Recepten uit het verleden

Moderators: NadjaNadja, Essie73, Muiz, Polly, Telpeva, ynskek

Toevoegen aan eigen berichten
 
 
Dribbel

Berichten: 13637
Geregistreerd: 13-08-05
Woonplaats: Cambridge (UK)

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 06-03-15 00:46

verootjoo schreef:
heidy_wilco schreef:
Onze voorouders hebben het ook overleefd :P


Die werden anders veel minder oud dan wij nu gemiddeld :')

Ik denk dat ik t toch liever bij het hedendaagse voedsel hou :=

Niet helemaal waar. In de statistieken over de gemiddelde leeftijd is kindersterfte meegenomen. De kindersterfte was veeeel hoger dan die nu is, waardoor het gemiddelde dus erg omlaag gaat, terwijl de gemiddelde leeftijd dat volwassenen overladen veel hoger was. Je zou dus eigenlijk het gemiddelde moeten bepalen van de volwassenen. Ze warden wel minder oud, maar niet zo veel minder als vaak wordt gezegd, omdat mensen weinig tot geen ervaring hebben met correct gebruik van statistieken.

rider

Berichten: 2034
Geregistreerd: 05-07-03
Woonplaats: Nijmegen

Link naar dit bericht Geplaatst: 06-03-15 00:50

Ook een aanrader: Supersizers go/Supersizers eat. Van Griekse Oudheid tot jaren 80. ;)


Ailill

Berichten: 12107
Geregistreerd: 27-08-11

Link naar dit bericht Geplaatst: 06-03-15 00:55

heidy_wilco schreef:
Whahaha, wat een timing :')

Ik was dus net aan het googelen naar recepten uit het verleden omdat ik zaterdag naar Stonehenge, Avebury, White Horse en Silbury Hill ga met een groep mensen. Allemaal historische plekken. En ik dacht: eens kijken of ik een leuk koekjes recept kan vinden :P Kijk ik even op Bokt: Ja hoor!! Zal ook weer eens niet. Een topic over historische recepten! XD

Ik heb op dit moment dit recept in mijn hoofd. Wel niet prehistorisch, maar Romeins. Helaas, maar dat moet niet zoveel uitmaken ;) (Ik laat denk ik wel de baking powder en soda eruit. Ook sprinkle ik er geen suiker over, wil het graag zo "echt" mogelijk hebben)

Citaat:
Ancient Roman Honey Serpette

12 1/2 oz plain flour
1 tsp baking powder (which the Romans didn’t have – sorry!)
1/8 teaspoon baking soda (as above … sorry!)
1/2 teaspoon salt
4 oz unsalted butter, room temperature
6 oz honey
2 eggs
1 egg white and castor sugar to sprinkle (or sesame seeds)

Put the flour, baking powder, baking soda and salt in a mixing bowl and use a whisk to mix them all together.

Use another bowl now. Put the butter and honey into it and beat them together. Add the eggs a bit at a time. Make sure that everything is mixed up very well.

Tip the flour and stuff into the bowl and mix it all together to make a dough.

Cover the dough bowl with cling film and put it into the fridge until the dough is cold and firmer.

Put the oven on to 180 degrees C.

Grease some baking trays and line them with baking parchment.

Sprinkle some flour on the work top. Roll bits of the dough into long sausage shapes. Cut them into shorter lengths and curl them to make an ‘S’ shape. Put the S’s onto the baking trays.

Brush some egg white onto the top of each serpette (this is a bit like glue) and sprinkle the tops with a bit of castor sugar.

Bake the serpette in the oven for about 7 minutes or until they are just turning golden.

Cool the serpette on a wire rack.



Leuk initiatief! Ik heb een Tudor kookboek en een Jane Austen kookboek in Nederland liggen. Als ik daar weer ben zal ik daar wat recepten uithalen ;)

Ik haak even in hoor, ga je met een bepaalde rede juist deze zaterdag naar Stonehenge? :D

On topic, leuk onderwerp. . . ik volg!

Anoniem

Link naar dit bericht Geplaatst: 06-03-15 00:56

Dribbel schreef:
Om dan nog even op de Romeinen terug te komen. Wijn drink je niet puur, maar aangelengd met water en eventueel honing. In Italie begon ik de ochtend soms met een glasje half water-half witte wijn, dus mij niet geheel onbekend :')

:') wat een leven joh

wendy_92

Berichten: 220
Geregistreerd: 24-06-06

Link naar dit bericht Geplaatst: 06-03-15 00:58

Ik volg! Klinkt wel interessant! :)

heidy_wilco

Berichten: 4891
Geregistreerd: 24-10-09
Woonplaats: Grunn/Overijssel

Link naar dit bericht Geplaatst: 06-03-15 01:12

Ailill schreef:
Ik haak even in hoor, ga je met een bepaalde rede juist deze zaterdag naar Stonehenge? :D

On topic, leuk onderwerp. . . ik volg!


Nee, niet echt :P Ik zit bij een Meetup group. De London Cultureseekers. Nu is er een coach gehuurd en gaan we een dagtrip doen zaterdag :P Ik ben vorig jaar al naar Stonehenge geweest (gratis! Thanks to een goede vriend die ook archeologie in Winchester studeert en het een en ander doet voor National Heritage). Moet even kijken of ik met een National Heritage pasje van iemand anders weer gratis naar binnen kan komen :P Heb geen zin om 14 pond te betalen, wat echt pokkeduur is 8)7

heidy_wilco

Berichten: 4891
Geregistreerd: 24-10-09
Woonplaats: Grunn/Overijssel

Link naar dit bericht Geplaatst: 06-03-15 01:34

Dribbel schreef:
Niet helemaal waar. In de statistieken over de gemiddelde leeftijd is kindersterfte meegenomen. De kindersterfte was veeeel hoger dan die nu is, waardoor het gemiddelde dus erg omlaag gaat, terwijl de gemiddelde leeftijd dat volwassenen overladen veel hoger was. Je zou dus eigenlijk het gemiddelde moeten bepalen van de volwassenen. Ze warden wel minder oud, maar niet zo veel minder als vaak wordt gezegd, omdat mensen weinig tot geen ervaring hebben met correct gebruik van statistieken.


En als je ook even meetelt dat het schone drinkwater dat we nu hebben vroeger er echt niets was, de kanalen, sloten, rivieren, voornamelijk door stedelijk gebied, lag vol met afval, lijken, van mensen maar ook dieren, stront en wat dan wel niet meer. Mensen wasten in dat water hun kleren, moesten er hun eten mee koken. Er waren geen vaccins tegen ziekten, als ze de ziekte al begrepen. Mensen wisten bijvoorbeeld niet waar de pest vandaan kwam. Hygiëne. Prostitutie zonder bescherming, kleine kinderen vanaf soms 4 jaar werkten al in de prostitutie. Oorlogen. Heel veel mensen dakloos. Vooral rond de industriële revolutie gingen veel mensen naar de stad om te werken. Gevolg: veel moeten werken voor maar heel weinig loon, veel mensen die dicht op elkaar woonden. verontreiniging van licht en nog meer water. Ratten! Ongelukken tijdens het werk. Geen penicilline (antibiotica) (ook een van de redenen waarom in de Eerste Wereldoorlog zoveel mensen stierven! Geboorte was ook best wel heel erg risicovol). Weinig mensen waren opgeleid: Opleiding is kennis. Als je niet zelf wat kan lezen en/of schrijven, dan moet je andere mensen op hun woord geloven en kun je nooit je eigen beeld vormen over wat goed en slecht is. Veel mythen over bepaalde ziekten en gebruiken die we nu als normaal beschouwen. En inderdaad de hoge sterfte onder kinderen. In de Victoriaanse tijd (1837-1901) was het best gebruikelijk om te zeggen: "Has it come to stay?" als er een kind geboren werd.

Het is zo anders, je kan het niet vergelijken.

Dribbel

Berichten: 13637
Geregistreerd: 13-08-05
Woonplaats: Cambridge (UK)

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 06-03-15 03:52

rider schreef:
Ook een aanrader: Supersizers go/Supersizers eat. Van Griekse Oudheid tot jaren 80. ;)

[ Video ]

De restoration aflevering is hilarisch. Te veel alcohol en te veel voedsel :')

LadyKantje
Berichten: 421
Geregistreerd: 02-03-11

Link naar dit bericht Geplaatst: 07-03-15 14:19

Ik kom ook even binnen vallen met een gerecht uit de Middeleeuwen.

Appel-Ui-Spek.

Je bakt wat spek in een pan, omdat spek van zichzelf al vrij vet is hoef je geen boter te gebruiken.
Als het goed gebakken heeft haal je de spek eruit zodat je alleen het vet overhoudt. Hier doe je de
uien (gesneden in halve ringen oid) en de appels (ook in stukjes gesneden) in de pan en laat je het
een tijdje op laag vuur staan. Wel regelmatig door roeren. Na zo'n 15 minuten voeg je de spek er weer bij,
roer je het nog een aantal keren goed door en je hebt Appels-ui-spek.
Het lekkerste is om het te eten op een stuk brood, maar het is maar net wat men wil.

heidy_wilco

Berichten: 4891
Geregistreerd: 24-10-09
Woonplaats: Grunn/Overijssel

Re: Recepten uit het verleden

Link naar dit bericht Geplaatst: 12-03-15 22:06

Helaas heb ik vorige week die koekjes niet kunnen maken... ( :( ze leken me zo lekker!) maar wel een heerlijke dag gehad met geschiedenis!

Dribbel

Berichten: 13637
Geregistreerd: 13-08-05
Woonplaats: Cambridge (UK)

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 12-03-15 22:08

LadyKantje schreef:
Ik kom ook even binnen vallen met een gerecht uit de Middeleeuwen.

Appel-Ui-Spek.

Je bakt wat spek in een pan, omdat spek van zichzelf al vrij vet is hoef je geen boter te gebruiken.
Als het goed gebakken heeft haal je de spek eruit zodat je alleen het vet overhoudt. Hier doe je de
uien (gesneden in halve ringen oid) en de appels (ook in stukjes gesneden) in de pan en laat je het
een tijdje op laag vuur staan. Wel regelmatig door roeren. Na zo'n 15 minuten voeg je de spek er weer bij,
roer je het nog een aantal keren goed door en je hebt Appels-ui-spek.
Het lekkerste is om het te eten op een stuk brood, maar het is maar net wat men wil.

Dit klinkt lekker :9

Ben zelf nog op zoek naar recepten die op schepen in de 18e eeuw werder gegeten. Dat was vooral koken met wat je had op zo'n schip, dus ben benieuwd hoe ze konden overleven.

Anoniem

Link naar dit bericht Geplaatst: 12-03-15 22:17


heidy_wilco

Berichten: 4891
Geregistreerd: 24-10-09
Woonplaats: Grunn/Overijssel

Link naar dit bericht Geplaatst: 12-03-15 22:30

Volgens mij sloegen ze producten als vlees en vis op in zout. Heel veel zout...

Ik zal naar de rest even research doen!

Dribbel

Berichten: 13637
Geregistreerd: 13-08-05
Woonplaats: Cambridge (UK)

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 03-05-15 19:12

Iemand al wat geprobeerd?

Heb alle supersizers go .... gekeken en daar zitten heerlijke dingen tussen, maar ook een hoop viese gerechten.

Even wat recepten gezocht. Als iemand een vertaling wil, dan roep maar welk recept, dan vertaal ik het wel.
Nettle pudding
Ingredients
1 bunch of sorrel
1 bunch of watercress
1 bunch of dandelion leaves
2 bunches of young nettle leaves
Some chives
1 cup of barley flour
1 teaspoon salt

Method
Chop the herbs finely and mix in the barley flour and salt. Add enough water to bind it together and place in the centre of a linen or muslin cloth. Tie the cloth securely and add to a pot of simmering venison or wild boar (a pork joint will do just as well). Leave in the pot until the meat is cooked and serve with chunks of bread.

Smokey Fish Stew
Ingredients
125g bacon
2 leeks
500g of any smoked fish
1 litre milk
1 cup cream
Some chives
1 tsp salt

Method
Fry the bacon until the fat comes away from it and add the chopped leeks. Cook until tender. Add the fillets of fish and cover with the milk. Slowly cook in a pot near the fire until the fish is cooked, which is about 30 minutes. Pour in the cream, along with the chopped chives and salt. Among the fish remains found in prehistoric middens (waste pits) in northern Europe are: eel, carp, pike, perch, trout, salmon, plaice, bass, mullet, cod and spurdog.

Taken from Prehistoric Cooking by Jacqui Wood (Tempus, 2002); also at http://www.channel4.com/history/microsi ... ot_recipes

Patina of Elderberries
Ingredients:
6 bunches of elderberries
tsp pepper
1 tsp anchovy essence
4 fl oz (125ml) wine
4 fl oz (125ml) passum
4 fl oz (125ml) olive oil
6 eggs

Method
Remove the fruits from the elderberry bunches. Wash, place in a saucepan with a little water, and simmer gently until just softened. Drain and arrange in a greased shallow pan. Add the pepper, moisten with anchovy essence, then add the wine and passum and mix well. Finally add the olive oil and bring to the boil. When the mixture is boiling, break the eggs into it and stir well to bind. When set, sprinkle pepper over it and serve hot or cold. If you are unsure of any of the plants in these recipes please check before picking in the wild and eating.

Given in Roman Cookery by Jane Renfrew (English Heritage, 1985)

Liquamen or Garum
Ingredients
1 jar of salted anchovies (100g/3 oz)
700ml/24 fl oz water
400g/14 oz sea salt
A pinch of dried oregano
1 tbsp sapa

Method
Dissolve the salt in the water over a low heat. Add the anchovies to the salted water with the oregano and sapa. Simmer gently for 20 minutes and then leave to cool. Strain the garum through a fine sieve or muslin cloth and store in a jar ready for use.

Another Roman recipe, mentioned in Roman Cookery: Ancient Recipes for Modern Kitchens by Mark Grant (Serif, 1999)

Mussels in Mitulis
Ingredients
Mussels
Liquamen (see above)
Chopped leek
Cumin
Passum (very sweet wine sauce made by boiling the must – could use sapa above)

Method:
Mix the liquamen, chopped leek, cumin and passum or sweet wine. Add water. Cook until the mussels are tender.

Cited at: http://www.romans-in-britain.org.uk/arl ... wine_sauce

Roasted Meats (Hedgehog)
According to medieval experts: "Hedgehog should have its throat cut, be singed and gutted, then trussed like a pullet, then pressed in a towel until very dry; and then roast it and eat with cameline sauce, or in pastry with wild duck sauce. Note that if the hedgehog refuses to unroll, put it in hot water." (Taken from http://www.medievalcookery.com/oddities.shtm) This is, however, a dish based on traditional methods of cooking meat going back to prehistoric times.

Ingredients:
2–2.5kg joint of meat (or leg of lamb)
Sufficient long grass to cover the meat

Method:
Season the meat. Wrap it in long grass, first lengthways and then tying more grass crossways to secure the green wrapping in place. Prepare your barbecue and place a large pot filled with water on it. Cook the meat for about two hours. Once the meat has cooked, remove the grass then place the meat back in the barbecue to sear. Then carve and serve. (Nettle pudding can be boiled in the same pot and served as an accompaniment.)

See: http://www.celtnet.org.uk/recipes/ancient/boiled_ meat_grass.html

Pottage
Prepare some stock. It can contain meat or be vegetarian. Use stock cubes or leftover bones boiled and chopped up meat. Use about as much stock as the quantity of pottage you wish to end up with. In this stock cook as many different kinds of vegetables and herbs as you like. (Tomatoes and potatoes would not have been used.)

Suggestion of ingredients:
Onions of all varieties
Leeks
Cabbage of any kind (sorrel, cabbage)
Green beans or dried beans
Carrots
Turnips
Celery
Thyme, sage, parsley, marjoram, rosemary

Method:
When all the vegetables are cooked, add some porridge oats. If you want your pottage to be runny, like soup, add a couple of tablespoons of oats. If you want it to be extra thick and filling add a large cupful. Continue to simmer until the porridge is cooked. Adjust the seasoning and serve with bread and cheese.

Cited at http://www.stalbansmuseums.org.uk/recipes.htm

Pancakes
In ancient times these would have been a seasonal delicacy as eggs would not have been available all year round. Perhaps that's why they have become associated with the season of Lent and Easter, when eggs would have been in abundance as the birds would be laying.

Ingredients:
125g wholewheat flour
500ml milk (from any domestic animal)
2 eggs (duck eggs get you closer to ancient times but hen eggs will do)
pinch of salt
butter to cook

Method
To make pancakes simply whisk all the ingredients together then leave to stand for at least 90 minutes. At the end of this time heat a pan or a griddle, add a knob of butter and cook small spoonfuls of the mixture. The pancakes work well hot with honey or can be served cold spread with butter and jam.

Alternatives: Finely chop wood sorrel (has a lemony flavour) and mix into some honey and spread over the pancakes. Mix about 100g of toasted, chopped hazelnuts into the pancake mixture. Mix some fruit such as blackcurrants, blackberries, wild strawberries or elderberries into the mix.

See: http://www.celtnet.org.uk/recipes/ancient/pancakes

Nettle Pudding
Ingredients:
1 bunch of sorrel
1 bunch of watercress
1 bunch of dandelion leaves
2 bunches of young nettle leaves
Some chives
1 cup of barley flour
1 tsp salt

Method:
Chop the herbs and mix in the barley flour and salt. Add enough water to bind and place in the centre of a linen or muslin cloth. Tie the cloth and add to a pot of simmering venison or wild boar (a pork joint will do just as well). Leave in the pot until meat is cooked.

This dish is thought to date back to 6,000BC. It is described in Prehistoric Cooking by Jacqui Wood (Tempus, 2002)

Meat Pudding
Ingredients:
1 sheep's stomach or ox secum, cleaned and scalded, turned inside out and soaked overnight in cold salted water
heart and lungs of one lamb
450g/1lb beef or lamb trimmings, fat and lean
2 onions, finely chopped
225g/8oz oatmeal
1 tbsp salt
1 tsp ground black pepper
1 tsp ground dried coriander
1 tsp mace
1 tsp nutmeg
water, enough to cook the haggis stock from lungs and trimmings

Method:
Wash the lungs and heart. Place in large pan of cold water with the meat trimmings and bring to the boil. Cook for about 2 hours. When cooked, strain off the stock and set aside.

Mince the lungs, heart and trimmings. Put the minced mixture in a bowl and add the finely chopped onions, oatmeal and seasoning. Mix well and add enough stock to moisten the mixture. It should have a soft crumbly consistency.

Spoon the mixture into the sheep's stomach, so that it's just over half full. Sew up the stomach with strong thread and prick a couple of times so it doesn't explode while cooking.

Put the haggis in a pan of boiling water (enough to cover it) and cook for 3 hours without a lid. Keep adding water to keep it covered. To serve, cut open the haggis and spoon out the filling.

Another Neolithic treat, this recipe can be found at: http://www.bbc.co.uk/food/recipes/database/haggis

Barley Bread with Beer
Ingredients:
500g barley flour
500g stone-ground wheat flour
1 tsp salt
250g butter
Beer to mix

Method:
Mix the flours and salt together and rub in the butter. Add enough beer to make a soft dough and shape into small cakes. Cook on a hot stone (or griddle) until firm. This is a very light bread because of the addition of the beer and is good with cheese.

En dan ook nog mock duck tijdens de rantsoenering van eten in Engeland tijdens de 2e wereldoorlog:

Mock duck
1 lb sausagemeat
8 oz of onions grated
8 oz tart apples peeled and grated
1-2 teaspoons of fresh sage or 1/2-1 teaspoon dried sage (I used two of fresh as I love sage)

Method
1.Spread half the sausagemeat into a flat layer in a well greased baking tin or dish (I used some foil to shape into a duck breast shape)
2.Top with a layer of the grated apples, onion and sage
3.Add the rest of the sausagemeat and try and form into a duck breast shape
4.Cover with well greased paper or foil and bake in the centre of a moderately hot oven for 40 minutes or until the sauasagemeat is cooked.

Lalidan
Hoofd Wiki
Zeg maar Lila-Dan!
Of toch Heidepaars?

Berichten: 21084
Geregistreerd: 17-05-06
Woonplaats: TellentotdatPOEF-topic

Link naar dit bericht Geplaatst: 08-05-15 11:28

Leuk, ik lees mee! Ik heb zelf geen historische recepten, maar het idee spreekt me wel heel erg aan!

Traiectum schreef:
Ik heb een recept voor dadeltaart tijdens de vastenperiode, dus zonder vlees, eieren, melk, boter of kaas. Bizar wat daar in gaat, en ik durf 'm écht niet te maken:

Meng een half potje amandelmoes met een dl rozewater en een dl vis-kooknat. Voeg 3 ons rijstemeel, een half pond suiker, een half pond ontpitte dadels, vijf fijngesneden vijgen, een ons krenten, een handjevol rozijnen, een blikje schelvislever, zeven balletjes viskuit, en kaneel, gemberpoeder, saffraan naar smaak toe. Voeg ook wat gebroken peterselie, rozemarijn en melde (= een kruid) toe, en wat pulver iridis (= zwaardlelie-poeder, ter vervanging van zwaardlelie-olie, wat blijkbaar nóg moeilijker te krijgen is).
Dit maakt genoeg vulling voor 2 taarten. Het deeg wordt gemaakt door 150 g bloem te mengen met 75 g olie, wat water en zout. Bekleed een bakvorm met het deeg, bestrooi met pijnboompitten, doe hier de vulling over en maak een dunne deksel van het overgebleven deeg. Bak drie kwartier in een matig hete oven.

En ja, die ingredienten staan er echt.

En Romeinse liquamen (een soort vissaus), daar moet je mee opgegroeid zijn denk ik .... die probeer ik nog niet als ik er voor betaald krijg :D


Maar, wat voor ingrediënten vind jij hier raar aan dan??? De enige twee dingen die ik zie waarvan ik denk huh, is de zwardleliepoeder en schelvislever. Het eerste ken ik niet, en lever staat mij tegen, van wat voor dier dan ook.
Viskuit ben ik niet dol op, maar tegenwoordig noemen ze het, als het afkomstig is van een steur, simpelweg kaviaar. Dan klinkt het al weer anders. Dadels wordt zó veel gebruikt, evenals rijstemeel (hoewel het tegenwoordig vaker rijstebloem is), rozewater (denk aan marsepein) krenten en rozijnen.

Ik zou het wel durven maken, ware het niet dat ik denk dat de meeste ingrediënten nog behoorlijk aan de prijs zullen zijn.

Dribbel

Berichten: 13637
Geregistreerd: 13-08-05
Woonplaats: Cambridge (UK)

Re: Recepten uit het verleden

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 08-05-15 13:57

Ik denk dat het de combinatie vis en zoet is waar mensen bij dat recept tegenaan lopen. Niet zozeer de afzonderlijke ingredienten

Anoniem

Re: Recepten uit het verleden

Link naar dit bericht Geplaatst: 08-05-15 14:03

Ik blief geen vis , kan anders best te pruimen zijn

heidy_wilco

Berichten: 4891
Geregistreerd: 24-10-09
Woonplaats: Grunn/Overijssel

Link naar dit bericht Geplaatst: 30-07-16 21:00

Na een hele tijd stilte hier wil ik toch even een poging doen om het topic nieuw leven in te blazen :)

Voor de mensen die het leuk vinden om wat te leren over voedsel(gebruik) van 5 verschillende koningen en koninginnen (Henry VIII, Elizabeth I, George I, George III en Victoria) is het misschien leuk om een kijkje te nemen bij deze course van Futurelearn. Het is een gratis site btw, absoluut geen kosten. Ze hebben er veel meer leuke courses opstaan. (deze course is al wel afgelopen trouwens, maar ik denk dat je er nog wel op kan, en anders komt er vast wel een herhaling ;) )

https://www.futurelearn.com/courses/royal-food

Ierpier

Berichten: 1831
Geregistreerd: 28-09-10

Re: Recepten uit het verleden

Link naar dit bericht Geplaatst: 30-07-16 21:13

Iemand zin in Garum? :Y) romeinse saus van verrotte vis. <<)

Vero

Berichten: 9778
Geregistreerd: 11-03-14

Link naar dit bericht Geplaatst: 31-07-16 12:59

Eerlijk gezegd ben ik bang dat ik de meeste van deze recepten liever over sla :+

heidy_wilco

Berichten: 4891
Geregistreerd: 24-10-09
Woonplaats: Grunn/Overijssel

Re: Recepten uit het verleden

Link naar dit bericht Geplaatst: 31-07-16 13:02

Sommigen die hier staan wel ja :P Maar lang niet alles was zo verschrikkelijk :)