Van bomproef naar heel onzeker paardje

Moderators: Neonlight, C_arola, Firelight, Sica, Dyonne, NadjaNadja, balance, Essie73

Toevoegen aan eigen berichten
 
 
felicity

Berichten: 11422
Geregistreerd: 13-06-03
Woonplaats: oudenbosch

Van bomproef naar heel onzeker paardje

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 09-06-14 13:46

Even een kleine samenvatting.

Ik heb mijn D-pony hengst gekocht toen hij 6 maanden oud was.
Het was een ontzettend leuk lief en nieuwschierig dier.
Vond alles leuk en gezellig.
Zo hebben we in de afgelopen jaren al veel dingen samen gedaan.
Zo liep hij los de trailer in, was goed verkeersmak, liep los achter me aan over zeiltjes, hem in pakken in zeil kon ook allemaal.

Helaas is hij door een stom ongelukje blind geworden
(verhaal is hier te lezen http://www.bokt.nl/forums/viewtopic.php?f=3&t=1768284 )

En nu merk ik dat ik een heel ander paard heb als wat ik had.
Van een zekere grappenmaker die alles leuk en gezellig vond heb ik nu een heel angstig dier wat in blinde paniek weg kan rennen.

Om wat voorbeelden te noemen.

Voor dat hij blind werd heeft hij al spelenderwijs een longeersingeltje op gehad waar we zelfs een rondje mee buiten hebben gewandeld.
Vorige week dacht ik weer even dat singeltje om te doen. En hij raakte compleet in paniek. Rennen, bokken een brok spanning.

Of ik sta hem te poetsen buiten aan de paal en er komt een kindje aan gehuppeld dan is er paniek.

Verkeersmak is hij ook niet echt meer te noemen. Hij kan nu compleet op tilt slaan van een trekker. Vroeger trok hij zich daar niks van aan. Nu raakt hij helemaal in paniek. En ziet of hoort niks meer.

Vandaag was voor mij dan toch even de druppel. Ik wil hem buiten zetten in zijn paddock. Daar voor moeten we langs een grasstrook waar ik hem liet grazen. Daar naast lag een grote rol worteldoek (ligt er al aan maanden). Nu wilde ik verder lopen. Dus hij loopt ook braaf met mij mee alleen had hij een slietje van het worteldoek in zijn mond wat hij meegenomen had met grazen. Dus toen hij met mij mee wilde lopen bewoog de rol. Nou complete paniek. Ik liep voor hem omdat het een smal padje was. Hij duwt mij het stroomdraad in en staat nog even boven op me wreef.
Eerste reactie van mij was dan ook een flinke gil geven en met het touw naar achter gemept. Om hem vervolgens achteruit te zetten zodat we weer op een breed stuk kwamen. Daar heb ik hem gerustgesteld en gewacht tot hij weer ontspande. Toen terug naar die rol en heb ik net zo lang staan wapperen tot hij niet meer weg wilde. Flink beloond en de paddock in.

Ik ben echt gek op me beestje en snap ook helemaal dat hij schrikt en weg wil. Hij is toch 'gehandicapt' en kwetsbaar. Maar vind het niet echt grappig maar dat hij in blinde paniek weg (wil) rennen hij ziet of hoort dan niks meer. En bang dat het dan wel een keer goed fout gaat.

Ik ben dan ook opzoek gegaan naar iemand die mij kan helpen om hem wat zekerder te maken. Ik denk dat ik die persoon ook gevonden heb. Moet alleen nog een proefles afspreken.

Nu ben ik met hem ook bezig met wat grondwerk. Wat soms ook nog vrij lastig is omdat hij aan een oog niks ziet. Maar ik merk wel dat hij heel erg op mij gericht is en dat ik met stem al veel voor mekaar krijg. Wel moet ik heeeel rustig en klein in me beweging zijn. En ook heel rustig met de stem anders is er meteen weer paniek.

Buiten zijn schrikreacties is het echt een heerlijk paard. En ik weet ook goed hoe hij was. Dus we geven de moed niet op het is echt mijn beesie.

Maar toch hoop ik dat bokkers tips, ideeen of ervaringen hebben die mij kunnen helpen.

Als mijn warrige verhaal ergens niet helemaal duidelijk is hoor ik het graag. Ik hoop echt mijn beestje weer wat zekerder te krijgen en samen weer te kunnen genieten van leuke dingen en niet meer bang hoef te zijn dat er iets onverwachts gebeurd en hij weer weg is in blinde paniek.

_Nelleke_

Berichten: 8230
Geregistreerd: 02-11-07

Re: Van bomproef naar heel onzeker paardje

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-06-14 13:48

Is je paardje nu volledig blind of aan 1 oog blind?

felicity

Berichten: 11422
Geregistreerd: 13-06-03
Woonplaats: oudenbosch

Re: Van bomproef naar heel onzeker paardje

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 09-06-14 13:52

Hij is aan zijn linker oog blind.

_Nelleke_

Berichten: 8230
Geregistreerd: 02-11-07

Re: Van bomproef naar heel onzeker paardje

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-06-14 14:58

Hou oud is hij nu en hoe is hij gehuisvest?

Ben je er zeker van dat hij zich weer helemaal goed voelt, geen koorts meer etc? Schrikreacties kunnen ook komen doordat een paard ergens pijn heeft. Door die pijn stroomt er meer adrenaline door z'n lijf en lopen ze veel meer op hun vluchtinstinct.

Verder denk ik wel degelijk dat het te maken heeft met het zichtverlies, maar niet alles. Paarden met oogkleppen raken over het algemeen ook niet helemaal in paniek omdat ze minder zien. Dus ik denk dat het toch ergens anders in zit.

felicity

Berichten: 11422
Geregistreerd: 13-06-03
Woonplaats: oudenbosch

Re: Van bomproef naar heel onzeker paardje

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 09-06-14 17:51

Hij is nu 3 jaar.

Hij staat van zonsopgang tot zonsondergang buiten. Op de wei of op de paddock met onbeperkt hooi.
Helaas staat hij nu wel alleen. Door dat hij aan een kant niks zag zat hij regelmatig in het stroomdraad door de andere paarden. We hebben hem toen alleen gezet. Wel kan hij neuzen met zijn buurman en mijn merrie.

Hij oogt gezond dus ook niet aan gedacht om hem te temperaturen. Kan ik wel eens even checken.

Zou hij mij niet meer vertrouwen? In het begin hebben we wel wat moeite gehad. Ik vergat dat hij aan een kant niks zag. En hij heeft dus 2x goed zijn kop gestoten. Terwijl ik hem vast had. Of dat ik hem uit de wei haalde en hem niet goed begeleide en hij bijna in het draad liep dat ik het ineens door kreeg en hem dus te impulsief deed 'redden'.
Wel komt hij altijd direct naar me toe als ik fluit.

cherrypower
Berichten: 296
Geregistreerd: 30-04-14
Woonplaats: meteren

Re: Van bomproef naar heel onzeker paardje

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-06-14 18:02

ik denk dat het met het vertrouwen wel goed zit. stond hij voorderest altijd met meerdere paarden, want dan kan het misschien zo zijn dat hij zich zo gedraagt omdat hij bij andere paarden wil zijn

cherrypower
Berichten: 296
Geregistreerd: 30-04-14
Woonplaats: meteren

Re: Van bomproef naar heel onzeker paardje

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-06-14 18:03

in combinatie met blind worden

RianneH

Berichten: 28503
Geregistreerd: 02-05-05
Woonplaats: Amersfoort

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-06-14 18:08

Ik heb gewerkt met enkele half blinde paarden die zich daarop heel goed hadden aangepast. Maar ze waren al wat ouder en al gewend aan hun situatie.

Persoonlijk zou ik er in elk geval voor kiezen om hem weer met een ander paard te zetten. Wel eentje die niet in de draden gaat jagen, maar hem leert dat hij niet zo snel bang hoeft te zijn. Hetgeen jij dus inderdaad ook voor hem zal moeten zijn, stabiele factor waardoor hij leert dat hij wel kan vertrouwen op zijn ene oog en andere zintuigen. En dus inderdaad altijd op jou moet passen. Ik denk namelijk dat ook zonder dat ene oog hij precies weet waar jij je bevindt. Maar voor het gemak is het misschien verstandig altijd te lopen bij de kant waar hij wel zicht heeft.

Daarnaast blijft het natuurlijk een jong paard die grenzen op blijft zoeken. Blijf die goed aangeven en hij wordt vanzelf weer een dappere zelfverzekerde man die zich prima kan redden zonder dat ene oog.

felicity

Berichten: 11422
Geregistreerd: 13-06-03
Woonplaats: oudenbosch

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 09-06-14 18:36

Hij stond eerst met twee andere ruinen. Wat eigenlijk heel erg goed ging. Ze liepen veel te klooien en te spelen. De haflinger was duidelijk de baas in de wei. Als die er aan kwam met zijn oren plat was die van mij weg.
Toen hij blind werd leek hij dit moeilijker te kunnen inschatten. En was dan te laat weg en vaak belande hij dan ook nog eens in het draad. Daar leek hij ook onzeker van te worden hij stond de laatste tijd vaak in een hoekje en liep weinig. Spelen deed hij helemaal niet meer.
We hebben hem toen geprobeerd om hem bij een andere ruin te zetten. Dat ging twee dagen goed. Maar die liet hem helemaal niet meer rust. Die bleef hem opjagen en hij belande weer steeds in het draad.
We hebben er toen voor gekozen om hem maar apart te zetten.
Ik sta op een kleine pensionstalling en meer ruinen hebben we niet meer. Hoop dat er toch ooit nog een keertje een rustig ruintje bij komt waar hij mee samen kan.
Wel heb ik het idee dat hij op zijn gemakje staat. Hij doet echt zijn dingentje en loopt nog wel te klooien met de ruin die naast hem staat. Zie je ze ineens allebei langs het draad gek doen.

Ik heb hem toch ook liever met een rustig maatje maar helaas hebben we die niet even voor handen.

Ik heb ook echt even moeten zoeken aan welke kant ik moest lopen. Ik heb eerst geprobeerd om aan zijn blinde kant te lopen. Omdat ik het idee had dat ik dan zou dienen als oog aan de die kant. Maar dat werkte in de praktijk toch net iets anders. Hij zag me niet dus ik kreeg nog wel eens een hoofd tegen me aan omdat hij aan die kant wat wilde zien. Of hij liep met zijn schouder tegen me aan. Ik loop nu dus ook weer aan zijn goede kant.

Ik heb er zelf heel erg aan moeten wennen dat hij blind was aan een kant. Zo vergat ik in het begin dat ik hem moest waarschuwen met mijn stem als ik aan zijn blinde kant kwam. Dan schrok hij gigantisch als ik hem ineens aanraakte. Inmiddels gaat dat hartstikke goed. Hou nu hele gesprekken met hem :j
Ik hou ook meer rekening om van te voren al de poetsplaats leeg te maken dat hij zich nergens aan kan stoten of op kan gaan staan.
En ik ben bewuster met hem bezig. Vroeger pakte ik hem uit de wei en dacht er niet bij na. Nu denk ik vantevoren al wat ik ga doen en hoe ik dat ga doen. Zodat ik alle obstakels onderweg al gezien heb en hem daar makkelijker langs krijg zonder in een ongelukkige situatie te komen.
Ook hou ik meer rekening met de omgeving is het heel druk op stal dan wacht ik even met hem vast zetten of zet ik hem vast op een plek waar het rustiger is.

Zal het voor hem nu nog steeds wennen kunnen zijn dat hij blind is.
Consequent blijven we wel het is nog steeds een jonge hengst. Hij is wat dat hengst betreft wel heel erg mak. Reageert ook niet op merries. Ja als ze hengstig zijn wil hij nog weleens even Hallo zeggen. Maar daar blijft het bij.

Nu ik alles zo neer zet heb ik het idee dat ik toch wel goed op weg ben. Maar alle tips ervaringen zijn nog steeds meer dan welkom.

@RianneH Merkte je bij die paarden ook dat longeren/grondwerk wat lastiger is? Wat ik bij die van mij merk is dat als hij met zijn blinde kant aan het midden rond loopt dat hij dat maar een half rondje vol houdt en dan weer gauw om draait. Denk dus dat hij dat doet om mij en mijn aanwijzingen te kunnen zien. Ik probeer hem nu vertrouwen te geven dat ik niet in eens gekke dingen doe. En ik met mijn stem aan geef wat hij moet doen. In stap kan ik hem nu rustig rond laten lopen met de blinde kant naar mij toe. In draf wil dat nog niet. Maar ach ik heb de tijd. Ik hoef er niet over een maand op te zitten al duurt dat nog twee jaar.

RianneH

Berichten: 28503
Geregistreerd: 02-05-05
Woonplaats: Amersfoort

Re: Van bomproef naar heel onzeker paardje

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-06-14 18:52

Je wilt hem wel hengst houden? Want praktischer zou een saaie merrie zijn natuurlijk, waar hij wel mee kan optrekken maar jullie geen angst hoeven te hebben voor het hangen in de draden..

Beide paarden waren al ouder en onder het zadel, dus het is lastig beoordelen. De ene is vrij hoog opgeleid en voert ook die oefeningen met gemak aan de hand uit. De andere was een pony op recreatieniveau die ook geen problemen met dergelijke dingen had. Kan me daar niet eens van herinneren dat je ergens mee op moest letten, functioneerde als een normaal paard.

Wat je zou kunnen doen met longeren is werken op een meer academische manier. Niet zo zeer om die manier te promoten, maar daar sta je dichter bij je paard en gebruik je het uiteinde van de longeerzweep om een soort beenhulp te geven zodat ze die kant aanspannen. Als je dit bij hem toe past kan je hem veel meer begeleiden tijdens het longeren en zo bezig gaan ook hem lichamelijk te trainen in plaats van alleen maar op afstand en ontspannen te houden ;)

Top dat je zo bewust er mee bezig bent! Lijkt me lastig dat je zo'n tegenslag hebt, helemaal met een jong paard.

felicity

Berichten: 11422
Geregistreerd: 13-06-03
Woonplaats: oudenbosch

Re: Van bomproef naar heel onzeker paardje

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 09-06-14 19:38

Klopt castreren is de makkelijkste weg dan zou hij nog met mijn eigen merrie naar buiten kunnen.
Zei is duidelijk de baas maar gaat niet lopen jagen.

Helaas hebben we nogal wat tegenslag gehad hij heeft als 2 jarige 10 dagen op de kliniek gestaan wegens een flinke wormbesmetting. We wisten niet of hij het zou halen. Gelukkig is hij er nog steeds.
Toen we dat gehad hadden. Kreeg hij een mega bult op zijn hoofd. Ter grootte van een sinaasappel en dat ding bleef groeien. Hup weer naar de kliniek. Waar ze naar diverse onderzoeken niks konden vinden wat het was of veroorzaakte. Heeft heel lang geduurd voor die weg was. En het is nog steeds ietsje dikker.
En toen kreeg hij dat ongelukje met zijn oog. Weer 7 dagen achter mekaar de veearts op bezoek geweest.
Ik ben nu nogal huiverig voor de castratie hij heeft al van alles gehad.
Ben er inmiddels over uit dat als ik de moed bij mekaar geraapt heb dat ik hem naar de kliniek breng en hij gecastreerd word over de lies. De duurste methode maar ik hoop ook de veiligste. Ik kon er al niet van slapen om hem lekker goedkoop thuis of op de kliniek te laten castreren. Omdat ik het alweer helemaal zag gebeuren dat hij complicaties zou krijgen.
Heel slecht ik weet het maar stel dat zo liefst zo lang mogelijk uit.

De klassieke / academische dressuur spreekt mij heel erg aan. Eerst aan de hand alles bevestigen. Dat ze goed hun eigen lijf kunnen gebruiken. En van daaruit verder werken.
Ik ga me daar eens wat meer in verdiepen. Longeren en grondwerk word dat niet gebruikt in die methode?
Is het echt alleen werken aan de hand / onder het zadel?

Het is inderdaad niet altijd even makkelijk. Maar op het moment dat hij blind werd. Heb ik geroepen dat hij nooit meer weg gaat. Wie wil er nu een onbeleerde en blinde D pony hengst? Tja en ik ben ook gewoon gek op dat dier. Er zit ook echt geen kwaad in. Dus ik hoop dat we er gewoon samen uit kunnen komen en ik straks een maatje heb waar ik mee kan lezen en schrijven.

Cassidy

Berichten: 75551
Geregistreerd: 08-08-01
Woonplaats: Purmerend

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-06-14 19:41

felicity schreef:
Voor dat hij blind werd heeft hij al spelenderwijs een longeersingeltje op gehad waar we zelfs een rondje mee buiten hebben gewandeld.
Vorige week dacht ik weer even dat singeltje om te doen. En hij raakte compleet in paniek. Rennen, bokken een brok spanning.


Ook al heeft een paard al eens kennis gemaakt met bepaalde dingen, dan dien je, als je een hele tijd daar niet mee hebt geconfronteerd, het toch weer heel voorzichtig weer te introduceren. Paarden leren door herhaling, eenmaal goed geleerd vergeten ze niet snel maar "eventjes" dat singeltje omdoen als de basis niet goed is bevestigd, was eventjes verkeerd.

Ik bespeur in je paard een gebrek aan vertrouwen in jou en in andere paarden. Dat hij nu alleen staat is natuurlijk niet fijn voor hem, naast snuffelen heeft hij ook behoefte aan kroelen en andere aanrakingen. De blindheid helpt natuurlijk ook niet mee maar mag geen excuus zijn om nu maar niets met hem te gaan doen.

Kortom, ga grondwerk met hem doen om zijn zelfvertrouwen op te krikken en hem weer vertrouwen in jou te geven. Ik zou castreren en een betrouwbaar maatje voor hem zoeken waar hij wel mee op de wei kan.

Annelove16x

Berichten: 1012
Geregistreerd: 21-04-13

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-06-14 19:51

Ahw wat naar allemaal zeg.
Ik denk inderdaad dat je pony onzeker is geworden van het blind zijn.
Hij moet er waarschijnlijk nog meer aan wennen.
en het zou fijn zijn als hij gecastreerd wordt en met je merrie op de wei kan:)
Laatst bijgewerkt door Annelove16x op 09-06-14 20:04, in het totaal 1 keer bewerkt

Sjolvir

Berichten: 25646
Geregistreerd: 26-03-05

Re: Van bomproef naar heel onzeker paardje

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-06-14 20:02

Wat zonde dat je zo'n pech met hem hebt gehad.

Zou hem toch wel castreren, kan hij fijn met je merrie die blijkbaar rustig is en correct lekker buiten staan. Heeft hij vermoedelijk wel steun aan en gezelschap van.
En hij is nog maar blind vanaf febr. dit jaar he!? Dat is best wel kort, blijkbaar heeft hij gewoon tijd nodig
om te wennen aan zijn handicap.

Verder heb je allicht in het begin iets te makkelijk over zijn niet zien aan 1 kant gedacht, waardoor je paar keer ongelukjes met hem hebt gehad.
Ene paard zet zich daar makkelijker over heen dan het andere paard en die van jou is nog een heel jonkie, die sowieso nog niet veel kent.
Zo te horen is hij wel een paard met heel leuk karakter, maar heeft hij nu gewoon even moeite met zich aanpassen aan de nieuwe situatie.
Verder klinkt het alsof je soms wat snel wil gaan voor hem.
Heb hier 3 jarige die ook heel makkelijk is, braaf, vrolijk, zit overal in met haar snuit, maar toch probeer ik bewust elke keer dat stapje terug te maken, voordat ik dat stapje vooruit ga vragen.
Hoe vanzelf sprekend een klein dingetje ook kan lijken omdat ze het zo makkelijk doen, het blijven jonkies met weinig ervaring.

Jij hebt in ieder geval al geleerd dat je iets voorzichtiger moet zijn en je aan moet passen aan hem,
dus ben je al op de goede weg.
Verder denk ik dat je dan gewoon rustig aan moet gaan opbouwen met hem, maar ook niet te veel willen doen, hij is nog maar 3! En heeft ook nog eens recent een handicap opgelopen, dus verwacht ook niet ineens heel veel van hem, doe het lekker rustig aan.

fourseasons

Berichten: 4788
Geregistreerd: 07-08-13

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-06-14 20:12

Hij is nog niet zo lang blind dus vind dit gedrag niet zo gek. Ken meerdere wat oudere half blinde paarden en die zijn er al aan gewend dus kunnen er goed mee omgaan. Dat zal over een tijdje ook wel bij jou pony zo zijn, heeft even tijd nodig. En dat hij door jou zijn hoofd heeft gestoten is geen probleem hoor. Als hij je niet vertrouwd deed hij wel anders en hij gaat er niet dood aan. Waarschijnlijk moet jij er ook even aan wennen hoe je er in sommige situaties mee moet omgaan, dat leer je vanzelf.

felicity

Berichten: 11422
Geregistreerd: 13-06-03
Woonplaats: oudenbosch

Re: Van bomproef naar heel onzeker paardje

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 09-06-14 20:42

Ik heb niet het idee dat ik te snel wil. Maar het was inderdaad een domme actie om de longeersingel er meteen weer op te gooien. Denk dat het een jaar geleden is dat hij die opgehad heeft. Wel heeft hij die toen meerdere keren opgehad. Maar toch niet goed bevestigd.
We hebben weer van me fouten geleerd. Dit doen we de volgende keer niet meer zo.

Ik pak hem om de dag even. De ene keer is dat alleen even poetsen en klaar en de andere keer is dat wat spelen in de longeercirkel. Ik laat hem dan los lopen en laat hem op beide kanten stappen en vraag hem weer naar me toe. De andere keer zet ik hem in de longeercirkel en pak ik er een pion bij.
En de andere keer wandelen we over het erf en laat ik hem halthouden en een pasje achterwaarts.
Echt zadelmak maken of longeren zijn we echt nog niet aan toe. Wil eerst dat hij weer vertrouwen krijgt in mij en zich zelf en dat we goed kunnen om gaan met zijn handicap.
Denken jullie dat dit al te veel voor hem is?

Met goed weer vind ik het ook lekker om even bij hem in de wei te gaan zitten. Hij komt altijd eerst even kijken. Blijft dan ook even staan om vervolgens weer zijn eigen ding te doen. Probeer op deze manier ook wat meer vertrouwen te krijgen in elkaar.

RianneH

Berichten: 28503
Geregistreerd: 02-05-05
Woonplaats: Amersfoort

Re: Van bomproef naar heel onzeker paardje

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-06-14 22:53

Klinkt mij niet in de oren alsof het te veel voor hem is. Zolang je bewust blijft kijken naar hem en hoe hij het op pakt, denk ik dat je heel ver komt :)

Zelf pak ik gewoon de dingen uit de academische/klassieke dressuur die ik vind werken voor mijn paard en mij ;) We werken dus aan de hand, wat me voor jullie ook wel een fijne manier van werken lijkt. Je kan hem goed begeleiden vanaf de grond en hebt redelijk wat contact (kan er zelfs voor kiezen ook dichter tegen hem aan te lopen dus ook huid op huid contact te houden) en als hij sterker wordt lichamelijk door de oefeningen zal zijn zelfvertrouwen ook stijgen.
Het longeren doe ik dus dichterbij het paard, moet je wel zorgen dat je je eigen rondje groter maakt, en de zweep zorgt voor contact en helpt met de buiging. Grondwerken pakken we ook vaak mee en de jonge paarden leerden we altijd eerst via grondwerk (los) de belangrijkste hulpen kennen en was de stap naar de longe lang niet zo groot. Als je meer wilt weten doe maar een pbtje, voordat het hele topic over longeren gaat :p

Rottig dat jullie zo veel gedoe hebben gehad in zijn korte leventje. Casteren lijkt me het beste, maar snapt dat je wat huiverig bent.

felicity

Berichten: 11422
Geregistreerd: 13-06-03
Woonplaats: oudenbosch

Re: Van bomproef naar heel onzeker paardje

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 10-06-14 08:19

Dankjewel voor de fijne uitleg. Ik ga me er eens wat meer in verdiepen. Klinkt voor ons als een fijnere/betere manier.