18 januari 2026/Trouw
Wolven gebruiken bevroren rivieren als snelwegen, laat nieuw onderzoek zien
Onderzoek in Scandinavië toont hoe 44 wolvengroepen bevroren waterpartijen gebruiken, van meer tot rivier en stroompje. Wat ’s zomers een obstakel is, blijkt in de winter reuze handig.
In de zomer bieden rivieren en meren rond hun oevers rijk voedsel aan allerlei landzoogdieren. Tegelijkertijd belemmeren die hun verplaatsing. Voor wolven geldt dat ook (Canis lupus).
Jazeker, wolven kunnen uitstekend zwemmen, zoals de ‘nieuwe Nederlander’ aantoonde die laatst het nieuws haalde. Zijn omzwervingen werden via een zender gevolgd, waarbij bleek dat hij zonder problemen de IJssel was overgezwommen. Maar als het even kan, mijden wolven dat soort acties in het eigen leefgebied, zeker in groepsverband.
Tijdelijke vaste ondergrond
Maar hoe ligt het riviergebruik ’s winters, na vorst? Bevriezing zorgt dan voor nieuw terrein. Raar genoeg is het gebruik daarvan nog niet goed onderzocht. Voor zover die tijdelijke vaste ondergrond voor dieren aandacht kreeg, werd eigenlijk gedacht dat die vooral van pas kwam voor een kortdurende oversteek. De hoge zichtbaarheid op een ijsvlakte is immers zowel voor prooi- als roofdieren niet best. Voor wolven zou die niet alleen voor hun werk lastig zijn, maar óók gevaarlijk – tegenover de mens.
Scandinavisch onderzoek werpt daar nu licht op. In het grensgebied van Zweden en Noorwegen worden 44 wolvengroepen gevolgd, met in elk daarvan minstens één van een zender voorzien dier. De volledig vrij en autonoom levende wolf bestaat ook daar niet meer; aantallen worden nauwlettend gereguleerd, en een deel van de dieren krijgt ook halsbandzenders. Dat levert wel mooie gegevens op, over meer dan twintig jaar aan bewegingen.
Rivieren vormen vaak ideale verbindingsroutes, op natuurlijk een ideale vlakke ondergrond. Dat spaart energie en tijd.
Ecologen van een Noorse en een Zweedse universiteit publiceerden erover, begin deze maand in wetenschappelijk tijdschrift Animal Behaviour. De om de paar uur doorgeseinde locatie van de dieren biedt een gedetailleerde blik op hoe wolven in Scandinavië winterlandschappen gebruiken.
Water wordt reisnetwerk
Sneeuwbedekking en dikten daarvan beïnvloeden het wolvengedrag sterk. En in combinatie daarmee trekt bevroren open water enorm. Rivieren worden reiscorridors. De dieren bereiken er hun snelste en verste verplaatsingen.
Door allerlei oorzaken is de sneeuwbedekking op het ijs minder dan die op het land. Als het water nog niet bevroren is tijdens de eerste sneeuwval begint de opeenhoping later dan op het omliggende land. Ook wordt sneeuw er makkelijker weggeblazen door de wind. En dan vormen rivieren ook nog eens vaak ideale verbindingsroutes, op natuurlijk een ideale vlakke ondergrond. Dat spaart energie en tijd.
Daarnaast zoeken de wolven, anders dan vaak gedacht, juist ook het ijs op in gebied met relatief veel menselijke aanwezigheid. Zo kunnen ze toch afstand houden. Dezelfde wateren die in de zomer een belemmering voor ze vormen, zijn nu een uitkomst. Zo kunnen ze zich heel efficiënt bewegen tussen kerngebieden binnen hun territoria.
Kritisch oordeel
De mate van sneeuwbedekking van het land maakt daarbij uit, de wolf op het ijs is een glijdende schaal. Maar ook los van het bevroren water gaan de wolven erg flexibel om met weereffecten en terreinveranderingen. Ze passen hun gewoontes en routes voortdurend aan. Zo lijkt het erop dat ze kritisch plannend met de te verwachten sneeuwdiepten tochten ondernemen. Net als coyotes, waarbij dat in Amerika eerder werd aangetoond.
Een apart hoofdstuk is de bosweg in de nacht. Een moeilijke afweging voor de wolf. Geploegde delen daarvan zijn in principe favoriet, maar dat zijn ook de meest door mensen gebruikte gedeelten. Die gebruiken de wolven dus pas diep in de nacht veel vaker. Maar zelfs daarmee vergeleken trekt het ijs van het grote water dan toch nog sterker.
IJs transformeert waterlichamen van barrières tot snelwegen, en veilige bovendien. Die vondst heeft een echo uit de taalgeschiedenis. Het Oudnoorse woord voor wolf, úlfr, zit in nogal wat plaatsnamen rond rivieren en meren. Vaak omdat wolven in de winter juist daar werden gezien – op het ijs.
https://www.trouw.nl/wetenschap/wolven- ... gle.com%2FLink naar onderzoek
https://www.sciencedirect.com/science/a ... _via_email