Bokt.nl

Citaat:

Geachte redactie,

In uw meeste recente editie van het *** kwam ik jullie artikel tegen over dekens. Hierin werd gesteld dat een deken voor een paard écht nodig is, als je hem in het werk hebt staan. Ook zou een paard ziek kunnen worden volgens dit artikel wanneer je niet te werk zou gaan met dekens. Even verderop wordt dit samengevat tot 'je paard heeft een deken nodig'

Hier wil ik even wat kritische kanttekeningen bij maken. Om het een en ander te verduidelijken, heb ik hier een citaat uit 'A lifetime of soundness' van Dr. Strasser, veearts.

"Blankets, too, are a thermoregulatory nightmare for horses. As we know, the horse has suffiecient insulation
through the thermoregulatory mechanisms in its skin to withstand virtually any temperatures. The application of a
blanket, however, makes it impossible for the horse to raise its hairs to keep warm. Furthermore, blanketing
prevents the growing of a winter coat, and a horse stripped of its blanket for a ride in winter will not be prepared
for the low temperatures. Also, when the horse moves, the action of muscles causes heat which must be dissipated.
For this, air movement is vital. When the horse is blanketed, no breeze can conduct the heat away from the coat an
thus cool the horse, and it can easily occur that, with even moderate movement (and even in winter!), the horse can
overheat under its blanket. It is also not uncommon for people to blanket sweaty horses. The sweat that should be
dried by air movement is now trapped under the blanket. THe spaces between the haris remain damp because ther is no
airflow to dry them. It takes longer for the horse to dry off than is natural, and the internal temperature of the
horse falls too low. Blanketing when trailering, too, is a problem. It leaves part of the hind legs either side of
the tail (where the sciatic nerves run) wide open. (...) Clipping and shaving also detract from the horse's natural
ability to regulate its body temperature. Removing coat makes it impossible for the horse to increase the insulating
layer of the skin by raising its (now removed) hairs.(...) The human is not capable of judging and therefore should
not interfere with a horse's thermoregulation."

Op de site van paardnatuurlijk onder natuurlijke verzorging, is eenzelfde betoog te lezen:


"Een hardnekkig misverstand is dat paarden kou vatten als ze bezweet de wei op gaan. Waarom is dat een misverstand
en hoe is dit misverstand de wereld in gekomen?
Om dit goed te kunnen uitleggen is het nodig om stil te staan bij enkele natuurkundige feiten:
Iets dat nat is is nog niet per definitie koud. Kou ontstaat pas wanneer een vloeistof overgaat in een gas;
verdamping dus.
Verdamping gaat sneller wanneer er een luchtstroom is. Denk aan wasgoed dat sneller droogt wanneer er een windje
staat.
Iets dat nat is maar niet kan verdampen koelt niet af. Hierop berusten de zogenaamde natpakken die surfers en
duikers dragen; die pakken lopen vol water maar omdat het water niet verdampt koelt het ook niet af.
Drogen kan op verschillende manieren: Dit kan door verdamping maar ook door het afvoeren van het water. Wanneer je
een handdoek gebruikt droog je ook, maar zonder de afkoeling die je zou krijgen wanneer je droogt door verdamping.
Vocht heeft de neiging zich te verplaatsen naar nauwe ruimten. Zo drogen handdoeken omdat het vocht tussen de
draadjes van de stof kruipt. We noemen dit de capillaire werking. Vacht heeft ook een capillaire werking: De nauwe
ruimten tussen de haartjes zuigen vocht op.
Ok, wat heeft dit met paarden te maken? Nee, wacht nou even, laten we eerst eens kijken wat er gebeurt als wij
mensen bezweet buiten gaan rondlopen:
Onze huid is nat en door de wind wordt onze huid gedroogd. De drogende factor is hier dus verdamping, en verdamping
zorgt voor afkoeling. Als wij mensen nat buiten staan koelen we in een rap tempo af. Die afkoeling gaat zo snel dat
we kou kunnen vatten.

Nu eindelijk naar de paarden. Wat gebeurt er als een paard zweet?
Als een paard zweet wordt allereerst de huid nat. Aangezien de huid niet bloot is vindt er echter geen rechtstreekse
verdamping en dus afkoeling plaats. In plaats daarvan wordt het zweet door de capillaire werking van de vacht naar
buiten getransporteerd. Het is aan de buitenkant van de vacht waar de verdamping en dus de afkoeling plaatsvindt.
Wat gebeurt er nu wanneer we een bezweet paard "zomaar" buiten neerzetten?
Zolang het paard het nog te warm heeft zal hij blijven zweten. Zolang je het te warm hebt kan zweten geen kwaad;
mensen worden ook niet ziek als ze uit de sauna komen en in de vrieskou gaan staan.
Na een tijdje heeft het paard het echter niet meer te warm en houdt dus op met zweten. Wat er dan gebeurt is totaal
verschillend van wat er bij mensen gebeurt: De huid droogt dan op, maar niet door de verdamping maar door de
capillaire werking van de vacht. Die zuigt het zweet op (zoals een handdoek je opdroogt, dus zonder afkoeling) en
het zweet verdampt aan de buitenkant van de vacht. Omdat we te maken hebben met verdamping koelt het daar natuurlijk
wel af, maar dat is aan de buitenkant van de vacht!
Alle voorzorgen om paarden te beschermen tegen te snelle afkoeling zijn dan ook gebaseerd op antropomorfisme: Omdat
wij mensen ziek worden als we bezweet in de wind gaan staan denken we dat dit dus ook wel voor paarden zal gelden.
Maar niets is minder waar!"

Kort samengevat in onderstaande nadelen van dekens:

-Dekens zijn doorgaans niet iets "extra's" ten opzichte van de wintervacht maar komen in plaats van de dikte van de
wintervacht. Het paard alculeert de deken gewoon in tijdens het aanmaken van de wintervacht, en heeft dus niets
"extra's" aan de deken.
-De vacht van het paard heeft een warmteregulerend vermogen en wordt zowel voor de langere termijn (wintervacht) als
op de kortere termijn (haren overeind zetten) aangepast aan de weersomstandigheden. Een deken is echter niet
zelfaanpassend; je berooft het paard van zijn warmteregulatie als je een deken gebruikt.
-Het paard kan zijn vacht niet meer opzetten als hij het koud krijgt omdat de deken de vacht platgedrukt houdt. Het
paard kan het dus koud krijgen DOOR de deken!
-Het paard kan niet meer rollen. Rollen heeft een functie: zand e.d. verwijderen eventuele parasieten van de huid.
-Met een deken om kan het paard wel rollen maar het beoogde doel wordt niet gerealiseerd omdat de huid is
afgeschermd.
-Het is aangetoond dat dekens het immuunsysteem van het paard verzwakken. Paarden met dekens krijgen vaker ziekten
dan paarden zonder dekens.

Dat paarden bereden worden en bezweet raken en daarom dekens nodig hebben is ook een achterhaald idee. Wanneer een wild paard moet rennen voor zijn leven midden in de winter vatten zij ook geen koude.

Op de site van paardnatuurlijk is de volledige tekst te lezen en op www.horsemanship.org staat ook een hoop nuttige info.

Uit eigen ervaring kan ik vertellen dat het werken zonder deken prima gaat. Ik rij met mijn paarden vrijwel dagelijks in een overdekte rijhal, waar de temperatuur hoger ligt dan buiten. Mijn paard gaat daar erg van zweten. Ik stap ze tien minuten uit en dan gaan ze nat, maar niet meer warm, gewoon de weide op. Ook als het regent en ze worden NIET ziek. Ook zet ik ze gerust na een zware intensieve duinrit (mul zand) uitgestapt maar nog bezweet op de trailer zonder deken. Sinds ik geen dekens meer gebruik voor mijn paarden zijn ze nooit meer ziek geweest.Ik hoop dat u in komende edities van paardenmagazine ook aandacht zult besteden aan deze visie en hopelijk in de nabije toekomst ook nog andere aspecten van 'natuurlijk paardenhouden'.


Met vriendelijke groet,

Citaat:

Adaptatie: geschapen voor de kou.

Alle warmbloedige schepselen kunnen een wijd bereik van temperaturen verdragen, maar elke soort heeft een natuurlijke comfortzone die het klimaat waarin ze zich ontwikkeld heeft, weerspiegelt. Biologen noemen dit "het energie-neutrale bereik", wat wil zeggen dat binnen deze grenzen - en dit bij droge, windvrije weercondities - het dier geen extra energie hoeft te verbruiken om zijn normale lichaamstemperatuur op peil te houden.

Omdat onze voorvaders uit Centraal-Afrika afkomstig zijn, waar de natuurlijke selectie zij die best de warme temperaturen konden verdragen bevoordeligde, ligt ons energie-neutraal bereik tussen +10 en +30° C. Paarden daarentegen stammen af uit noordelijke, hogergelegen streken, waar extreme koude een compleet andere uitdaging om te overleven vormt. Hun comfortzone ligt tussen +16 en -8 °C (andere cijfers spreken zelfs van -15 en 10 °C).

Geen wonder dat je paard geniet van weer dat in jouw ogen killig lijkt. Het menselijk lichaam is gebouwd om warmte af te geven, terwijl dat van een paard gebouwd is om warmte te produceren en te behouden. Het is allemaal kwestie van lichamelijke adaptatie.

Meerdere lichamelijke adaptaties laten het paard toe "warm te lopen"in een koude omgeving. Eerst is er zijn massaal darmstelsel, dat een voornamelijk vezelachtig dieet verwerkt en een grote massa warmte genereert (veel meer dan wat het menselijk spijsverteringsstelsel produceert). Daarbij heeft het paard, zoals een eland, een rendier of elk ander groot, aan de koude aangepast hoefdier, een verhoudingsgewijs dik, blokvormig lichaam dat de warmte voor langere tijd kan vasthouden (denk aan heetgebakken aardappelen die vroeger in jaszakken gestopt werden tegen de kou. De lichaamsbouw van een mens is ranker, meer een snel afkoelende friet dan een hele aardappel). Zelfs de ledematen van het paard zijn wonderwel aangepast aan de kou. Omdat zijn benen in verhouding minder bespierd zijn dan de onze, vragen de cellen in zijn benen minder bloedcirculatie voor onderhoud en verliezen dus bijgevolg minder warmte. De lagere metabolische behoefte betekent ook dat de benen van een paard geen probleem hebben met de verminderde celactiviteit veroorzaakt door de koude. Terwijl onze tenen de eerste aanhangsels zijn die zullen bevriezen, krijgen volwassen paarden bijna nooit bevroren voeten. Denk ook aan de ronde muil van een paard, zo rijkelijk van bloed voorzien dat ze bittere koude kan verdragen zonder bevriezen. Daartegenover is de hoekige mensenneus al te gevoelig voor bevriezing. En dan is er de lange passage door de neus van de ingeademde lucht vóór die de longen bereikt en de lichaamskern zou kunnen afkoelen. En onze neuzen zijn meer ontworpen om de lucht te filteren dan om die te verwarmen.

Acclimatie: instant-remedies tegen koude.

Je paard is duidelijk beter uitgerust om met koude om te gaan dan jij zelf. Maar dat betekent niet dat hij volledig onvatbaar is voor winterweer. Verschillende warmteverliezen kunnen optreden als het kwik zakt:

straling: de overdracht van warmte van het lichaam naar de omgevende koude lucht
geleiding: rechtstreeks contact met koude substanties (zoals sneeuw, ijs, modder of water). De impact van geleiding op lichaamstemperatuur is belangrijk. Zo veroorzaakt een wind van 60 km per uur bij -15°C een afkoelend effect op het menselijk lichaam gelijk aan een temperatuur van min 48 °C. Mensen verliezen evenwel zoveel meer warmte dan paarden, dat het effect op onze viervoeters niet zo groot is.
convectie: de inwerking van wind of tocht die afkoeling door straling versterkt.
normaal warmteverlies: warmteverlies dat optreedt door lichaamsfuncties, zoals urineren, mesten of ademen.
Elk van deze factoren kan je paard warmte doen verliezen, met risico op hypothermie (te lage lichaamstemperatuur). Natuurlijk heeft hij z'n eigen oplossingen voor de koude: z'n romp als windversperring gebruiken, samentroepen met andere paarden om warmte te bewaren, beschutting zoeken of rennen om het metabolisme aan te wakkeren.

Acclimatie-mechanismes

Maar als deze gedragsreacties falen, is hij ook uitgerust met warmte-genererende noodmechanismes om het hoofd te bieden aan de dreiging. Zij werken op twee niveaus: aan de oppervlakte van het lichaam en in de kern. Beeld je bijvoorbeeld in dat een ijskoude wind over de weide begint te waaien. Je paard zet zich met z'n rug naar de wind, maar weldra verliest hij meer warmte dan z'n lichaam kan aanmaken. Op dat ogenblik komen de acclimatie-mechanismes in werking. Bloedvaten in de huid trekken samen en haartjes gaan recht staan. Na een tijdje neemt de wind in kracht toe, en het paard begint te rillen.

Al deze mechanismen dienen om de lichaamstemperatuur van het paard omhoog te brengen. De omvang van de reactie hangt af van de intensiteit, duur en lokalisatie van de koude stimulus. Een kort windvlaagje kan uitdraaien op een kleine oppervlakte-verwarmende respons, maar als de koude blijft duren, treden de acclimatie-mechanismen in het centrum van het lichaam in actie, waarbij het metabolisme opgepept wordt en dus ook de lichaamstemperatuur. De twee niveaus van acclimatie-mechanismen werken met een complex, interactief systeem van feedback-lussen die de hersenen, het centraal zenuwstelsel en de bijnieren verbinden. Als de lichaamstemperatuur daalt, vuren koude-gevoelige zenuwcellen doorheen het hele paardenlichaam signalen af naar een of meer centrale warmteregulerende centra in het ruggemerg of de hersenen. Kouder dan normaal bloed kan ook thermostaten in deze warmteregulerende centra zelf prikkelen. Het hoofdcommandocentrum voor thermoregulatie ligt in de hypothalamus, een kleine maar levensnoodzakelijke structuur in de hersenstam, alhoewel het ruggemerg of een ander deel van de hersenen ook erbij kunnen betrokken zijn. Na vergelijking van de informatie over de inkomende temperatuur met de energie-neutrale zone van het lichaam, geeft het commandocentrum bevelen, hetzij langs electrische hetzij langs chemische weg, om verwarmende spoedmaatregelen te beginnen:

rillen: als het lichaam een serieuze daling van de temperatuur waarneemt, beveelt het centraal zenuwstelsel motoneuronen in elke belangrijke spiergroep om een eenmalige, krachtige contractie uit te voeren. Maar bijna ogenblikkelijk nemen spanningsgevoelige proprioceptieve zenuwen waar dat de spier te gespannen is en geven ze het bevel om de contractie te beëindigen. Als de spier relaxeert, houden de proprioceptieve zenuwen op met bevelen, zodat de spier opnieuw kan samentrekken. Dit snel opeenvolgen van contracties en relaxaties van de grote spiergroepen - het fenomeen dat we rillen noemen - zorgt al snel voor verzuring van de stofwisseling. De cyclus gaat erg snel, een rillende spier kan 10 tot 20 keer per seconde samentrekken. Met hun enorme spiermassa's zijn paarden magnifieke rillers; zij lijken comfortabeler en vlotter te rillen dan mensen. En aangezien bijna alle spieractiviteit wordt omgezet in warmte, is rillen een heel effectief opwarmmiddel (bij mensen wordt het geacht het stofwisselingsritme achtvoudig te vergroten). Maar de warmte wordt ten koste van de energiereserves geproduceerd, zodat het slechts een korte-termijn oplossing is.
tegenstroom warmte-uitwisseling: de bovenste lagen van de paardenhuid zijn bevloeid door aders waarin het bloed normaal dicht bij de oppervlakte stroomt voordat het terug naar de longen keert. In warm weder is het resulterende warmteverlies door straling gewenst, maar in kille omstandigheden kan het warmteverlies gevaarlijk zijn. Om oppervlaktestraling in de kou te minimaliseren, maakt het veneuze paardenbloed een omweg. Bevelen van het thermoregulerend centrum in de hersenen blokkeren de bloedstroom in aders dicht bij het huidoppervlak en leiden deze om in aders, "venae comitantes" genaamd, die diep in de huid, vlak naast de slagaders, lopen. Gevolg: bloed dat terugkeert naar het hart en de longen is opgewarmd door het bloed in de uitgaande, tegenstroom slagaders, waarbij voorkomen wordt dat koud bloed de lichaamskern binnendringt.
piloerectie: door samentrekking van de gladde spier die aan het laagste punt van elke haarfollikel gehecht is, gaat de vacht omhoogstaan. Dit creëert een grotere isolerende luchtzak tussen het huidoppervlak en de koude wrede buitenwereld (wie z'n paard scheert ontneemt 'm dus een zeer effectief wapen tegen de kou).
circulatie shunts: bescherming van ledematen is een andere strategie waarbij het paard koude temperaturen afweert. Alhoewel het paard geen mechanisme heeft om de bloedvloei naar de voeten te verhogen, heeft hij een systeem ontwikkeld om de vermijden dat voeten bevriezen. De weinige verwarmende bloedvloei die de voeten bereikt, wordt normaal verspreid (en daarbij afgekoeld) in de haarvaten die de beperkte metabole eisen van de cellen in de voet moeten voldoen. Als de thermoregulerende centra van het lichaam een bericht krijgen dat de voeten te koud zijn, gaan shunts (kortsluitingen) in de voeten open zodat bloed rechtstreeks van de kleinste slagaders in de grotere aders, venules genaamd, stroomt, zonder door de haarvaten te passeren. Nadat de voeten voldoende opgewarmd zijn, sluiten de shunts opnieuw om de voedende capillaire bloedvloei te herstellen. Shunts zijn er ook in oren en staart. Een andere manier om belangrijke blootgestelde oppervlaktes op te warmen, zoals de muil, bestaat erin om meer onder de oppervlakte gelegen bloedvaten te openen om te oppervlakteverliezen te compenseren.
Hengsten hebben een bijkomende kwetsbare "extremiteit", het scrotum. Normaal blootgesteld zodat het een lichtelijk lagere temperatuur kan behouden voor optimale vruchtbaarheid, wordt dit bijna haarloze lichaamsdeel beschermd tegen winterweer door een spier, de m. dartos, die het scrotum tegen het lichaam omhoog "fronst" in koude omstandigheden.
verhoogd metabolisme: als koude verder het lichaam teistert, schakelen de thermoregulerende centra over op het genereren van meer inwendige warmte, met boodschappen naar de bijnieren om het basismetabolisme te verhogen. Zenuwimpulsen bevelen het bijniermerg om adrenaline en noradrenaline vrij te geven, twee neurotransmitters die de bloeddruk en hartslag omhoog brengen en de stofwisseling stimuleren door het stimuleren van de afgifte van vrije vetzuren en de afbraak van glycogeen. Tezelfdertijd spoort de hypothalamus zijn helper, de hypofyse, aan tot actie, en beveelt de afgifte van grote hoeveelheden van adrenocorticotroop hormoon (ACTH) in de bloedstroom. In de cortex van de bijnier stimuleert ACTH de productie van cortisol, een steroïd dat het warmteproducerend metabolisme van vet, koolhydraten en eiwitten stimuleert.
Resultaat: een warmer, gelukkiger paard.

Acclimatisatie: opgetuigd voor de winter.

Korte-termijn maatregelen kunnen een paard tijdens een plotse kou opwarmen, maar omdat veel acclimatie-mechanismen, en voornamelijk het snel verhogen van het metabolisme, veel energiereserves verbruiken, kunnen ze niet gedurende een heel seizoen volgehouden worden. Om te vermijden dat het paard zich uitput in z'n poging om warm te blijven, heeft het paard nood aan een efficiënte manier om warmte te produceren en te bewaren voor langere tijd. Tegelijk dient elk proces dat hem voorbereidt om de koude te weerstaan, omkeerbaar te zijn wanneer het warme weer terugkeert. Gelukkig bestaat er zo'n mechanisme van seizoenaanpassingen aan temperatuursveranderingen: acclimatisatie. De acclimatisatie van paarden aan kou begint reeds lang voor de winter. Juist na de zomerwende, rond 22 juni, detecteren receptoren in de ogen van het paard - en mogelijk ook elders in het lichaam - het toenemende verkorten van het daglicht en brengen de informatie over naar de pijnappelklier, een oerorgaan in de hersenen. Zelfs blinde paarden ondergaan deze acclimatisatieveranderingen, wat aangeeft dat ook andere receptorpunten op de pijnappelklier werken. Deze subtiele hints van een naderende winter stimuleren de vrijgave van hormonen die de vacht van een rustende fase in een groeifase brengen. In de follikels waarin de dunne, korte zomerharen huizen, beginnen dikke, lange winterharen te groeien, die de zomerharen voor zich uit duwen. Als je je paard van dichtbij bekijkt, zie je ze einde augustus al uitsteken. Einde september of begin oktober duwt het winterhaar het zomerhaar er helemaal uit: de rui. Tijdens de herfst bepaalt de heersende omgevingstemperatuur hoe lang en hoe dik de wintervacht groeit. Als het paard alleen aan warme lucht blootgesteld wordt, zoals in de zuidelijke streken, of als het een deken opkrijgt of continu in een warme stal gehouden wordt, zal z'n wintervacht slechts lichtjes dikker dan z'n zomervacht groeien. Anderzijds, als hij tijdens deze periode aan extreme koude wordt blootgesteld, zal zijn vacht overeenstemmend dik en lang zijn. De omgevingstemperatuur blijft de dikte van de haarvacht bepalen tot de winterwende (rond 22 december). Na deze datum stimuleert het langer wordende daglicht de eerste zomerharen om te beginnen groeien in de follikels, en de wintervacht kan zich niet langer aanpassen aan klimaatsveranderingen.

De wintervacht van je paard maakt je beste winterkledij ten schande. De lange, dichte, fijne beharing is doorspekt met langere, borstelachtige beschermharen die z'n pels stutten; ze creëren een dikke bovenlaag met stilstaande lucht op lichaamstemperatuur, vlakbij de huid, die de afkoeling door straling, convectie en geleiding sterk vermindert. De neerwaartse helling van de haren leidt vallende regendruppels en sneeuwvlokken af voor ze de huid bereiken, waar ze anders grote hoeveelheden warmte van het lichaam weg zouden geleiden en stuurt ze naar de haartoppen, vanwaar ze vervolgens onschadelijk op de grond vallen. Daarom blijft de huid van je paard meestal droog, zelfs in matige regen of hevige sneeuwval. En tenslotte is de dikke haarvacht een uitstekende windbreker. (Het is dan ook niet ongewoon om paarden met een laagje sneeuw op hun rug te zien staan - de sneeuw smelt niet, omdat hij niet in aanraking komt met het lichaam zelf (de haren vormen een afwearlaag) en het warmteverlies zelf is zo klein dat de sneeuw niet gesmolten wordt - vergelijk met goed geisoleerde daken waar de sneeuw blijft liggen - ongeïsoleerde daken smelten de sneeuw van hun pannen door warmte van binnenuit).

Als de temperatuur zakt, stijgt de eetlust (en dus de calorie-inname) van het paard, en wordt de warmte-producerende spijsvertering en stofwisseling gestimuleerd. Moeder Natuur helpt het proces een beetje door ervoor te zorgen dat de grazende paarden tijdens de herfst wat kilo's aankomen. Bij wilde paarden komt de gewichtsaanzet hoofdzakelijk door toegenomen consumptie van droge stof doordat gras verdroogt, maar deze kan ook gestimuleerd worden door vetmakende lekkernijen zoals wilde rogge en wilde haver, die in zaad komen als de winter nadert en waar paarden een speciale neus voor lijken te hebben. Deze extra vetlaag vergt weinig energie voor haar behoud, bevat weinig warmte-uitstralende haarvaten en isoleert uitstekend. Op celniveau wordt het warmte-producerend metabolisme ook aangepord voor de winter, maar op een veel minder aangrijpende en belastende manier dan wat er gebeurt bij de korte-termijn metabole veranderingen bij acclimatie. Als de koude voor lange tijd inzet, zet de hypothalamus de hypofyse aan om thyreotropine of thyroid stimulerend hormoon (TSH) vrij te geven. Als dat de schildklier in de hals bereikt, zorgt dat voor de vrijgave van schildklierhormonen die traag het metabolisme voor langere tijd op gang brengen.

De impact van al deze veranderingen is een wonder van thermoregulatie. Door efficiënt meer warmte te produceren terwijl hij z'n isolerende lagen vergroot, heeft het geacclimatiseerde paard z'n capaciteiten om koude te verdragen flink vergroot. Er zal een heel strenge koudeperiode nodig zijn om hem tot energieverslindende, warmteproducerende spoedprocessen zoals rillen te dwingen. Het geacclimatiseerde paard is zo ideaal aangepast aan de bevroren toendra dat het - mits voedsel, onbevroren drinkwater en minimale beschutting - kan gedijen in temperaturen zo laag als min 40 °C. Trotseer de buitenwereld op een koude winterdag, en, terwijl je met je armen zwaait en met je voeten stampt in een dwaze poging om warm te blijven, kan je je vragen stellen bij je beslissing om je paard buiten te laten. Pieker niet. Je paard is een koud-weer-wonder; zijn geschiktheid om behaaglijk te blijven in adembenemende temperaturen overtreft ver die van jou. Dankzij een verzameling van warmteproducerende en isolerende mechanismen, stelt hij het uitstekend. Jij daarentegen, zou waarschijnlijk beter terug naar binnen gaan.