Bokt.nl

**Geplaatst door de TopicStarter** : 15-06-14 12:32

paardenfilosofie: het paard als drager van cultuur

Geplaatst door de TopicStarter : 15-06-14 12:32

Sommigen hebben misschien ooit de frase gehoord: "horsemanship is a way of living". Dit klinkt enigszins vreemd in de oren van moderne Europeanen. Ongetwijfeld zijn paardeneigenaars ook hier bekommerd om het welzijn van hun paarden en spelen deze dieren een belangrijke rol in onze belevingswereld. Niettemin blijven paarden voor velen een vrijetijdsbesteding, één aspect van het leven naast de talrijke bezigheden die ons dagelijks vooruit drijven: het werk, het gezin, de volgende reisbestemming, enz. De plaats en het gebruik van het paard is immers nooit zo sterk gewijzigd dan tijdens de laatste eeuw. Hoewel ik hier evengoed de geschiedenis van deze verandering zou kunnen schetsen, acht ik het waardevoller om in deze post te focussen op één van de meest prominente relicten van het traditioneel gebruik van paarden, één die overigens wederom zijn stempel aan het drukken is op de hedendaagse paardenwereld, namelijk die van de vaquero.

Wie geregeld mijn posts heeft gevolgd, zal hebben opgemerkt dat ik vaak verwijs naar deze traditie. De vaquero methodes zijn wellicht de meest verspreide traditionele manier van paardenhouderrij ter wereld, aangezien de vaquero traditie zich uitstrekt van de Argentijnse pampa's tot de Noord-Amerikaanse plains. Niettemin kwam ook in die laatste plaats de traditie, die daar de buckaroo en californio varianten van de vaquero uitmaken, onder zware druk van de modernisering. Niettemin heeft ze de vroege twintigste eeuw overleefd door paardenmeesters als Bill en Tom Dorrance, een methode die is verdergezet en verspreid door Ray Hunt, waarmee de term 'horsemanship' terug aan populariteit begon te winnen. Het hedendaagse 'natural horsemanship' is dan ook vaak niet meer dan een herwerkte vorm van de leerstellingen van Tom en Bill Dorrance en van Ray Hunt, die vandaag wellicht het best worden verkondigd door Buck Brannaman.

Hoewel ik hier nog uitgebreid zou kunnen uitweiden over waarom deze tradities zo waardevolle lessen bevatten met betrekking tot horsemanship, wil ik vooral duiden op het feit dat het idee van 'partnership' tussen paard en mens niet is ontstaan uit een nieuwe bio of eco beweging, noch kan bestempeld worden als yuppie gedrag. Het gaat terug op een filosofie die het pragmatisch omgaan met paarden overstijgt en in verschillende culturen diepe wortels heeft nagelaten. In sommige van die culturen werd het paard het fundament van de eigen identiteit en stond de dagdagelijkse levenspraktijk vrijwel steeds in verband met het paard. Dat was niet in het minst omdat het eigen leven en de eigen overleving vaak rechtstreeks afhingen van de vaardigheden om een partnership met paarden te bewerkstellen.

De buckaroo cultuur is daar een prominent voorbeeld van. Wellicht het voorbeeld (als een vorm van Westerse cultuur) waar wij ons makkelijk mee kunnen identificeren. Omdat de waarde van zo een traditie niet enkel rationeel kan worden bevat, maar eveneens moet worden ervaren, wil ik deze post aanwenden als een inleiding op een vertolking van deze cultuur door Adrian Brannan doorspekt met de cowboy poetry van haar vader David Brannan, beiden in het bezit van een aangrijpende folkloristische kunstigheid, maar beiden vooral echte buckaroo ranchers (lees daarom vooral de lyrics mee die ik onder het onderstaande filmpje heb toegevoegd). Ik hoop dat dit jullie, als paardenfanaten, mag inspireren.

If these pens could talk, the lessons we’d learn

Of heel shots thrown and calf hair burned

The men held riatas, the men held magueys

But now these pens are falling away

I won’t let these pens pass away

What will I tell him, he asks me, when my son is trying to make up his mind to ride for a living like I have, or explore what the world has to find. Could I tell him it’s sure worth the due? Could I tell him I spent well my time? I’ll just say from the start: Son, it got to come from the heart, it ain’t something that comes from the mind.

And if these pens could talk, the stories they’d tell

Of horse wrecks and shipping cattle in the fall

Though they pushed and they crashed, these wooden walls

They couldn’t get past, though they tried

This corral never complained, it never got tired

Just Juniper limbs held together with bailing wire

And it’s a place of honor I still come here to sit

The corral of my father is a shrine to the roper

I’ve tried to imitate

And what once held our calves still holds our memories

This is the branding pen of my father

I’ll tell him the truth as I know it, of good years, hard winters and drought, the xtc of winning around now and then, giving courage to stay in the bound. That adrenaline rush when you’re busting up the brush on that cow pony, patch him and stack, having a rug jerk from under your feet when you hear that the outfit is sold out. I tell him that cowboy is a verb, not a noun. It is what you do more than the name. And he’d be fooling himself if he’s figuring on any sort of material gain. But then I’ll remind him of spring calves bucking. Of the join and the pride and the pain of living a life that is easy or hard at the discretion of nature’s preferring. What will I tell him, he asks me, when he’s there, trying to make up his mind. I’ll just say from the start: Son, it got to come from the heart, it ain’t something that comes from the mind.

So call it a corral, a branding pen or a trap

But it holds a thousand memories for me in it

This is the place where I learned my dallies to wrap

Where I’ll teach my sons to rope and ride like men

This is the branding pen of my father

This is history, written in wood, standing through time

This is the branding pen of my father

And now mine

**Geplaatst**: 15-06-14 13:51

Re: paardenfilosofie: het paard als drager van cultuur

Geplaatst: 15-06-14 13:51

Pfff. Dat is een pittig stuk tekst zeg. Snap het niet goed, ga het vanavond nog een keer lezen.

**Geplaatst**: 15-06-14 13:57

Geplaatst: 15-06-14 13:57

Giolli schreef:
Pfff. Dat is een pittig stuk tekst zeg. Snap het niet goed, ga het vanavond nog een keer lezen.

Haha, hier hetzelfde! Heb nu weinig tijd, maar ga vanavond het filmpje eens kijken, want op het eerste zicht lijkt het allemaal heel interessant

**Geplaatst door de TopicStarter** : 15-06-14 14:33

Geplaatst door de TopicStarter : 15-06-14 14:33

Ik had er niet bij stilgestaan dat de tekst van het nummer heel wat vocabularium bevat die eigen is aan het buckarroo gebeuren, misschien een klein lexicon met de woorden en uitdrukkingen die wat vreemd klinken:

pen en branding pen: Dit is waar het vee wordt geropet om gebrandmerkt te worden en van de nodige medische zorgen wordt voorzien. Je moet dit zien in de context van de veehouderij in deze gebieden. Koeien worden nog steeds volledig in het wild gehouden, dat wil zeggen dat deze koeien niet zomaar kunnen benaderd worden zonder gevaar, vandaar dat zij worden verzameld in een uitgebreid gebied, vervolgens worden gedreven als een kudde naar de pen. Daar worden zij verzameld (round-up) waar zij één voor één in een pen worden gebracht om geropet te worden. De pen is omwille daarvan steeds voorzien van een zachte ondergrond, zodat bij het slepen het vee geen blijvende letsels wordt toegebracht.

heel shot: nadat de koe of het kalf wordt gevangen rond de hals (head shot) wordt een heel shot rond de achterbenen gesmeten. Op die manier wordt het kalf begeleid zonder dat hij zich ernstige letsels toebrengt of zonder dat degene die het kalf behandelt (the ground crew) te pletter wordt gelopen.

reata: vaak wordt dit lasso genoemd door Europeanen. Er is echter een verschil tussen de lasso en de reata. vaquero technieken zijn immers verfijnder dan de Texas Cowboy technieken en vereisen daarom langere touwen. De term reata is een direct leenwoord van de Spaanse vaquero terminologie. Die technieken hebben de reputatie om diervriendelijker te zijn. Zij zijn echter niet ontwikkeld uit louter etische bezorgdheden, maar vooral om de kalveren geen blijvende letsels toe te brengen. Aangezien deze technieken stammen uit een pre-industrieel tijdperk, kon men het zich niet veroorloven om kalveren door tijdsefficiënte, maar vaak verwondende, technieken te verliezen.

maguey: hetzelfde als een reata, maar dit soort touw was gemaakt uit plantaardig materiaal, terwijl de reata traditioneel uit rawhide werd gemaakt.

horse wrecks: letterlijk paardenwrakken. Deze term duidt vooral op ongelukken met het paard. Het ropen was een noodzakelijk element van de extensieve veeteelt dat een grote graad aan vaardigheden vereisten en tevens een beduidend risico inhield. Hoewel weinig paarden blijvende letsels overhielden door het ropen, kon dit voor ruiters anders uitdraaien. Niet enkel de ruiterkunst op zich, maar vooral het ropen zelf stelde immers veel gevaren voor de ruiter. Omdat de reata niet wordt vastgebonden aan het zadel, dat omwille van de lichtheid waarmee de kalveren worden geropet, betekende dit wel dat een ruiter gemakkelijk door het kalf of de koe van het paard kon worden getrokken. Ballans en timing zijn dus essentieel. In die zin duidt 'horse wrecks' veeleer op de gevaren voor de ruiter dan voor het paard.

corral: een ander woord voor de round pen oftewel de quasi cirkelvormige plaats waarin de activiteit plaatsvindt.

juniper limbs: juniper is een sparrensoort die voorkomt in de Rocky mountains. Het hout van de round corrals is vaak afkomstig van deze boom.

bailing wire: ijzerdraad.

stay in the bound: Amerikaanse uitdrukking: ondanks tegenslag toch blijven doorgaan

stack: van dit woord ben ik niet zeker. Niettemin betekent het wellicht het 'stallen' van het paard. Eenmaal hij goed werk had verricht, worden paarden vaak losgelaten in kudde nabij de corral.

rug jerk from under your feet: Amerikaanse uitdrukking: verbaasd zijn over iets

the outfit is sold out: wellicht gaat het om de succesvolle verkoop van de jaarlijkse veestapel

cowboy is a verb, not a noun: dit is een relatief verspreid gezegde bij buckaroos, waarmee zij zich enigszins afzetten tegen het heroïsche hollywood beeld van de cowboy. Cowboying is in eerste instantie werken om te voorzien in de noden van het gezin en de gemeenschap.

dallies: afgeleid van dallying: het proces waarbij men, slechts nadat de koe is geropet, het touw rond de knop van het zadel draait. In tegenstelling tot Texas Cowboy roping wordt het touw nooit stevig rond de knop bevestigd, maar dient de knop vooral als hefboom om de kracht van het kalf of de koe de baas te kunnen. Dallying ontleend zijn etymology dan ook aan het loslaten en terug aanspannen van het touw. Dat doet men om steeds een zachte spanning op het touw te behouden. Een goede roper poogt zo enerzijds het kalf of de koe in bedwang te houden en neer te leggen, zodat hij klaar is voor de behandeling, maar anderzijds om het dier geen blijvende letsels of beduidende pijn toe te brengen.

Hopelijk verklaart dat wat moeilijkere woorden.

Nomineer dit bericht ×