13 december 2025
Experts over doodschieten wolf Bram: ‘18 miljoen Nederlanders moeten opnieuw opgevoed worden’
Wolf Bram, die twee jaar lang de Utrechtse Heuvelrug onveilig maakte, is doodgeschoten. Hoe voorkomen we dat de volgende probleemwolf hem opvolgt? „We moeten ze leren: mensen zijn niet fijn om bij in de buurt te komen.’’
Wolf Bram is doodgeschoten, dus het kan weer: rustig met je familie het bos in. ‘Dit is hét moment om de prachtige natuur en de landgoederen te beleven’, meldde een gemeente op de Utrechtse Heuvelrug vrijdagmiddag. Maar is het eigenlijk wel veilig om als mens weer in het wolvengebied te komen? En wat te denken van de tientallen wolvenfotografen die ieder weekend het beste plaatje van de wolf proberen te maken?
Verschillende experts zijn kritisch: ja, Bram is dood, maar zij vinden het belangrijk dat wolven en mensen uit elkaars buurt blijven. Er is immers een overgebleven roedel van zo’n acht wolven die nog altijd op de Utrechtse Heuvelrug leeft. „We zijn nog niet van de problemen af”, vertelt Diederik van Liere. Hij is gepromoveerd gedragsbioloog en doet onderzoek naar gedragingen van allerlei diersoorten, waaronder de wolf.
Volgens hem is de situatie met Bram vooral ontstaan omdat wij als mensen toestaan dat wolven te dicht bij ons in de buurt komen. „Als een wolf door een woonwijk loopt of bij mensen in de buurt komt, moet hij verjaagd worden. Zo leert de wolf dat mensen niet fijn zijn om bij in de buurt te komen.’’
Gewend aan mensen
„Als dat maar vaak genoeg gebeurt, dan gaat het van kwaad tot erger’’, vertelt Van Liere. „Want een wolf kiest er dan voor om dichter bij mensen te komen, en uiteindelijk kan het zelfs zo zijn dat een wolf een mens als prooi gaat zien.’’ Volgens hem zijn ook de talloze fotografen die wolven proberen te fotograferen daar schuldig aan. „Ze zorgen er gewoon voor dat die wolf went aan de aanwezigheid van mensen. Om het over het voeren wat ze soms doen maar niet te hebben.’’
Volgens hem is het verjagen van de wolf als je deze tegenkomt de beste oplossing. „Zo voorkom je dat de wolf te vertrouwd raakt met mensen en incidenten veroorzaakt. Dan hoeft hij ook niet doodgeschoten te worden.’’ En met verjagen bedoelt hij: bangmaken. „Schreeuw of gooi een stok. Het probleem is alleen dat je het dier officieel niet mag verstoren. Daar moeten we met elkaar iets aan doen, want dat is in dit geval echt niet zo erg.’’
Paintballen en verdoven
Van Liere denkt niet dat paintballen of verdoven wél werkt. „Je geeft de wolf daarmee een pijnscheut, maar die wolf heeft geen flauw idee waar dat vandaan komt en associeert het niet met mensen.” Kortom, de wolf wordt bang voor de pijn, maar niet voor mensen.
Het probleem zit in het opnieuw opvoeden van 18 miljoen Nederlanders
Joachim Mergeay
Ecoloog Leo Linnartz gelooft daar wél in: „Er is inmiddels veel ervaring met afschrikwekkende methodes. Of ze effect hebben, is heel individueel: het ene dier laat zich heel makkelijk bijsturen, de ander niet. Maar zelfs als een wolf zich uiteindelijk niet laat afschrikken en besloten wordt hem af te schieten, kun je dat veel sneller doen als hij een zender om heeft. Dan hoeft het niet zo lang te duren als nu bij Bram het geval was.”
Of de problemen op de Utrechtse Heuvelrug nu voorbij zijn, kan Linnartz niet zeggen. „De enige wolf die probleemgedrag vertoonde, is nu dood. Er is niet aangetoond dat hij dat gedrag heeft overgebracht op zijn welpen. Wat wél zeker is, is dat een andere wolf zijn plaats gaat innemen, en dat kan al heel snel gebeuren. Die kan zich rustig houden, maar kan ook voor nog veel meer problemen zorgen. Misschien niet tegenover mensen, maar wel bijvoorbeeld met aanvallen op vee. Dan is het belangrijk dat er ingegrepen kan worden. Op dit moment hebben we dat in Nederland gewoon niet goed geregeld.”
Gedrag aanpassen
„Daarnaast moeten wij ons gedrag aanpassen. We moeten de wolf niet uitlokken. Als mensen een wolf naast de weg staan te voeren, moet een agent ze bekeuren. Een wolf met welpen gaat na een paar weken op zoek naar een overzichtelijk gebied met een plek om voedsel te vinden. Het is niet met zekerheid te zeggen waar dat is, maar na een paar jaar kunnen we wel een redelijke voorspelling doen. Het is heel onhandig als daar een hondenlosloopgebied is. Het is wat gepuzzel en het leidt altijd tot gemor, maar zo’n losloopgebied kun je gewoon verplaatsen. De wolf moet de ruimte krijgen die hij als mede-aardbewoner verdient, ook als wij daarvoor iets moeten inschikken.”
Ook Joachim Mergeay, bioloog en onderzoeker bij het Belgische Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek en de KU Leuven, is kritisch. „In 2023 waarschuwden we al dat er zo snel mogelijk moest worden ingegrepen. We bedoelden daarmee het afschrikken van de wolf. Dat werd toen tegengehouden door Faunabescherming en Animal Rights.’’ Hij verwijst naar het plan om Bram te verdoven, een zender om te doen en zijn locatie te monitoren. Een vergunning hiervoor strandde in de rechtbank.
Opnieuw opvoeden
„We zullen nooit met zekerheid kunnen zeggen of het afschrikken van de wolf gewerkt zou hebben. Mogelijk had het incidenten en uiteindelijk het afschieten kunnen voorkomen. In plaats daarvan is er toegelaten dat er een escalatie ontstond in het gedrag van de wolf. Hij heeft ondervonden dat hij mensen kon benaderen zonder gevolgen, dat hij een hond kon weggrissen bij de eigenaar.”
Maar goed: wolf Bram is dood, hoe zorgen we er dan voor dat het vanaf nu wél goed gaat? Mergeay is, net als Van Liere en Linnartz duidelijk: „Het probleem zit in het opnieuw opvoeden van 18 miljoen Nederlanders. Er zijn maar enkele idioten nodig, die toch de wolf voederen, toch te dichtbij willen komen om die mooie foto te maken, om voor een escalatie te zorgen.”
Volgens Diederik van Liere geldt dat niet alleen voor Bram of de roedel op de Utrechtse Heuvelrug, maar voor wolven in het hele land.
https://www.ad.nl/binnenland/experts-ov ... &slug_rd=1
Geplaatst: 13-12-25 10:22 
