Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Moderators: Essie73, Coby, balance, Firelight, Dyonne, Neonlight, Sica, NadjaNadja, C_arola

Toevoegen aan eigen berichten
 
 
jess2013
Berichten: 10
Geregistreerd: 11-06-13

Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 23-02-15 21:26

He hallo,

Ik ben inmiddels bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren (aan 3 voeten) en inmiddels ten einde raad. Mijn paard (ruin van 16 jaar) had vorig jaar in een droge periode en een tijd dat hij veel in de wei stond last van een hoefzweer/blein. Ik heb hem nu 10 jaar en had dit niet eerder met hem meegemaakt. De veearts kwam, sneed het open, gaf aan dat het al een beetje doorgetrokken was, maar dat het met een week volledig weg zou zijn. Ze feliciteerde me zelfs "want dit was het meest eenvoudige kreupelheidsprobleem dat er bestaat." Die woorden spoken nog steeds door mijn hoofd aangezien we nog steeds bezig zijn ondanks alle dagelijkse verzorging.

Wat is er al gebeurd/geprobeerd?
In eerste instantie werd de hoefzweer (rechtsvoor) dus opengemaakt door de veearts. Daarna kwam een hoefsmid die het iets verder opende. De oef bleef warm en er bleef ontsteking van achteruit komen. Opnieuw een veearts laten komen die concludeerde dat een deel van de hoef afgestorven was en dat daaronder dan meer ontsteking moest zitten. Dus werd de hoef flink teruggesneden en in het verband gezet. Ondertussen bleek linksachter ook een fikse ontsteking te hebben, dus ook die hoef werd wat uitgesneden. Ik moest elke 5 dagen het verband verwisselen en mijn paard kreeg boksrust (tegen het vuil en ter bescherming van het verband). Bij een van die verwisselbeurten bleek dat het ontstekingsvocht inmiddels een soort pasta/creme vorm had aangenomen en door flink op de achterkanten van de hoef te duwen drukte ik dit eruit. Opnieuw de veearts laten komen. Hij vond het verbeterd en het verband mocht eraf blijven, maar paard moest boksrust blijven houden. Omdat het weer toen nog goed was en de hoeven in de stal toch steeds vol zaten met vuil liet ik mijn paard overdag enkele uren met hoefzakken (op 2 voeten) buiten. De situatie verbeterde niet. Via via kreeg ik een hele goede hoefsmid door die ik ten einde raad belde. Hij vond dat de steunsels van de hoeven te lang waren gehouden door de vorige hoefsmid en gaf weer een normale vorm aan de hoeven. Hij zei dat ik weer gewoon kon beginnen met rijden nu de druk van de hoeven af was en was er zeker van dat het probleem opgelost was. Ik kon inderdaad ongeveer 2 maanden rijden totdat het probleem zich opnieuw voordeed. De gaten in de hoeven waren onvoldoende geheeld en daardoor was het vlees niet beschermd. Doordat het buiten modderiger was en in de stal urine en mest voor irritatie zorgden zouden opnieuw ontstekingen zijn ontstaan. Dat klonk als een plausibele verklaring en ik nam me voor om de hoeven nog beter te beschermen en schoon te houden. Ondertussen rezen er vragen op: Hoe kan het dat die gaten niet dichtgroeien en het vlees nog zo week was? Hoe kan het dat ik ondanks alle goede zorgen (zowel hoefverzorging als het schoonhouden van de stal) er niet in slaag om de ontstekingen te voorkomen? Toen ook nog een derde hoef ontstoken bleek belde ik ten einde raad opnieuw de veearts. Hij kwam langs en maakte foto's van de hoeven, om te zien of er iets in zat en om te zien of er inmiddels schade binnenin de hoeven was opgetreden. Op de rontgenfoto's was niets te zien. Aan de ene kant was ik opgelucht, aan de andere kant weet ik nog steeds geen oorzaak. De veearts hoorde dat mijn paard verzekerd is voor medische kosten en is nu niet meer van het idee af te brengen dat hij naar de kliniek moet om daar operatief alle 3 de hoeven volledig te laten wegsnijden om ze vervolgens in het gips te zetten en schoon aan te laten groeien. Ik heb veel over voor mijn paard zowel financieel als qua verzorging en dat ik niet kan rijden vind ik nog het minste probleem, maar zijn idee vind ik eigenlijk geen optie. Mijn paard zou daardoor maanden in zijn boks moeten staan, terwijl hij zo graag buiten is. Bovendien kan niemand me garanderen dat het met 3 "schone" hoeven niet opnieuw terug komt aangezien we nog geen oorzaak gevonden hebben.
Daarnaast is in oktober de tandarts geweest die EOTRH vaststelde (een aandoening waarbij de tandwortels ontstoken raken en een paard veel pijn ervaart bij het eten). Het was nog in een beginstadium maar hij waarschuwde dat zijn snijtanden er in okt 2015 waarschijnlijk allemaal uit zullen moeten.
Nu vraag ik me af; is er geen verband mogelijk tussen de ontsteking in de tandwortels en de ontsteking in zijn hoeven? Zijn er afwijkingen die dit als gevolg hebben waardoor mijn goede zorgen slechts een pleister op de wond zijn?
Mijn paard is nog steeds zeer vrolijk en wandelt graag mee. Soms zadel ik hem op voor een staprondje op de geasfalteerde wegen en dan lijkt hij in zijn nopjes. Hij is ook niet vermagerd. De hoefsmid heeft de gaten onlangs iets vergroot zodat het vuil er makkelijker uit kan. Daarbij is hij op ijzers gezet om de druk op de achterkant van de hoeven te verlagen. Zijn hoeven groeien abnormaal snel, wat normaal zou zijn door die ontstekingen, maar de gaten lijken niet minder diep. Ik stop er watjes in met jodiumtinctuur vooral om vuil en steentjes van buiten weg te houden. De meeste dagen staat hij rustig op 4 voeten. Soms merk ik dat hij een of beide achtervoeten afwisselend op rust zet en ze dan zo voorzichtig neerzet dat ik zie dat hij er last van heeft. En nu vraag ik mij uit liefde voor mijn paard af, waar ligt de grens? Tot hoever ga ik nog met dokteren? Zijn hoeven zijn van binnen dan wel niet aangetast, maar uit de gaten blijft voortdurend stinkend vocht komen, er wordt dus nieuw aangemaakt en ik krijg het niet gestopt. Ik voel nu het voorjaar nadert en mijn paard straks als enige binnen moet blijven dat ik een beslissing moet nemen. Maar hij lijkt verder gezond en vrolijk, is nog steeds megalief en het zijn 'maar 'hoefzweren', ik werd er zelfs mee gefeliciteerd... Dus eigenlijk ten einde raad hoop ik dat hier iemand zit die dit leest en het probleem kent. Hopelijk zelfs de oorzaak. Of iemand die een expert op dit gebied kent waarmee ik contact kan opnemen.

Pytje

Berichten: 4374
Geregistreerd: 22-07-04
Woonplaats: In de driehoek Assen, Emmen, Parijs

Re: Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Link naar dit bericht Geplaatst: 23-02-15 21:29

Heb je je paard wel eens laten testen op Cushing of PPID zoals dat nu heet?
Het kan ook zeker bij jongere paarden voorkomen en die ontstekingen zijn er een kenmerk van.

jess2013
Berichten: 10
Geregistreerd: 11-06-13

Re: Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 23-02-15 21:33

Wow, bedankt voor de snelle reactie. Cushing is gevallen in een gesprek met de veearts. Hij veegde het echter van tafel omdat hij niet hoefbevangen is en ook geen andere symptomen heeft als lange haren en ingevallen ogen. Maar ik vind het zeker de moeite van het testen waard. Bedankt! Dit soort tips zijn zeer welkom zodat ik ze binnenkort allemaal kan gaan uitsluiten.

Pytje

Berichten: 4374
Geregistreerd: 22-07-04
Woonplaats: In de driehoek Assen, Emmen, Parijs

Link naar dit bericht Geplaatst: 23-02-15 21:43

Graag gedaan. Hopelijk kun je er nuttige dingen uit halen!

Ik ken ook een paard wat snel een ontsteking heeft, maar verder geen Cushing verschijnselen heeft. Toch zat de bloedwaarde iets boven de grens: wel cushing dus.

Ogen moeten trouwens voor Cushing juist bobbels hebben bovenop. Kuilen zijn gezond.

Als ik jou was, zou ik zeker aandringen op een bloedonderzoek.

KellyLytsa

Berichten: 506
Geregistreerd: 04-02-08
Woonplaats: De Hoef

Link naar dit bericht Geplaatst: 23-02-15 21:49

De tip van hierboven lijkt me slim om uit te voeren. 16 jaar is volgens mij een leeftijd dat het al vaak voorkomt, de cushing. En symptomen zoals de vreemde vacht worden volgens mij niet direct zichtbaar.

Verder moest ik meteen denken aan een hoornzuil toen ik je verhaal las, totdat ik bij het stuk kwam dat je zei dat er al röntgenfoto's gemaakt zijn, daar had het dan denk ik wel zichtbaar op moeten zijn. Al kan een hoornzuil dan wel weer de oorzaak zijn van terugkerende hoefzweren. Succes met het zoeken naar een oplossing!

Zinzi_jewel

Berichten: 9621
Geregistreerd: 24-01-08
Woonplaats: In het mooie zuiden !!

Re: Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Link naar dit bericht Geplaatst: 23-02-15 21:58

Als Ik lees over de onverklaarbare ontstekingen en slechte tanden ook instoken ( diastases ? ) denk ik meteen aan cushing ofwel Ppid .
Zou beginnen daarop te testen !
Er loopt een centraal Ppid / cushing topic waar je veel info kan vinden

hoofvision

Berichten: 619
Geregistreerd: 05-05-11
Woonplaats: Leiden

Link naar dit bericht Geplaatst: 24-02-15 02:22

er kan zeker verband zijn tussen tandproblemen en kreupelheden/ontstekingen. verder vroeg ik mij ook af of hoorzuilen volledig uitgesloten zijn, heb je al eens dit verhaal voorgelegd aan de nassau's van http://www.hoofcare.com ?

en hoe zit het met de voeding van je paard? krijgt hij voldoende ruwvoer van een goede kwaliteit? en wat voor ander voer?

Natasjaa

Berichten: 2779
Geregistreerd: 06-07-04
Woonplaats: Groningen > Crokydoos nr 88

Re: Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Link naar dit bericht Geplaatst: 24-02-15 02:40

Eerste vraag die ik heb is wat is de bodembedekking in de stal?

gr_roos
Berichten: 7748
Geregistreerd: 24-08-03
Woonplaats: noord holland

Link naar dit bericht Geplaatst: 24-02-15 06:15

Natasjaa schreef:
Eerste vraag die ik heb is wat is de bodembedekking in de stal?


Daar dacht ik ook aan, als m'n oudje op mot/zaagsel stond was het met een week raak. Vlas duurde wat langer, alleen op stro krijgt heeft hij het niet. Staat nu al jaren op stro. Van zaagsel is het wel bekend dat dat hoefzweren veroorzaakt. Sterkte en succes ermee.

AnnemiekvM

Berichten: 8432
Geregistreerd: 17-07-03

Re: Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Link naar dit bericht Geplaatst: 24-02-15 10:49

Ik heb dit heel lang geleden meegemaakt en toen bleek er een bacterie in de stal te zitten. Toen hadden we de paarden nog op zaagsel.

mystery1980
Berichten: 4361
Geregistreerd: 02-11-05
Woonplaats: thuis

Link naar dit bericht Geplaatst: 24-02-15 11:08

zou zeker het voer even goed nakijken, toen mijn paard slechte kwaliteit kuil kreeg had hij ook hoefzweer na hoefzweer en uiteindelijk ook nog insuline resistentie. Ook erg kwetsbaar voor ontstekingen. Na verandering van stal en dus beter ruwvoer allemaal verdwenen. De hoefbevangenheid ben ik gelukkig ook net voor geweest.

Pastis

Berichten: 348
Geregistreerd: 25-02-11
Woonplaats: Antwerpen - Belgïe

Re: Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Link naar dit bericht Geplaatst: 24-02-15 11:21

Mijn ruin (22) ook cushingpatient heeft vroeger nooit last gehad aan z'n voeten. De laatste drie jaar heeft hij elke winterperiode wel weer 1 of 2x een hoefzweer. Zou er geen efficient verbandmiddel staan om te zorgen dat de gaten netjes toegroeien? Een zalf die zuiverend werkt? Toen paardlief een zweer had, heeft er iemand mij een homeopatische zalf aangeraden met o.a honing, rozebottel etc. Dit hielp prima in ons geval.

Hoe zijn zijn bloedwaarden verder? Je kan eventueel eens swabje nemen van de pus in zijn hoeven. Kunnen ze testen en weet je welke bacterie erinzit en hoe je dit gericht kan aanpakken. Antibiotische zalf o.d?

jess2013
Berichten: 10
Geregistreerd: 11-06-13

Re: Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 24-02-15 14:35

Bedankt voor de reacties. Ik ben me gaan inlezen over Cushing en zal binnenkort een afspraak maken voor bloedafname, er zaten toch wel wat overeenkomsten qua symptomen. Verder staat mijn paard op stro met in het midden daaronder een klein laagje vlas, vanwege de vochtopname. Hij kreeg zeer droog kuil, maar sinds enkele weken zijn we over op hooi omdat hij dat liever lijkt te eten. Daarbij krijgt hij smorgens een schep pavo brokken en een schep muesli, 's avonds krijgt hij een schep bietenpulp (speedibeet) en een schep luzernepellets.
Ik heb allerlei soorten middeltjes gebruikt (jodiumtinctuur, egyptische zalf, uitspoelen met zuurstofwater, weken in biotex en later soda etc etc). Maar ik vermoed dat die gaten niet dicht kunnen als er nog altijd ontstekingsvocht uit blijft komen (en dat is dan misschien ook maar beter ivm de druk).

Dennis

Berichten: 31935
Geregistreerd: 23-05-01
Woonplaats: Slootdorp

Re: Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Link naar dit bericht Geplaatst: 24-02-15 14:50

Mijn eerste ingevingen zijn (in willekeurige volgorde) cushing en op wat voor strooisel staat hij.

Stro met een klein beetje vlas is eigenlijk prima. Stro is het best, maar een klein laagje vlas er onder hoef niet meteen kwaad te kunnen.

Cushing zou ik zeker testen. Van mijn eigen pony's heeft er 1 een keer een zweer gehad, en dat was juist mijn cushie die altijd bokharde voeten gehad heeft. Sinds hij cushing heeft is hij wat kwakkelig op z'n voeten (keer licht bevangen, keer een zweertje, heel snel gevoelig, soms wat rotstraal).

Een hoornzuil zou ook niet helemaal raar zijn. Maar op 3 voeten zou ik het wel heel apart vinden. Vandaar dat dat niet mijn eerste idee is.

Kazoo
Berichten: 217
Geregistreerd: 17-06-03
Woonplaats: Hoogland

Link naar dit bericht Geplaatst: 25-02-15 08:38

Wat een ellende!
Ik heb een paard gehad met ook een heel diepe en langdurige ontsteking in zijn hoef (veroorzaakt door nageltred). Hij heeft toen een zogenaamd verbandijzer gekregen. Er zit dan een ijzeren plaatje onder dat je er zelf af kan schroeven. Om de dag (of elke dag) kun je tussen hoefzool en ijzeren plaatje dan een nieuw gaasje met jodium doen. Werkt vrij simpel, de hoef blijft schoon en het eventuele pus/vuil kan er toch uit, omdat het vochtige gaasje dat eruit trekt. Je kunt er gewoon mee rijden.

Delphi2

Berichten: 2891
Geregistreerd: 17-08-03
Woonplaats: Frasselt (DE)

Re: Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Link naar dit bericht Geplaatst: 01-03-15 14:42

Is het correct bekapt, een dubbele zool en/of overgroeide steunsels kunnen ook hoefzweren veroorzaken.

Koper

Berichten: 32497
Geregistreerd: 12-10-07
Woonplaats: ver van thuis

Link naar dit bericht Geplaatst: 07-03-15 14:57

jess2013 schreef:
Nu vraag ik me af; is er geen verband mogelijk tussen de ontsteking in de tandwortels en de ontsteking in zijn hoeven?

Jazeker, dat is er. Dat verband heet lever.

mystery1980 schreef:
zou zeker het voer even goed nakijken, toen mijn paard slechte kwaliteit kuil kreeg had hij ook hoefzweer na hoefzweer en uiteindelijk ook nog insuline resistentie. Ook erg kwetsbaar voor ontstekingen. Na verandering van stal en dus beter ruwvoer allemaal verdwenen. De hoefbevangenheid ben ik gelukkig ook net voor geweest.

Dit dus :j

Als een paard het verkeerde voer krijgt, of (emotionele) stress heeft heeft dat zijn weerslag op de lever. Dat hoopt zich langzaam op in de loop der jaren, waardoor je niet meteen merkt dat er iets is. En er komen steeds meer symptomen bij die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben. Zo krijg mijn ruin ineens last van jeuk aan zijn hals. Daarna kreeg hij gekke bulten in zijn huid, en de jeuk werd erger. Bij hem is het daarna op zijn longen geslagen: hij ging hoesten. Dat proces heeft bij elkaar ongeveer anderhalf jaar geduurd.

Het verschilt een beetje per paard HOE het lichaam reageert wanneer de lever uit balans is. Mijn ruin kreeg dus vage symptomen, terwijl mijn merrie (bij haar vorige eigenaar) hoefbevangen raakte. Dat is nu netjes aan het uitgroeien, ze heeft nu "alleen maar" een wat schilferige huid.

Onbalans in de lever zie je bij paarden vaak terug in de huid, longen of bewegingsapparaat. Dus bij voorbeeld abcessen in de hoeven of benen. En vaak met ontstekingen. Zo kreeg mijn ruin dus onstekingen in zijn huid. En mijn merrie ook, maar minder erg. Zij kreeg vooral problemen in haar hoefjes.

Hoe ik het heb aangepakt: nadat de veearts aangaf dat ze niet wist wat het was heb ik iemand ingeschakeld die mijn ruin goed geholpen heeft. Hij doet het nu ook zonder geneesmiddelen goed. Daarnaast zorg ik voor zo mooi mogelijk hooi, ze krijgen bij mij absoluut geen voordroog, en ook geen gras met drijfmest of kunstmest. Omdat dat niet goed werkt met mijn paardjes. Kan best zijn dat je bij jouw paard wat anders moet aanpakken in wat hij eet.

Misschien heb je er wat aan. Ik ben er altijd wel voor om de oorzaak aan te pakken en niet de problemen. Is ook makkelijker en minder pijnlijk. Drie hoeven er af lijkt me niet zo leuk voor je paardje :o Succes!
Laatst bijgewerkt door Koper op 07-03-15 15:04, in het totaal 1 keer bewerkt

jess2013
Berichten: 10
Geregistreerd: 11-06-13

Re: Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 07-03-15 15:03

Hey allen, bedankt voor het meedenken. Er is inmiddels bloed afgenomen en maandag krijgen we daarvan de uitslag (zowel getest op cushing als op orgaanfunctie). Hopelijk levert dat iets op! Ik zal het hier delen.

pipo
Berichten: 8264
Geregistreerd: 25-03-11

Re: Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Link naar dit bericht Geplaatst: 07-03-15 15:17

Misschien kan je overwegen om biergist bij te geven. Dit zuivert het bloed en is voor veel dingen goed.

Zus

Berichten: 675
Geregistreerd: 31-08-14
Woonplaats: Noord Drenthe

Link naar dit bericht Geplaatst: 07-03-15 15:28

Misschien heeft je paard last van witte lijn ziekte (white line disease). Er zit dan een schimmel en bacterie in de hoef van je paard. Mijn pony had het in 1 achterhoef,maar na een aantal maanden had hij het ook in twee andere hoeven. Witte lijn ziekte is moeilijk te bestrijden. De hoefsmid moet zo veel mogelijk wegsnijden ,want de bacterie en schimmel kunnen niet tegen zuurstof. Daarnaast de gaten vullen met in betaine gedrenkte wattenproppen. De gatten insmeren met koud geslagen honing wil ook helpen. Sterkte met je paardje

Wiebelaar
Berichten: 21
Geregistreerd: 10-09-12

Re: Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Link naar dit bericht Geplaatst: 07-03-15 15:42

Ik zou de hoop nog niet te snel opgeven, en ook de hoeven helemaal eraf lijkt me erg drastisch zonder bekende oorzaak, als het inderdaad te maken heeft met cushing of de tandproblemen ben je veel geld kwijt en niet verder. Zet je veearts maar flink aan het werk, want als ik 't zo mag stellen klinkt het alsof hij makkelijk aan z'n centen probeert te komen! En wees ook vooral niet bang om er (zoals je met de smid hebt gedaan) nog een andere veearts op te zetten. Ik volg verder even, mijn paard heeft ook cushing en voorheen ook veel hoefproblemen, dus dit vind ik interessant

jess2013
Berichten: 10
Geregistreerd: 11-06-13

Re: Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 10-03-15 13:08

Bloedonderzoek op cushing was negatief. (Geen cushing dus). Ik had er inmiddels zelf op gerekend, dus dit was een tegenvaller. Ook het algehele bloedonderzoek (nieren, eiwitten, lever en spieren) geeft een normale uitslag. Frustrerend! Ze gaan nu nog een haaronderzoek doen (moet een pluk manen inleveren)... Heeft iemand verder nog ervaring met het een of ander op onderzoeksgebied? Bloed en rontgen dus al gedaan... verder ben ik hem nu biotone gaan bijgeven voor zijn hoeven en overwerg ik hoefschoenen om het vuil en zand weg te houden... (In de bak en op de wei)...

jenn0dv

Berichten: 907
Geregistreerd: 02-05-11
Woonplaats: Naast een hunebed

Link naar dit bericht Geplaatst: 10-03-15 14:01

Een goede bekapping kan veel voorkomen, overgroeide steunsels drukken in onderliggend weefsel en kunnen zweren veroorzaken.
Cushing past wel in het plaatjes, maar checken of je paard goed bekapt is is sneller gedaan dan een bloedproef, dan kun je alvast iets afstrepen.

Nikass

Berichten: 16733
Geregistreerd: 27-04-11

Link naar dit bericht Geplaatst: 10-03-15 14:08

jess2013 schreef:
Bloedonderzoek op cushing was negatief. (Geen cushing dus). Ik had er inmiddels zelf op gerekend, dus dit was een tegenvaller. Ook het algehele bloedonderzoek (nieren, eiwitten, lever en spieren) geeft een normale uitslag. Frustrerend! Ze gaan nu nog een haaronderzoek doen (moet een pluk manen inleveren)... Heeft iemand verder nog ervaring met het een of ander op onderzoeksgebied? Bloed en rontgen dus al gedaan... verder ben ik hem nu biotone gaan bijgeven voor zijn hoeven en overwerg ik hoefschoenen om het vuil en zand weg te houden... (In de bak en op de wei)...


Ik zou m door een holistisch arts laten doormeten. Veel effectiever dan bloedonderzoek.

jess2013
Berichten: 10
Geregistreerd: 11-06-13

Re: Al bijna een jaar bezig met het bestrijden van hoefzweren

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 10-03-15 14:15

Door de ontstekingen (werking in de hoeven) groeien/vergroeien zijn hoeven sneller dan normaal. Ik ben destijds van hoefsmid veranderd omdat ik dacht dat het kwam door een slechte bekapping. Toch bleek het niet aan de smid te liggen, want ook met een goede smid (volgens meerdere mensen uit de streek) en vaker bekappen blijft de ontsteking terugkomen.