig zijn gekenmerkt door ‘vastzitten’ van de lendenwervels. Deze paarden vertonen naast kramperigheid een duidelijk beperkte mogelijkheid tot lengtebuiging (lateroflexie). Als een soort symptoombestrijding kan lokaal inspuiten met pijnstillers, maar ook mobiliseren door fysiotherapeut of manueeltherapeut nuttig zijn. De behandeling vermindert niet altijd de kramperigheid, maar verbetert wel zeer sterk de mobiliteit van het paard

Bij een aantal paarden die bij ons in de kliniek ter behandeling zijn geweest, bleek dat de hoofd- halshouding van invloed is op het optreden van een hanentred. Dit duidt erop dat de oorzaak in sommige gevallen in de wervelkolom of ruggenmerg gezocht moet worden. In alle gevallen is het zo mobiel en ‘gezond’ mogelijk houden van de gehele wervelkolom en het aanpassen ter bevordering van de coördinatie de remedie.

In enkele gevallen wordt hanentred niet veroorzaakt door een neurologisch probleem, maar is een primaire aandoening aan hoef, kootholte of spronggewricht de boosdoener. Onderzoek van het been zal hier uitsluitsel over geven.

In de praktijk bestaat de indruk dat de problemen in bepaalde bloedlijnen duidelijk meer voorkomen dan in andere. Zo lijkt het ook dat tuigpaarden vaker getroffen zijn door het probleem. Het lijkt dus niet uitgesloten dat ook erfelijkheid een rol van betekenis speelt. Deze indrukken zijn echter niet bewezen, ze zijn slechts een gevoel uit de praktijk.

Probleem

Zolang het paard lekker in de wei loopt of voornamelijk ontspannen door het bos loopt is er weinig aan de hand en kan hij prima functioneren. Wel is de afwijking vaak in de stap duidelijk zichtbaar, hetgeen vaak meer een probleem is voor de eigenaar als voor het paard.

Anders wordt het wanneer dieren met deze aandoeningen hard aan het werk moeten en ingewikkelde kunsten moeten vertonen. In de praktijk ziet men vaak dat de afwijkende beweging grotendeels verdwijnt in het werken dat vooral de beperkingen in de lengtebuiging een groot probleem vormen. Een situatie die vooral bij dressuurpaarden uiterst ongewenst is. De meeste paarden met problemen die ter behandeling worden aangeboden komen dan ook uit die hoek.

Voor springpaarden lijkt het probleem aanmerkelijk minder groot. Priobert de Kalvarie van de Amerikaanse Leslie Howard is hiervan waarschijnlijk het beste voorbeeld. Dit uiterst succesvolle springpaard toont in stap en draf een enorme hanentred, maar dat weerhoudt hem er niet van om met zijn gigantische galopsprongen de concurrentie steeds weer achter zich te laten.

Een probleem dat voor alle kramperige patiënten geldt, is dat er na verloop van tijd pijn kan ontstaan. De onwillekeurige bewegingen kunnen heel extreem zijn en de spierspanningen kunnen klachten gaan veroorzaken. Ook de stugge, stijve wervelkolom, die bijna alle paarden met kramperigheid hebben, kan oorzaak zijn van pijnlijkheid.

Een ander probleem bij kramperige paarden is de rug van de hoefsmid. Door de enorme trekkracht en onrust van deze paarden, is het beslaan van die dieren niet eenvoudig. Zoals eerder gemeld kan sedatie van het paard in sommige gevallen uitkomst bieden. Sterk krampentrekken kan echter de normale hoefverzorging soms totaal onmogelijk maken.

Differentiaal diagnose

Sommige dieren worden als het ware geboren met kramperige aandoeningen, terwijl andere patiënten van het ene op het andere moment klachten ontwikkelen. Vooral bij deze laatste categorie is het belangrijk om andere mogelijke oorzaken uit te sluiten. Een aantal aandoening kan door hun verschijningsvorm makkelijk verward worden met krampen. Problemen aan de knieschijf zijn daarvan een goed voorbeeld. Ook een bij dressuurpaarden en westernpaarden nog wel eens voorkomende verscheuring in de broekspier geeft een gelijkend klinisch beeld. Maar ook een bijvoorbeeld zelden voorkomende vergiftiging door Lathyrus kan onwillekeurige krampen veroorzaken.

De diagnose hanentred of kramperigheid wordt in principe gegeven naar aanleiding van het klinische beeld. Ter bevestiging van een probleem in het spier-/zenuwstelsel kan een electro-myogram uitgevoerd worden. Maar dit onderzoek levert voor het individuele dier alleen een verdere bevestiging van de kwaal op en geeft vaak geen uitsluitsel over de oorzaak. Hopelijk kunnen deze diagnostische technieken in de toekomst wel meer inzicht verschaffen in de aandoening kramperigheid.

Omdat er over de werkelijke oorzaak van het probleem zo weinig bekend is, is het ook behandelen ervan uiterst moeizaam. Het behouden van een zo groot mogelijke mobiliteit in de wervelkolom is voor patiënten uiterst belangrijk. Daarnaast zijn er enkele medicamenteuze therapieën beschreven om de symptomen te bestrijden.

In het geval van een hanentred kan in sommige gevallen een operatie uitkomst bieden. Door het doorsnijden van de buitenste strekpees ter hoogte van het spronggewricht kan het zo karakteristieke hoge optrekken van het been onmogelijk gemaakt worden

Het op rust zetten van het getroffen paard is geen goede optie. Juist een goede lichamelijke conditie vermindert het probleem in de regel.

Een paard dat kramperig is zal ook bij het voorzichtig vragen van een voetje al snel zijn been heel hoog optillen. Vaak zijn daarbij ook trillingen in en van de spier waar te nemen. Rust en ontspanning is bij deze dieren het belangrijkst als men een been wil optillen, stress maakt het probleem in de regel alleen maar groter