Zep schreef:er stond dinsdag een stukje over hem in de NRC, zal het even voor je uitknippen Karin.
Het staat ook nog op internet..
Spinvis knipt en plakt z'n Nederpop gewoon thuis
Als Spinvis maakte muzikant Erik de Jong op zijn zolderkamertje een bijzondere, Hollandse popplaat. Hij gebruikte een computer, losse zinnetjes uit de spreektaal en speelgoed van zijn kinderen. Nu wil hij op toernee: ,,Ik zoek nog mensen, liefst zestig-plus.''
Door Jacob Haagsma
NIEUWEGEIN, 4 juni. Als het eenmansproject Spinvis maakte Erik de Jong (41) een titelloze, oorspronkelijke popplaat, vol aantrekkelijke huisvlijt-elektronica en bijzondere teksten, rijk aan associaties en prikkelende beelden. Het voelt eigenlijk niet als een debuut, vertelt De Jong. ,,Daar kun je niet van spreken als je al twintig jaar bezig bent.'' Vanaf de punk- en new wave-periode struinde hij in bandjes het Nederlandse podiumcircuit af. Maar het project Spinvis (,,zo'n naam waarvan ik vond dat ie mooi klonk en niks betekende, maar inmiddels blijkt 't weer van alles te zijn'') doet hij alleen, op een zolderkamertje.
,,Dat vind ik zo bijzonder, dat ik er zoveel respons op krijg terwijl het gewoon hier is opgenomen, tussen het naar school brengen en halen van de kinderen.'' Toch heeft de muziek weinig te maken met de nieuwbouwwijk in Nieuwegein waar hij met zijn gezin woont, vindt hij. ,,Je moet niet de fout maken om mijn muziek te zien als de blues uit een Nieuwegeinse nieuwbouwwijk. Ik ben hier nou eenmaal terechtgekomen en het is hier prima wonen. Als ik ergens anders zou zitten zou er ook zoiets uit voortgekomen zijn. Er komen nogal eens wolken in mijn teksten voor, want dat is het enige dat ik zie vanuit mijn zolderraam, met dit Nederlandse klimaat.''
De Jongs zolderkamertje wordt in beslag genomen door een computer, een synthesizer, een mengtafel, wat randapparatuur en een handvol 'gewone' muziekinstrumenten. Er liggen ook wat speeltjes van de kinderen.,,Die gebruik ik als dat zo uitkomt. Dan heb ik een bepaald geluid nodig en ren ik naar beneden om zo'n ding te pakken en voor de microfoon te houden.''
Met zo'n instrumentarium zou je heel goed dansmuziek kunnen maken, of abstracte 'soundscapes'. Maar De Jong kiest ondubbelzinnig voor popmuziek, voor liedjes. Hij ziet zichzelf als een moderne singer-songwriter. ,,Dit alles is eigenlijk één instrument voor mij, een typemachine waarmee ik mijn liedjes vastleg. Er gaat niets boven een zwetend rockbandje, met de chemie van verschillende karakters, maar dit is een aparte discipline. Eentje die mij op dit moment beter past.''
Toen De Jong drie jaar geleden na allerlei geknutsel Bagagedrager maakte, het bedrieglijk ontspannen, bijna hallucinerende openingsnummer van de cd, wist hij dat hij op het goede spoor zat. ,,Het was voor het eerst dat ik zo'n liedje maakte. Toen was Spinvis wel gevormd.''
Anders dan de gemiddelde singer-songwriter doet De Jong niet echt aan afgeronde verhaaltjes. Hij ontleent zijn teksten aan de wereld om hem heen, dat wel. Letterlijk bijna. ,,Ik heb wel twintig boekjes vol zinnetjes die ik om me heen hoor. Ook een vorm van sampling eigenlijk. Als je die achter elkaar zet heb je een verhaal, of tenminste, de suggestie van een verhaal. Want als je ze in een andere context zet, zit er opeens een spanning in. Als ik dat opgenomen heb knip ik er dan nog flink in, op de computer. Ik blijf net zo lang schuiven tot alle elementen dezelfde kant op wijzen. Een vorm van cut-up als het ware. Het mooie van popmuziek is dat het helemaal geen afgeronde betekenis hoeft te hebben. Het is geen kleinkunst.''
De Jong hoefde niet lang na te denken over de keuze van het Nederlands als voertaal. ,,Dat was logisch. De taal heeft een soort onhandigheid die je in je voordeel kunt gebruiken: dan klinkt het op de een of andere manier natuurlijker. Wat mij de ogen opende was een oud nummer van de groep MAM: Ma, met de steeds herhaalde regel 'Ma, weet jij nog wanneer ik voor het eerst een boterham met kaas gegeten heb?' Dat klonk onhandig en tegelijkertijd zo goed. Zo wou ik het. Geen boodschap, geen afgerond verhaal maar een soort sfeer.''
Op die manier vallen tekst en muziek bij Spinvis samen tot een reeks van beelden en sferen, die hun betekenis vinden in een bijna surrealistische suggestie. ,,Soms blijkt zo'n nummer toch iets te betekenen. In je onderbewustzijn is het allemaal voorgebakken. Natuurlijk is het niet willekeurig dat je het ene zinnetje kiest en het andere niet, maar dat moet je verder niet beredeneren. De klank van de tekst is veel belangrijker, je wilt tenslotte muziek maken.''
Dat laatste beperkt zich voorlopig tot het werken op die zolderkamer met het uitzicht op de vaderlandse wolkenlucht. De Jong heeft plannen om zijn muziek op de planken te brengen, maar dan moet het heel anders: ,,Hier kan je niet mee optreden'', zegt hij, wijzend op zijn computer. Om met een begeleidingsgroep met 'normale' instrumenten op pad te gaan, is geen alternatief: ,,Dan wordt 't vaak heel plat, heel gewoontjes. Wat er leuk is aan deze muziek zou ermee verloren gaan.''
Voor wat hij dan wel voor ogen heeft, gebruikt hij de analogie van de sampler. ,,Een sampler kun je zien als een tijdmachine, waar je geluiden uit verschillende tijdvakken en culturen mee kunt samenbrengen. Ik wil mijn muziek uitvoeren met oude muzikanten met heel verschillende achtergronden, van jazz tot kaseko en krontjong. Zelf stap ik dan naar de achtergrond om te kijken wat er gebeurd als die mensen met elk hun eigen bagage onbevangen mijn muziek spelen. Het wordt heel arbeidsintensief, dat weet ik nu al, maar het lijkt me erg interessant om te doen. Ik zoek overigens nog mensen, liefst zestig-plus en vooral strijkers.''
4 juni 2002