Geplaatst Fokkerij
De Hengstenkeuring staat op het punt van beginnen. Juryvoorzitter Sabien Zwaga van het KFPS vertelt over haar levenslange liefde voor het Friese paard en de moeilijke keuzes in de piste. Sabien Zwaga is al zo'n 40 jaar een vast gezicht bij de Friese hengstenkeuring. In het verleden als jong meisje op de tribune, tegenwoordig als jurylid in de ring. Voor de zesde keer beoordeelt ze zaterdag samen met collega-juryleden Jan Hellinx en Manuel Gasseling de stamboekhengsten van Koninklijke Vereniging Het Friesch Paarden-Stamboek (KFPS) en kiezen ze een kampioen.
Hoe bepaal je wie er écht uitblinkt, terwijl de verschillen tussen de hengsten maar minimaal zijn?
En hoe combineer je sport, gezondheid en karakter binnen een ras dat ver buiten Nederland populair is, maar ook de nodige uitdagingen heeft?
Volgens Sabien Zwaga mag daarbij één uitgangspunt nooit uit het oog worden verloren. "Een Fries paard moet een gezinspaard blijven. Iedereen moet daar wat mee kunnen."
Waar let u als jurylid het meest op?
"Wij staan er met z'n drieën en onze taak is om al die goedgekeurde hengsten te beoordelen. We hebben namelijk met z'n allen een fokdoel opgesteld. En daarin staat het ideale Friese paard beschreven." "We kijken in hoeverre het paard, dat voor ons staat, daar aan voldoet. Dat doen we aan de hand van vijf onderdelen: de rasuitstraling, bouw, beenwerk, stap en draf. Dat is onze kapstok."
Alle hengsten op de Hengstenkeuring behoren tot de absolute top. Hoe maak je daar onderscheid tussen?
"Dat is ook heel lastig. Het zijn al de beste hengsten van het stamboek. Ze hebben een enorm strenge selectieprocedure doorlopen. Dan moet je kijken naar hele kleine verschillen." "Het ene paard zit beter in zijn vel, staat er strakker voor, heeft net iets betere bespiering. Ook beweging speelt een grote rol. Is een paard gespannen? Komt de stap wel tot zijn recht?" "De optelsom van al die onderdelen bepaalt wie er op deze dag het meest uitblinkt. Het blijft een momentopname. Van tevoren weet je echt niet hoe het eindigt."
U was al op jonge leeftijd betrokken bij het Friese paard. Hoe is dat begonnen?
"Mijn eerste aanraking met het Friese paard was in 1985 op het concours hippique in Rijs. Daar liepen twee Friese merries voor de sjees, Jelkje en Metsje. Zij pakten me en raakten me zo diep in mijn hart. Sindsdien is het Friese paard nooit meer uit mijn hart gegaan."
"Ik vind het heel bijzondere dieren. Dat is een virus, een diepgewortelde passie. Het zijn allemansvrienden, zijn heel makkelijk in de omgang." "Ik heb ook heel veel aan mijn paarden gehad als ik het zwaar had in mijn leven. Het zijn echt maatjes."
Heeft u zorgen over inteelt en erfelijke aandoeningen binnen het ras?
"Dat was eigenlijk al mijn drijfveer toen ik twaalf jaar oud was. Ik zag toen al merries die bijvoorbeeld aan een nageboorte 'bleven staan' (red: het betekent dat de placenta aan de wand van de baarmoeder blijft vastzitten). Toen dacht ik al: ik wil iets met die gezondheid van het Friese paard."
"Maak ik me zorgen? Nee, niet op die manier."
"Het KFPS investeert heel veel in onderzoek. Zolang het KFPS zijn ogen niet sluit voor de problematiek die er is, maak ik mij geen zorgen. We zijn ook al verder met gentesten voor erfelijke aandoeningen."
"Maar ik ken het verdriet bij mensen die een paard verliezen door een maagruptuur of iets anders. Dat onderschat ik niet. Ik vind dat je wel een deskundige mee moet nemen als je een Fries paard wilt kopen. Ik zou me wel laten adviseren door de juiste mensen."
Waar ligt bij jonge hengsten nu de focus?
"We zijn op een gegeven moment heel erg richting de sport gegaan. Het Friese paard werd atletischer en daardoor ook geschikter voor sport. Nu ligt de focus toch ook wel heel erg sterk op gezondheid." "De sport blijft belangrijk, maar we willen dat niet ten koste laten gaan van het verlies van karaktereigenschappen." "Het gros van de Friese paarden wordt gebruikt in de sport of recreatief en dan is het prettig dat het paard het ook makkelijk aan kan."
Hoe spannend is het jureren met zoveel publiek?
"Dat is altijd heel spannend. Je voelt wel wie favoriet bij het publiek zijn. Je hebt zoveel 'juryleden' om je heen zitten en op de tribune. Iedereen vindt wat." "De winnaars zijn heel blij, maar de verliezers kunnen best ook wel eens teleurgesteld zijn en in hun emotie dingen zeggen. Dat is ook zo met het publiek." "Ik weet nog wel dat wij Jurre 495 wegstuurden. En dan denk ik: o, wat zou het publiek doen? Straks krijgen we rotte tomaten naar ons toe." "Dat is niet gebeurd, maar we hoorden wel boe-geroep. En social media zijn keihard tegenwoordig, dus dat maakt het extra spannend."
Wilt u de Hengstenkeuring nog lang blijven doen?
"Soms is het goed om het stokje door te geven. Dit zijn hele belangrijke beslissingen die je maakt. Ook ter bescherming van de jury zelf is het goed om af en toe weer andere mensen neer te zetten." "Aan de ene kant denk ik iedere keer van: waar begin ik aan? Maar als je passie voor het Friese paard zo groot is, dan is dit prachtig om te mogen doen."
Livestream op app en web, zaterdag op televisie
De Hengstenkeuring is drie dagen lang live te volgen bij Omrop Fryslân. Op donderdag, vrijdag en zaterdag via een livestream op de app en website; op zaterdag ook de hele dag op televisie. Via deze link kom je op de speciale pagina van de Hengstenkeuring. Daar is ook de livestream te vinden. Bovendien kun je er kiezen in welke taal je de keuring wilt volgen.
Op donderdag en vrijdag begint de keuring om 08.00 uur, op zaterdag om 09.00 uur.