Bokt.nl

**Geplaatst door de TopicStarter** : 20-03-14 15:54

Palominohengst eind 18e eeuw - wie weet iets?

Geplaatst door de TopicStarter : 20-03-14 15:54

Wie heeft informatie over deze palominohengst?

Een kennis heeft een schilderij van omstreeks 1780-1790 met daarop een palomino, waarschijnlijk een hengst.
Het is natuurlijk bijzonder dat er in die tijd in het Noorden (of daar net over de grens) een palomino rondliep. Daar moet vast meer over bekend zijn, maar we hebben nog niets kunnen vinden.

Kan iemand helpen?

Afbeelding

Het schilderij (150x100cm, linnen op een raamwerk, mogelijk een zogeheten 'schoorsteenstuk') hoorde bij een huis net over de grens met Duitsland, ter hoogte van Nieuweschans. Het is gerestaureerd. Helaas is de foto geflitst, dus details zijn niet goed te zien.

Wat opvalt is het hoedje van de meneer. Er bestaat nog een schilderij ('De Zwijnenjacht') met zo'n hoedje, geschilderd door Hermannus Fridericus Carolus de Hosson. In die context wordt de naam Alberda van Ekenstein uit Groningen genoemd.

Voor de geïnteresseerden: op de site van het Groninger Museum is meer informatie over de schilder De Hosson van De Zwijnenjacht te vinden. http://collectie.groningermuseum.nl/

Hier het schilderij 'De Zwijnenjacht'.
Afbeelding

Er is geen enkele aanduiding dat de schilder De Hosson ook schilder van de palomino is. Het hoedje kan een link tussen beide schilderijen zijn. Er wordt beweerd dat in die tijd adellijke families een soort uniform zouden dragen. Het hoedje kan daar eventueel bijhoren.

Mij gaat het vooral om het paard. Weet iemand van het alwetende Bokt iets over een palomino in Noord Nederland en omstreken, zo rond eind 18e eeuw?

Alvast hartelijke dank voor het meedenken!

**Geplaatst**: 20-03-14 23:30

Re: Palominohengst eind 18e eeuw - wie weet iets?

Geplaatst: 20-03-14 23:30

Ik weet alleen dat bij de basispaarden verdunningen helemaal niet zo zeldzaam zijn als nu
Stond hierin volgens mij:
http://www.jkwiersema.nl/boek.html

**Geplaatst**: 22-03-14 19:04

Geplaatst: 22-03-14 19:04

Er zijn verschillende schilderijen uit die tijd die valken en palomino's tonen.

Probleem is dat, zoals met deze, er nergens een aanknoppings punt is wat betreft het paard.

Wat ik wel kan zeggen is dat veelal van de 'gekleurde' paarden destijds afstammelingen waren van:
- oost-asiatische paarden die ingevoerd waren ... te vergelijken met de 'stam-vaders' van het engels volbloed.
- nakomelingen van 'spaanse' veroveraars die toen destijds tot in Nederland zijn geraakt. Deze reden op 'isabellen' (palomino's en valken) van oa Berber Arabier afstamming.

**Geplaatst**: 23-03-14 22:56

Re: Palominohengst eind 18e eeuw - wie weet iets?

Geplaatst: 23-03-14 22:56

Ik denk dat de schilder helderziend was en Grimaldi alvast geschilderd had.....of zo

**Geplaatst**: 23-03-14 23:08

Re: Palominohengst eind 18e eeuw - wie weet iets?

Geplaatst: 23-03-14 23:08

Paard kan ook een Spaans ras zijn oid. Is het land van het uniform op een of andere manier te traceren? Is het schilderij gesigneerd?

**Geplaatst**: 24-03-14 15:31

Geplaatst: 24-03-14 15:31

Het is een misvatting te denken dat zo'n kleur indertijd net zo zeldzaam is als deze de afgelopen paar decennia binnen de warmbloedpopulatie is geweest. Kleur is al eeuwenlang onderhevig aan modegrillen en, niet te vergeten, folklore en vooroordelen. De laatste 200 jaar is dat steeds sterker geworden en pas recent begint daar meer een kentering in te komen (maar ergens ook niet: schimmel is bijv. nu veel minder populair dan 50 of 100 jaar terug bijv. en dat is in de algehele populatie warmbloeden terug te zien).

In die tijd werden er al een paar honderd jaar aardig wat Barokke (o.a. Iberische), maar zeer zeker ook Ottoman-Turkse paarden ingevoerd waarbij deze kleuren veelvuldig voorkwamen.
Ottoman-Turkse paarden waren Arabische (Volbloed) paarden (waarbij dit soort kleuren niet voorkomen) en Arabo-Turkomans voor de lagere officieren en Turkomans voor de hogere officieren. Bij de Turkoman komen verdunningen veelvuldig voor. Zelfs binnen de huidige populatie is bij bijv. de Akhal-Teke bijna de helft enkel of dubbel verdund, vooral creme. Bij de Iomud is dit aantal moeilijker vast te stellen omdat daar schimmel veelvuldig voorkomt en die verandert en/of maskeert de oorspronkelijke kleur.
De toestroom van Ottoman-Turkse paarden begon (maar betekende niet de eerste toestroom van Oosterse paarden aangezien met de Kruistochten reeds Turkomans, Berbers en Arabische paarden hun weg naar Europa vonden, en daarvoor ook al in golven) met de val van Constantinopel (het huidige Istanboel) in de 16e eeuw waarna de Ottomanen Europa in trokken. Dit gebeurde in de 16e eeuw maar de dreiging van de Turken op het Europese vasteland hield veel langer stand en er kwam pas een einde aan het Ottomaanse Rijk na de Eerste Wereldoorlog.
De Byerley Turk is een bekend voorbeeld van zo'n officierspaard aan het einde van de zeventiende eeuw, maar zeker niet de enige en zo waren er ook palomino's en valkkleurige Turkomans die hun weg naar Europa vonden (Byerly Turk was vermoedelijk een gewone basiskleur, maar er waren meerdere).
Deze invoer van Turkoman bloed (veelal onder de noemer "Arabisch") hield zelfs stand tot de twintigste eeuw mn. via Syrië, Perzië, Turkije en vanaf eind negentiende eeuw vooral het Russische Rijk/Rusland. Zo zijn er diverse gevallen bekend die hun weg naar warmbloedstamboeken vonden zelfs nog begin twintigste eeuw. Allen staan, weinig verrassend, op papier als Arabier terwijl zeker in de latere gevallen hun herkomst als Turkoman onmiskenbaar was.

Dit is ook een heldere verklaring voor het voorkomen van creme binnen de Engelse Volbloed. Berbers zou overigens ook kunnen, maar het creme gen binnen dat stamboek komt zeer waarschijnlijk van de 'Turks' (Turkomans) die geïmporteerd zijn. In de 18e eeuw waren er diverse palomino en valk vroege Engelse Volbloeden, bijvoorbeeld. In de 18e eeuw werden deze als dun of yellow geregistreerd, daarna werden de kleuren van de EV vastgesteld op o.a. bruin, zwart, vos e.d. en werden ze vermoedelijk vanaf dat moment geregistreerd als vossen en bruinen (bay bijv. voor een valk, black voor een smokey black, chestnut voor een palomino, etc.)

Foundation rassen voor veel warmbloedpaardenrassen waar verdunningen algemeen bekend zijn zijn natuurlijk de welbekende Iberische paarden, maar ook Berbers en Turkomans (Akhal-Teke) en die laatste twee direct maar ook mogelijk indirect via bijv. de Engelse Volbloed.

Een warmbloedpaardenras dat ontwikkeld werd rond 1800 en bekend werd om zijn indrukwekkende palomino's was de Kinsky, welke waarschijnlijk ontstaan is uit o.a. Engelse Volbloeden (en mogelijk via het Ottomaanse Rijk direct of via andere rassen indirect Turkoman hengsten; wat ook hun bijzondere glans zou verklaren) en diverse merries in het bezit van de Kinsky familie. Deze werden gefokt in Bohemen.

Een ras dat in de 18e eeuw in het noorden van Europa enorm populair was, was de Frederiksborger uit Denemarken, opgebouwd uit o.a. Neapolitaanse en Iberische paarden. Die eerste bestond voor een groot deel uit Iberische paarden, Berberse paarden uit Noord-Afrika en Ottomaanse paarden uit Turkije en het Midden-Oosten, i.e. Turkomans (Akhal-Teke) en Arabieren. Wederom dus een mogelijke bron voor verdunningen. Zeker palomino's konden makkelijk gemaskeerd blijven binnen deze populatie als vossen met blonde manen (flaxen).
Barokke paardenrassen als de Neapolitano, Iberische paarden en Frederiksborger zouden allen een bron van verdunning als palomino geweest kunnen zijn via Iberisch, Berbers of Turkoman bloed.

Binnen diverse warmbloedstamboeken is gebruik gemaakt van paarden met bijv. een Turkoman of Berberse voorvader, waaronder diverse Duitse warmbloedstamboeken. Dit gebeurde in geval van Turkomans zelfs direct via Turkmeense hengsten.

De enige manier om mogelijk achter de herkomst van dit specifieke paard te komen is de herkomst van het schilderij te achterhalen; door en voor wie is het wanneer geschilderd? Alleen zo zou mogelijkerwijs achterhaald kunnen worden wie dit paard geweest is en zo wat voor ras of type erachter steekt.
De informatie die je hebt bijgevoegd is zo echt te karig om maar iets te kunnen zeggen middels een speurtocht in lokale (en/of familie) archieven. Een kunsthistoricus zou mogelijk ook wat aanknopingspunten kunnen bieden. Verder zal het een lastig verhaal worden, zoals Peterina al zegt: er zijn uit deze tijd diverse schilderijen met duidelijk valk of palomino paarden maar de exacte herkomst is vaak behoorlijk obscuur. Niet in de laatste plaats omdat zelfs bij bekende paarden als bijv. Darcy's Yellow Turk er onduidelijkheid bestaat over de herkomst; was ie valk? Was ie palomino? Was het een Turk(oman)? Of toch een Arabier? En was ie dan dus toch vos? Wanneer zo'n paard van eigenaar wisselde veranderde vaak zijn naam en vaak werd een 'Turk' dan spontaan een 'Arab' op basis van de voorkeur van de nieuwe eigenaar (zie hiervoor bijv. ook het uitstekende werk van historicus Donna Landry). Zelfs dan is er nog weinig over te zeggen. Bij sommige was de herkomst vrij helder, bijv. Aleppo in Syrië, maar dan nog kon het net zo eenvoudig een Turkoman, een Arabier of een Arabo-Turkoman zijn. En kleur zou dan een indicatie in de goede richting kúnnen geven, maar zelfs dat is niet eenduidig, helaas.

Zoals je uit bovenstaande kunt opmerken is er voor zijn kleur bovendien allerhande herkomst mogelijk, maar de oerkern is vermoedelijk dan alsnog Iberisch, Berbers of Turkoman. Het is pas later dat men voor bijv. koetsen en cavalerieën meer uniformiteit zocht dan voorheen en afwijkende kleuren werden weg gefokt (er werd dus bewust een andere kant op geselecteerd, zoals zwart hier de laatste jaren weer in zwang is). Zoals gezegd speelde folklore en mode hierin dus sterk mee.
Het hoeft dus ook zeker niet zo te zijn dat de kleur van dit paard specifiek toen zo opvallend was als nu. Het registeren van kleuren gebeurde toen erg vaak verkeerd, zoals helaas zelfs tegenwoordig veel schetsers nog wel een opfriscursus kunnen gebeuren en bij twijfel gewoon een DNA test zouden moeten voorschrijven. Echt duidelijkheid kun je alleen op basis van zijn kleur en de vage beschrijving niet creëren.

Welk paard dit is en wat zijn afstamming is, is dus met de informatie die jij hier geeft onmogelijk te zeggen.

Ik denk dus dat je eerder terug moet naar de bron en dat is de herkomst van het schilderij zélf op basis van de vindplaats en wat je er nu van weet of wellicht zou kunnen achterhalen aangaande maker, opdrachtgever, tijdspanne koppelen aan archief van de familie waartoe de inboedel, en daarmee dit schilderij, behoorde, etc.
Succes.

Peterina, ik denk dat je Centraal-Aziatische (en wellicht West-Aziatische) bedoelt ipv Oost-Aziatische? Oost-Azië is o.a. China, Mongolië, Korea en Japan... en die staan meer bekend om hun (vaak spijkerharde) pony's - weliswaar in alle kleuren van de regenboog. Stamvaders van de Engelse Volbloed kwamen o.a. uit Centraal-Azië, Syrië en Perzië al of niet via het Ottomaanse Rijk (afgezien van de welbekende Berbers en Arabieren).

**Geplaatst**: 24-03-14 17:33

Geplaatst: 24-03-14 17:33

Ik bedoelde idd richting Centraal-Asiatisch.
Men vergeet ook heel vaak dat ten tijden van de kruisheren al paarden terug van die regio's mee gebracht waren naar Europa en Engeland.

**Geplaatst door de TopicStarter** : 30-06-14 09:48

Geplaatst door de TopicStarter : 30-06-14 09:48

Wow, wat een fantastische antwoorden.
Excuses dat ik zo laat reageer. Maar de bijdragen worden werkelijk op prijs gesteld!

Het helpt in ieder geval te weten dat de kleur niet zo bijzonder is.

De herkomst van het schilderij is moeilijk te achterhalen, hoewel ik nu wel verder kan met een aanknopingspunt via-via.
Apart is natuurlijk ook die man met dat hoedje.
Het is mogelijk op beide schilderijen dezelfde man, en dan zou het mogelijk zijn dat beide schilderijen ook van dezelfde schilder zijn.
De zoektocht richt zich nu vooral op de man die op de schilderijen voorkomt, en daarover leg ik waarschijnlijk binnenkort contact met iemand.

Het zoeken naar het paard geef ik voorlopig maar op.

Dank jullie wel voor alle antwoorden, en het meedenken!

Nomineer dit bericht ×