Merrie doet laatste tijd nogal agressief naar mij.

Moderators: Neonlight, C_arola, Firelight, Sica, Dyonne, NadjaNadja, balance, Essie73

Toevoegen aan eigen berichten
 
 
sjojo
Berichten: 296
Geregistreerd: 17-12-11

Merrie doet laatste tijd nogal agressief naar mij.

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 15-12-12 19:45

Hallo bokkers, ik vraag weer eens jullie mening over het volgende:

Mijn merrie is nu 4.5 jaar en sinds haar 3 jaar onder het zadel. Ze is altijd al een beetje een fel karaktertje geweest, in het begin beet ze ook als je haar stoorde tijdens het grazen en eten. Dat heeft ze afgeleerd }> . Maar de laatste tijd is ze weer enorm lastig naar mij toe. Met longeren stijgert ze soms uit protest als ze van richting moet veranderen. Dan gaat ze voor mij staan oren plat en steigers. Ik sla dan met het einde van mijn longeertouw naar haar hoofd en na een paar keer doet ze het niet meer. Ze kijkt wel vies als ze moet keren maar oké, ze doet het toch.
Maar vanavond in de stal wilde ik haar borstelen nadat ze net eten had gekregen en mikte ze met haar achterbeen naar mij. Ze stampte niet maar ze mikte. Ik heb haar een pets verkocht op haar bil en van haar eten weggejaagd (want dat doet de leider toch?). Heb ze naar buiten gejaagd. Ze zette het op een drafje en gooide met haar hoofd, mijn hondje liep op dat moment voor haar door en had keiveel chance want ze stampte keihard en echt gericht naar de hond met haar voorpoot. |( !
Nu hond is niet geraakt maar ik was woedend.
Daarna wilde ze terug de stal in maar ik heb haar laten wachten, stond voor de stalopening en weigerde haar binnen te laten tot ze kalmeerde en haar hoofd wat liet zakken. Daarna ben ik in de stal gegaan naar haar hooi en mocht ze komen eten. Heb haar toen verder geborsteld en ze was poeslief :+ .

Nu vraag ik me af wat er met haar scheelt, is het gewoon zo dat ze aan mij als leider twijfelt of ben ik niet de leider? Of zou ze me beu zijn want ben elke dag uren bij haar in de buurt en oefen om de 2 dagen of zo wat leiderschap oefeningen (nog niet eens 5 minuutjes). Ik prul graag met mijn paardjes terwijl ze grazen frutsel ik aan haar haren en borstel ik haar of ben met de hond bezig in de wei enzo... . Ben dus echt wel veel bij hen in de buurt. Mijn ruin ligt echt serieus onder de sloef bij haar, ze houd hem echt kort :(:) . Ik moei me er niet echt mee, behalve als ik er tussen sta dan wens ik niet geplet te worden tussen haar en de ruin :D .

Soms twijfel ik aan mijn methode, zou ik haar niet beter wat meer met rust laten? Ik weet het even niet zo goed.

Heb ook wel lol met haar hoor, wandelingen en in bos rijden, wind ze super. En in de wei doe ik ook regelmatig schriktraining met plastic zakken lawaai maken , met paraplu rondlopen, met zeil over grond rondlopen enzo....
Morgen gaan we trouwens weer lekker het bos in ritje maken *\o/* .

Anoniem

Re: Merrie doet laatste tijd nogal agressief naar mij.

Link naar dit bericht Geplaatst: 15-12-12 19:50

Ik denk dat het een behoorlijk dominante merrie is en zo te horen ben je goed bezig. Hou vol. Een sterke merrie zal regelmatig opnieuw de leiding opzoeken dus blijf gewoon op je hoede. Ik zeg het niet snel maar grondwerklessen zouden hierbij goed van pas kunnen komen om signalen te leren herkennen.

paardjuhh123
Berichten: 407
Geregistreerd: 02-06-12

Re: Merrie doet laatste tijd nogal agressief naar mij.

Link naar dit bericht Geplaatst: 15-12-12 19:55

Idd zo blijven doorgaan. Zo'n strijd om wie de baas is kan even duren, dus zorg dat je duidelijk en consequent bezig blijft, dan moet ze op en gegeven moment doorkrijgen dat JIJ de baas bent.
Veel succes !

sjojo
Berichten: 296
Geregistreerd: 17-12-11

Re: Merrie doet laatste tijd nogal agressief naar mij.

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 15-12-12 22:48

pff soort van pubertijd? Moet laatste tijd echt op mijn strepen staan en iedere dag moet ik haar wel een correctie geven :( .
Wilde vooral even bevestiging ;)

aeolusnr1
Berichten: 4303
Geregistreerd: 05-10-08
Woonplaats: St. Job in't Goor , Antwerpen , België

Re: Merrie doet laatste tijd nogal agressief naar mij.

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 01:46

Je bent volgens mij goed bezig.
toch zeker blijven opletten, want hier en daar hoor ik in jouw tekst toch wel dat er soms echt een dreiging is, en als het tot een confrontatie komt dan is het altijd gevaarlijk, wij als mens zijnde kunnen slecht tegen zo'n geweld op komen.
Zou zeggen niet overdreven tutten en kroelen, geef haar zeker ook de rust, maar wees super consequent als je bij haar bent, vooral ook regelmatig haar doen wijken voor jou.
wees voorzichtig.

BobbieLover

Berichten: 1950
Geregistreerd: 07-07-12
Woonplaats: naast me buren ergens in nederland

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 01:54

Je bent goed bezig, alleen zo als ik lees vervalt ze steeds in haar gedrag..
Dus dan doe je iets niet goed.. of ze is wat je al zegt ongeloofelijk sterk in haar gedrag!
Ze denkt dus waarschijnelijk dat zij de baas is in het leiderschap.

Deze drie stappen vormen altijd de basis van de omgang met dieren. Het systeem lijkt heel simpel, maar vaak kom je er snel achter dat je zelf heel inconsequent bent. Heel vaak vraag je iets aan je paard en geef je het al weer op voordat je paard reageerde op jou verzoek. Je geeft je paard gelijk (toch maar niet dat zijweggetje in, of: dan misschien maar niet harder lopen). Voor mensen onderling is dat heel normaal en geen enkel probleem, maar in de omgang met dieren wel. Alleen door duidelijk en consequent te zijn, houdt je een paard zacht op je signalen en neemt het je serieus als leider. En een paard spiegelt jou. Ergo neem jezelf serieus: ALS je wat vraagt, dan MOET het paard reageren. Wanneer je twijfelt, vraag dan niet. Als je bv “HO” roept en het paard stopt niet, heb je hem geleerd dat “ho” niet altijd stilstaan hoeft te betekenen!

Het gaat niet om het onderwerpen van je dier, maar om het verwerven van leiderschap. Alle groepsdieren, zoals honden en paarden, voelen zich het gelukkigst als ze weten wie de leiding heeft. Hun streven is (afhankelijk van hun karakter) niet om zo hoog mogelijk in de rangorde te staan, maar juist om hun eigen plek in de rangorde te kennen. Dat geeft een paard zekerheid en rust. Als je iets van zo'n kuddedier wilt, is het eerlijker en makkelijker voor elkaar te krijgen als jij de leiding neemt

In de omgang met paarden hebben wij meestal groot respect voor een paard. Groot en sterk, zacht en mooi. Genoeg om tegen op te kijken. Maar heeft het paard wel respect voor ons? Een leider wordt je niet zozeer door kracht en geweld, maar juist ook door “betrouwbaar” gedrag en zekerheid uit te stralen, oplossingen te kunnen bedenken in voor het paard moeilijke situaties en…. Door altijd voor het paard voorspelbaar te zijn: Dus je moet altijd rechtlijnig en duidelijk te zijn!

BobbieLover

Berichten: 1950
Geregistreerd: 07-07-12
Woonplaats: naast me buren ergens in nederland

Re: Merrie doet laatste tijd nogal agressief naar mij.

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 01:55


friesiszwart

Berichten: 10232
Geregistreerd: 05-06-06
Woonplaats: pendelend tussen GLD, Overijssel en ZH

Re: Merrie doet laatste tijd nogal agressief naar mij.

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 07:37

Zoals je het omschrijft denk ik dat je goed bezig bent en is het gezien de leeftijd van de merrie hopelijk een tijdelijke fase. Opletten bij haar sterkte want dit gedrag lijkt mij echt niet altijd even leuk.

joey2010

Berichten: 4410
Geregistreerd: 08-09-11
Woonplaats: limburg

Re: Merrie doet laatste tijd nogal agressief naar mij.

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 08:01

Je bent inderdaad goed op weg met haar.
Want jij bepaald waneer ze naar binnen mag om te eten.
Dit doet de leider van de kudde ook.

Lastig waneer je merrie af en toe haar grenzen probeert te verleggen, ze is inderdaad zeer dominant zoals je het omschrijft.

Verder veel succes, en ga zo door, je doet het goed.

paardjuhh123
Berichten: 407
Geregistreerd: 02-06-12

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 11:11

sjojo schreef:
Hallo bokkers, ik vraag weer eens jullie mening over het volgende:

Mijn merrie is nu 4.5 jaar en sinds haar 3 jaar onder het zadel.


Heb je haar niet enorm vroeg beleerd??
Op 1,5 jaar mag dat toch nog niet of zit ik weer eens fout?

justdiesel
Berichten: 5095
Geregistreerd: 23-06-09

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 11:15

paardjuhh123 schreef:
sjojo schreef:
Hallo bokkers, ik vraag weer eens jullie mening over het volgende:

Mijn merrie is nu 4.5 jaar en sinds haar 3 jaar onder het zadel.


Heb je haar niet enorm vroeg beleerd??
Op 1,5 jaar mag dat toch nog niet of zit ik weer eens fout?


Je leest het verkeerd :D
Paard is 4,5 jaar en toen ze 3 was is ze beleerd.......
Dus nu 1,5 jaar onder het zadel.

Eirikur

Berichten: 2606
Geregistreerd: 14-09-05
Woonplaats: Vogelenzang

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 11:16

paardjuhh123 schreef:
sjojo schreef:
Hallo bokkers, ik vraag weer eens jullie mening over het volgende:

Mijn merrie is nu 4.5 jaar en sinds haar 3 jaar onder het zadel.


Heb je haar niet enorm vroeg beleerd??
Op 1,5 jaar mag dat toch nog niet of zit ik weer eens fout?

TS bedoelt "sinds haar 3e jaar", je leest het dus verkeerd.

sayenti
Berichten: 570
Geregistreerd: 07-08-07
Woonplaats: belgie

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 11:17

paardjuhh123 schreef:
sjojo schreef:
Hallo bokkers, ik vraag weer eens jullie mening over het volgende:

Mijn merrie is nu 4.5 jaar en sinds haar 3 jaar onder het zadel.


Heb je haar niet enorm vroeg beleerd??
Op 1,5 jaar mag dat toch nog niet of zit ik weer eens fout?


Ze is op haar 3jaar ingereden dus 1.5jaar onder het zadel ;)
dat kan ik er uit maken. :)

paardjuhh123
Berichten: 407
Geregistreerd: 02-06-12

Re: Merrie doet laatste tijd nogal agressief naar mij.

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 11:26

Ooh, sorry. Verkeerd begrepen :)

SRY

Berichten: 1159
Geregistreerd: 21-05-11
Woonplaats: Zuid-Limburg

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 11:27

Je bent goed bezig met haar. :j En hou dit maar goed vol!!

Zelf heb ik ook een merrie waar ik heel consequent bij moet zijn anders loopt ze gewoon over mij heen, ook met rijden. Ze is nu 8.5 jaar en dit gaat al 8 jaar zo. Heb haar als veulen gekregen. Bijten/trappen in de stal, ongeduldig zijn als het voeren te lang duurt, hoef niet geven voor uit te krabben en dan als reactie trappen. Als ze geen aandacht krijgt, zoekt ze wel aandacht. Met rijden opeens oefeningen niet meer doen. De ene keer is ze heel erg lief en de andere keer haalt ze het bloed onder mijn nagels vandaan.
Als ik merk dat ze weer iets van plan is dan verhef ik mijn stem en meestal stopt ze er meteen mee. Maar als ze toch door gaat en dan gaat trappen of bijten krijgt ze meteen een mep terug.

F_Orumster

Berichten: 16068
Geregistreerd: 17-12-03
Woonplaats: Assen

Re: Merrie doet laatste tijd nogal agressief naar mij.

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 11:32

Ben het eens met wat gezegd is. Vraag me wel af hoe 'duidelijk' je longeerd. Misschien valt er wat in je houding te verbeteren, je houding is nu misschien niet dominant genoeg en zij pikt dat gelijk op. Houd je lijf en zweep gericht op haar achterhand als ze naar voren moet, maak je groot en overtuigend. Evt eind van de lijn een beetje mee zwiepen aan de kant van haar achterhand. Voor het wisselen naar je toe laten komen (naar haar toe is onderdanig maar dat wist je vast al) lijnenboel omdraaien (hangt af wasrmee je longeert) en richtend op haar achterhand weer naar buiten drijven.

Hoe laat jij haar omdraaien dan?

geerke

Berichten: 31213
Geregistreerd: 06-09-07

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 11:37

SRY schreef:
Je bent goed bezig met haar. :j En hou dit maar goed vol!!

Zelf heb ik ook een merrie waar ik heel consequent bij moet zijn anders loopt ze gewoon over mij heen, ook met rijden. Ze is nu 8.5 jaar en dit gaat al 8 jaar zo. Heb haar als veulen gekregen. Bijten/trappen in de stal, ongeduldig zijn als het voeren te lang duurt, hoef niet geven voor uit te krabben en dan als reactie trappen. Als ze geen aandacht krijgt, zoekt ze wel aandacht. Met rijden opeens oefeningen niet meer doen. De ene keer is ze heel erg lief en de andere keer haalt ze het bloed onder mijn nagels vandaan.
Als ik merk dat ze weer iets van plan is dan verhef ik mijn stem en meestal stopt ze er meteen mee. Maar als ze toch door gaat en dan gaat trappen of bijten krijgt ze meteen een mep terug.



jee....wat en feest z'on paard.
En wat ben ik blij met mijn mannen <3
Ik denk dat als er ooit een gericht trapt naar mij dat ik mijn zweep pak en hem helemaal lens sla.
(maar dat is natuurlijk niet goed,zou eigenlijk meteen grondwerk moeten gaan doen en een clickertraining ;) )
Maar dat doen ze gelukkig niet.

Florenc
Berichten: 1477
Geregistreerd: 14-09-11

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 11:38

SRY schreef:
Je bent goed bezig met haar. :j En hou dit maar goed vol!!

Zelf heb ik ook een merrie waar ik heel consequent bij moet zijn anders loopt ze gewoon over mij heen, ook met rijden. Ze is nu 8.5 jaar en dit gaat al 8 jaar zo. Heb haar als veulen gekregen. Bijten/trappen in de stal, ongeduldig zijn als het voeren te lang duurt, hoef niet geven voor uit te krabben en dan als reactie trappen. Als ze geen aandacht krijgt, zoekt ze wel aandacht. Met rijden opeens oefeningen niet meer doen. De ene keer is ze heel erg lief en de andere keer haalt ze het bloed onder mijn nagels vandaan.
Als ik merk dat ze weer iets van plan is dan verhef ik mijn stem en meestal stopt ze er meteen mee. Maar als ze toch door gaat en dan gaat trappen of bijten krijgt ze meteen een mep terug.


Ik heb inderdaad ook zo'n merrie gehad, waar je gewoon altijd 100% consequent mee moest zijn, zelfs in kleine belachelijke dingen (stilstaan = stilstaan, en niet één been verzetten, want dan werd ze gecorrigeerd). Van zodra ik in één van die kleine dingen toegaf, was het naar de vaantjes. Was echt een constante "machtsstrijd" bij haar. Zij was ingereden op haar 7de, en ik heb haar 7 jaar gehad.

Bij haar zat het karakter blijkbaar ook wel in de bloedlijn (héél erg veel merries van die bloedlijn werden niet meer gereden om die reden en enkel gebruikt voor de fokkerij).

Succes ermee :).

SRY

Berichten: 1159
Geregistreerd: 21-05-11
Woonplaats: Zuid-Limburg

Re: Merrie doet laatste tijd nogal agressief naar mij.

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 11:49

Gelukkig zijn het van die buien bij die van mij, niet zo heel erg als vroeger meer. Maar ze weet ook nog donders goed dat het allemaal niet mag en dan gewoon weer proberen. En gelukkig ken ik haar trucjes bijna allemaal. Maar ik moet wel goed alert blijven. Mijn merrie is btw een haflinger x arabier, dat is een goeie combinatie bij elkaar :+

sjojo
Berichten: 296
Geregistreerd: 17-12-11

Re: Merrie doet laatste tijd nogal agressief naar mij.

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 16-12-12 21:01

Hallo allemaal, eerst en vooral bedankt voor het schouderklopje, ik had het even echt nodig :j .
Ik vrees dat mijn madam een sterk karaktertje heeft want als ik met een groep ga rijden dan wil zij regelen waar die paarden moeten lopen :x . Voorbijsteken op een drafje hoort niet en dus wordt er regelmatig een paard op de vingers getikt door haar :o . En drammen hoort ook niet want dan werpt ze vieze blikken of gooit ze haar kont een keertje even naar boven. Het enige wat ik kan doen is zelf afstand houden en vooral de zijkanten opzoeken tijdens de rit. Zeer vervelend dat constant waakzaam zijn. Als ik op grote ritten ga dan doe ik een rode strik in en vaak hoor ik mensen zeggen dat ze enorm vies kan kijken := . Haar tijdens draven of galop voorbijgaan dat kan ook al niet want ZIJ zal winnen en als dat niet met snelheid kan dan duwt ze de andere tegen de struiken aan. Op die momenten luistert ze totaal niet. Als iemand tips voor in groep rijden met een dominante merrie onder je kont heeft>shoot !
Hoe ik haar vraag om te draaien> door thv haar hals te gaan staan en dan met het einde van mijn longeertouw draaien. Drijven doe ik thv haar kont en neutraal is schouder en buik.
Vandaag aan longe was ze poeslief, ging netjes en in tempo achteruit en keerde netjes om zonder een al te zuur gezicht :D .
Tijdens de rit zelfs door een beekje gekregen dankzij de tips van david lee archer *\o/*
Even ging ze met mij lopen maar na ho en trekken, one rein stop gebruikt (sommige zullen het niet graag horen maar ik train ze er regelmatig op) en deed ze ook netjes. Zelfs de backup heeft ze voor het eerst eens netjes gedaan *\o/* . Op stal gedroeg ze zich ook tijdens het eten.
Vandaag was ik dus duidelijk baas...en morgen...zullen we dat ook proberen te zijn :D .
Tips welkom hoor.

aeolusnr1
Berichten: 4303
Geregistreerd: 05-10-08
Woonplaats: St. Job in't Goor , Antwerpen , België

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 22:35

Dat het paard onderweg zoveel aandacht heeft voor al de andere paarden, en dat hij dus ook zelf het initiatief neemt om die andere paarden op hun plaats te wijzen , ..... Dit betekend wel dat het paard op die momenten eigenlijk geen aandacht heeft op jou, dus op die momenten ben jij niet echt de leider.
Klinkt mssn heel cru, maar is echt wel zo, zaak is nu aan jou om een manier te vinden om de aandacht van het paard bij jou te houden, dan is je probleem met alle andere paarden ook ineens van de baan.
Klinkt simpel , is het eigenlijk ook, maar om het in de praktijk ook zo uitgevoerd te krijgen is zeker niet makkelijk en vraagt zeker van jou uit, een hele aanpassing en zeker ook een deel lef.

BaileyMix

Berichten: 7918
Geregistreerd: 03-01-11
Woonplaats: Utrecht

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 22:48

Rot is dat he? Hier ook een -inmiddels- 5 jarige merrie die op haar 4e ook wat problems met het leiderschap kreeg. Gelukkig niet zo extreem als de jouwe! Inderdaad ook met longeren, oren in de nek op je afkomen enzo, ik vind het doodeng :o Instructrice heeft me toen geholpen, inderdaad goed op de achterhand richten en voorwaarts houden (de mijne draaide opeens om, niet als het moest zegmaar) en niks toestaan anders dan wat jij gevraagd hebt. Dus tempo A in draf = tempo A in draf en tempo B in draf = tempo B in draf enzovoorts. Bij het omdraaien stilzetten (dus naar je toe laten komen) en naar haar achterhand lopen. Dan longeerzweep richting voorhand en met uiteinde longeerlijn achterhand wegdrijven. Dan liep ze bij mij tenminste weer weg, zij wilde namelijk ook niet meer weg en bleef haar met d'r hoofd volgen.

Met voeren doe ik standaard dat zij even moet wachten, óók als ik op afstand ben. Dus ik ben bij het voer, ze mag er niet aankomen en als ik iets afstand neem mag ze nog steeds niet, totdat ik dat zeg. Als ze me negeerde en gewoon haar eigen ding deed kreeg ze van mij gewoon een pets; Best streng en niet altijd even leuk, maar ze móét even weten wie de baas is.

Als je dat gewoon standaard blijft doen en af en toe grondwerk, ook in betere periodes halen ze het minder snel in hun hoofd de leiding te pakken. Succes!

EvelienKiss

Berichten: 1015
Geregistreerd: 20-11-09
Woonplaats: Midden-Nederland

Re: Merrie doet laatste tijd nogal agressief naar mij.

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-12-12 22:56

Het is al genoemd, maar ik wil ook graag benadrukken dat je bij sommige (dominante) merries terughoudend moet zijn met het tutten en frutselen. Wees eerder koel, straight en op jezelf gericht in plaats van dat je aardig en lief voor het paard wilt zijn. Dat geeft haar duidelijkheid.

sjojo
Berichten: 296
Geregistreerd: 17-12-11

Re: Merrie doet laatste tijd nogal agressief naar mij.

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 19-12-12 18:41

tja hoe moet ik dat dan doen die aandacht op mij krijgen? in groep is ze zeker een stuk pittiger maar reageert wel goed op mij (niet altijd natuurlijk maar goed). Ook is ze in de wei met haar vriendje bitchiger als ik er bij ben dan als ze alleen zijn. Bij het vastbinden op de standplaats werpt ze geen vieze gezichten, ze staan dan zeker 1 meter van elkaar gebonden maar als ze schuin gaan staan zouden ze elkaar wel kunnen raken zeg maar. Het is alleen als ik er bij ben/ op zit dat ze dat idiote gedrag vertoont.
De laatste dagen is ze weer mijn makke merrie zoals altijd. Ze is zeker wel een beestje met een grote mond maar een klein hartje, je moet je alleen niet laten overbluffen ;)

Sassol

Berichten: 5254
Geregistreerd: 16-01-09
Woonplaats: Omg. Nijmegen

Link naar dit bericht Geplaatst: 24-12-12 00:42

Is ze elke keer met keren beide kanten op zuur of alleen als ze bijv linksom of rechtsom moet draaien? Want in dat geval zou ik denken dat het om één of andere reden ongemakkelijk is om die kant op te draaien.

Als het paard eten heeft in de stal, zou ik er niet naast gaan staan poetsen. In de wei gaat het andere paard namelijk aan de kant voor de leider als het eten heeft (want de leider wil dat stukje hooi hebben, die komt niet kroelen tijdens het eten). In de stal kan dat niet en dat kan voor frictie zorgen.

Ik zou er goed op letten dat je op de grond, ook met andere paarden in de buurt heel scherp op de regels bent. Achter jou is achter jou en langzamer is langzamer.
Gezien je zegt dat je met rijden geen tempocontrole hebt (hetgeen je eerst moet controleren als je gaat rijden). In de bak zou ik dan ook veel terugwaartse tempowisselingen doen. Dus arbeidsdraf, zachte draf, arbeidsdraf, stap, zachte draf, halt etc.