Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Moderators: ynskek, Dani, Mondy, Polly, Ladybird, Hanmar, Princesj, Shanna, EvelijnS

Antwoord op onderwerpPlaats een reactie
 
 
Myrsky
Correspondent

Berichten: 3714
Geregistreerd: 16-04-13
Woonplaats: Arendelle

Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter: 08-02-20 10:13 Tip de Nieuwsredactie

*Bokt.nl
Bokt community

Afbeelding
Bruin, genetische code EE Aa. Foto: Tinniie

In Bokkers leggen uit komt iedere maand een bokker aan het woord om uitleg te geven over een bepaald onderwerp binnen de paardensport of -houderij. Deze maand vertelt Mooney over kleurgenetica bij paarden. Mooney is bioloog met een specialisatie op gedrag en aanpassingsvermogen, maar met een interesse in kleugenetica, waar ze dan ook veel kennis van heeft opgedaan. Sporadisch adviseert ze fokkers en stamboeken over kleurgenetica.

Kan je eerst uitleggen hoe vererving van genen werkt?
Net zoals mensen hebben paarden DNA in hun cellen zitten. Dat DNA bevat een code die door de cellen als een soort draaiboek wordt gebruikt om het lichaam in elkaar te zetten en draaiende te houden. Een stuk DNA dat gaat over één eigenschap noemen we een gen. Dat DNA zit niet in 1 lange lijn aan elkaar, maar is verdeeld over de verschillende chromosomen. Wij mensen hebben 46 chromosomen, je krijgt er 23 van je moeder en 23 van je vader. Paarden hebben er iets meer, 64, maar het principe werkt hetzelfde. Ook zij ontvangen de helft van vader, helft van moeder en hebben daarom dus 32 bij elkaar horende chromosomenparen. Omdat je werkt met paren is elk gen dus twee keer vertegenwoordigd in een lichaamscel. Bij het maken van geslachtscellen, waar later nakomelingen uit kunnen ontstaan, worden deze paren verdeeld over 2 cellen zodat het nieuwe leven weer de helft van de chromosomen van elke ouder ontvangt. Welke informatie wordt doorgegeven en hoe de interactie is tussen de genenparen, bepaalt vervolgens het uiterlijk van het nieuwe veulen. Heel veel eigenschappen van een paard zijn gebaseerd op een erfelijke component en er is ontzettend veel interessant onderzoek gedaan over genetica en fokkerij, voor dit artikel zal ik het echter beperken tot genetica van vachtkleuren.

Wat houdt homozygoot/heterozygoot in?
Zoals ik net heb vertelt heb je chromosomenparen. Omdat je van alles een paar hebt heb je elk gen dus twee maal; een via je vader en een via je moeder. Een gen bevat verschillende varianten (zo zijn vos en zwarte vachtkleur twee varianten van hetzelfde gen), zo'n variant noem je een allel.
Nu kan het zo zijn dat je voor een bepaald gen twee allelen hebt waarin dezelfde informatie staat. Dus in het geval van het voorbeeld vos/zwart staat er dan of 2x vos, of 2x zwart. Dat noem je homozygoot. Homo betekent namelijk "hetzelfde".
Heterozygoot houdt in dat er twee verschillende allelen aanwezig zijn. Dus terug naar het voorbeeld is er dan 1x zwart en 1x vos aanwezig. Je ziet in dat geval het overheersende (oftewel dominante) allel terug in het uiterlijk.
Homozygoot en heterozygoot is vooral bij fokken belangrijk. Van een paard dat homozygoot is voor een eigenschap weet je zeker dat hij of zij dit doorgeeft aan de nakomeling. Bij een paard dat heterozygoot is heb je 50% kans dat hij die specifieke eigenschap doorgeeft. In het geval van vachtkleuren kunnen we hier vaak goed mee rekenen omdat daar vaak 1 gen verantwoordelijk is voor 1 aspect van kleur. Zaken zoals schofthoogte en prestatievermogen zijn afhankelijk van heel veel verschillende genen en daardoor zie je daar minder rekensommen over.
Afbeelding
Een palomino geboren schimmel, genetische code ee Aa CR/n Gg. Foto: MukiwaCobs

En dominant/recessief?
In het vorige stuk liet ik het woord dominant al eens vallen, ik heb het expres even niet in 1 adem met homo- en heterozygoot genoemd omdat deze dingen vaak door elkaar worden gehaald. In het geval van een paard dat homozygoot is, is het duidelijk hoe de vachtkleur eruit komt te zien.
Maar op het moment dat je een heterozygoot paard hebt, gaan er dus als het ware twee allelen "vechten" om te bepalen wiens informatie gebruikt gaat worden als handleiding. En dan komt onze paardenkennis goed van pas, want wij weten al dat een bazig paard ook wel dominant wordt genoemd. Het dominante allel is dus degene die je terug ziet in het uiterlijk, het recessieve allel is al het ware het kneusje van de kudde die de andere de regels laat bepalen. In dit geval, wanneer één allel overheerst over het andere allel noem je dat complete dominantie.
Bij paarden zie je ook incomplete dominantie bij sommige vachtkleuren. Wat er dan gebeurt is dat er wel één allel dominant is maar dat het zich minder sterk kan uiten dan wanneer het 2x aanwezig zou zijn. Dit zie je in het crème gen, waar een heterozygoot crème paard lichter is dan het standaard kleurtje, maar de homozygote variant nog veel minder is gepigmenteerd. Dus het verschil tussen een vos (homozygoot "geen creme"), palomino (heterozygoot crème) en cremello (homozygoot crème).
Natuurlijk zijn die genen niet aan het vechten in het echt, maar het is wel een handige manier om als paardenliefhebber deze termen makkelijk uit elkaar te houden. Er zijn ook nog wat andere vormen van dominantie, maar voor het begrijpen van de basis van kleurgenetica bij paarden is dit voor nu voldoende.

Wat zijn de basiskleuren van een paard?
In de zin van genetica zijn er eigenlijk maar 2 basiskleuren: vos en zwart. Elk paard is in de basis vos of zwart. Dit is terug te voeren op het 'extension' gen. De code in dit gen bepaald het type pigment wat wordt aangemaakt: zwart pigment of rood pigment. Het zwarte uiterlijk is daarbij het wildtype, de oorspronkelijke kleur. Ooit is er een mutatie opgetreden, waardoor de code met 1 letter veranderd is en de productie van zwart pigment verstoort werd. En zo werd de eerste vos geboren.
Zwart is dominant over vos en wordt aangegeven met een E, vos is recessief en wordt aangegeven met een e. Als we dan naar de code kijken is een homozygoot zwart (EE) paard dus zwart, een heterozygoot paard (Ee) is ook zwart en een homozygoot vos paard (ee) is voskleurig. Met het verschil tussen de twee zwarte paarden dat de homozygoot zwarte nooit vos nakomelingen kan krijgen en de heterozygoot zwarte wel.
Als paardenmeisjes en jongens hebben we natuurlijk nog een derde basiskleur geleerd: bruin. Als we terug kijken naar het extension gen dan zijn alle bruine paarden zwart, maar met een actief agouti gen. Agouti zorgt ervoor dat een deel van het zwarte pigment wordt weggehaald in de meeste vachtharen, met uitzondering op de plekken van de extremiteiten. Dat is waarom bruine paarden zwarte benen, manen, staart en oorrandjes hebben. Vossen kunnen ook positief zijn voor agouti, maar omdat zij al geen zwart pigment hebben kan het ook niet worden onttrokken. Daarom zie je alleen op een zwart paard het effect van agouti.
Het actieve agouti allel is hierbij dominant en wordt aangeduid met een A. De non-actieve variant is a, als een zwart paard dus code aa heeft dan is hij echt zwart. Bruine paarden hebben voor agouti dan code Aa of AA.

Afbeelding
De basiskleuren:
Foto 1: Vos, getest eeAA. Foto: Mooney
Foto 2: Zwart, EEaa. Foto: Mooney
Foto 3: Bruin, niet getest, in elk geval E en A. Foto: Mooney


Hoe zit het dan met schimmel?
Schimmel (G) is eigenlijk een beetje de bulldozer van de kleurgenen, het boeit schimmel niets wat er verder aanwezig is, uiteindelijk overwint het toch wel. Wat wel goed is om in je achterhoofd te houden, is dat schimmels dus alsnog genetisch gezien wel een bepaalde kleur zijn. Je hebt dus bruine schimmels, vosschimmels, maar ook valkschimmels en alle andere kleuren en patronen die mogelijk zijn. Een paard enkel een schimmel noemen is dus eigenlijk hetzelfde als je vosbonte paard enkel bont noemen. Schimmel is dominant, dat houdt in dat een paard altijd een schimmel ouder moet hebben om zelf ook schimmel te kunnen worden.
Schimmel is eigenlijk een 'foutje' in de genen waardoor er een soort vroegtijdige veroudering optreedt in de pigmentcellen. Schimmels worden vaak extreem intens gekleurd geboren, dat noem je ook wel hyperpigmentatie. Ze hebben dan een hele diepe kleur als pasgeboren veulen, terwijl de meeste veulens vaak een beetje grijzig worden geboren en dan bijkleuren als ze ouder worden. Schimmels verschieten hun kruid dus eigenlijk te vroeg, door die overdosis aan kleur worden ze vervolgens in rap tempo grijs/wit. De enige uitzondering die bij mij bekend is, is de interactie met de champagne kleur die een vertragend effect op schimmel lijkt te hebben in sommige gevallen.
Nog een leuk feitje voor de kleurfanaten: de oorsprong van schimmel is door wetenschappers teruggebracht naar 1 voorouder. Ze achten de kans dan ook heel groot dat die voorouder door mensen is gebruikt om selectief te gaan fokken op de kleur omdat het mooi werd gevonden. Helaas is dat niet helemaal zonder nadelen gebleken, schimmels hebben namelijk een grotere kans om melanomen te krijgen dan hun donkergekleurde weidegenoten.

Hoe werken bontpatronen
Omdat ik al best lang van stof ben hou ik de rest een beetje beknopter. Er zijn nogal wat genen die kunnen zorgen voor bontpatronen. Meestal worden bontpatronen eerst onderverdeeld in tobiano (oftewel platenbont) en overo. Overo patronen lijken vaak van onder te komen en lopen nooit over de rug heen. Bij tobiano lijkt de ‘witte verf’ juist van bovenaf erover gegooid en heeft het paard ook altijd witte voetjes. Als je wilt kan je appaloosa, roan en dominant white (W) ook nog scharen onder de bontpatronen, maar die laat ik voor nu even buiten de beschouwing.
Tobiano (TO) is 1 gen, waarbij bont het dominante allel is en effen recessief. Homozygoot bonte paarden zijn soms te herkennen aan grillige vlekjes, ook wel paw prints genoemd. Toch is dat geen 100% zekerheid, je zal altijd moeten testen als je wilt weten of je paard homozygoot of heterozygoot is.
Dan heb je de overo patronen, daar zijn verschillende soorten van. Een bekende is frame overo (O of OLWS), een mooi patroon maar wel met een flinke aantekening. Frame overo is namelijk dodelijk in homozygote vorm, een heterozygoot heeft een prachtig bontpatroon maar homozygoten worden wit geboren en sterven binnen enkele uren aan een niet functionerende dikke darm. Het is dan ook belangrijk dat er nooit twee frame overo dieren met elkaar worden gekruist, aangezien je dan 25% kans hebt op zo’n dodelijk ziek veulen.
Dan heb je ook nog splash overo (SW), waarbij het lijkt alsof het paard in de verf is gevallen door zijn witte benen, buik en hoofd. Sommige paarden met splash zijn doof, de huidige theorie is dat wanneer de haren diep in het oor wit zijn dat de kans zeer groot is dat het paard doof is. Er zijn meerdere varianten van splash, waarbij sommigen net zoals frame overo in homozygote vorm geen levend veulen opleveren.
Als laatste wil ik sabino (Sb1) kort aanhalen. Sabino werd vroeger vaak gebruikt om dieren met hoge witte benen en een bles aan te duiden, nu we kunnen testen blijkt dat veel dieren die sabino werden genoemd het gen niet dragen. Sabino uit zich vaak door grote witte aftekeningen, een eventuele buikvlek en stekelharigheid. Maar niet alle paarden met die kenmerken zijn echte sabino’s. Bij sabino is het geen probleem als het homozygoot voorkomt, wel verlies je dan erg veel kleur. Homozygote sabino’s zijn namelijk grotendeels wit, daarom worden ze ook wel maximum sabino’s genoemd.

Afbeelding
Een aantal bontpatronen:
Foto 1: Tobiano. Foto: Tinniie
Foto 2: Frame overo. Foto: Tinniie
Foto 3: Tovero (tobiano en frame overo). Foto: Tinniie


En als er alleen een witte aftekening of wit voetje is?
We hebben sabino dus net al besproken, maar veel paarden met aftekeningen zijn geen sabino’s. Van aftekeningen is nog niet alles bekend, maar we weten ondertussen wel dat het gen W20 ook witte aftekeningen geeft op benen en het hoofd. Toch kan je op basis van uiterlijk niet aanduiden dat een paard W20 of sabino positief is, maar deze twee zijn op dit moment wel de bekendste genen die zorgen voor aftekeningen.
Wat ik vooral mega interessant vind aan aftekeningen is dat het hebben van aftekeningen dus genetisch bepaald is, maar de precieze invulling van hoe het paard is getekend niet. Je kan dus uit het DNA ‘uitlezen’ of een paard aftekeningen zal hebben, maar je kan niet zeggen of dat bijvoorbeeld een sokje linksvoor of een hoog wit been rechtsachter is. Hier zijn we achter gekomen door het klonen van paarden, dat zijn dus dieren die genetisch identiek zijn maar hier zien we dat ze dan allemaal aftekeningen hebben als het originele dier dat had maar dat die aftekeningen anders zijn of op een andere plek zitten. Dit principe kan je mooi zien als je beelden opzoekt van Jazz en zijn klonen.

En met verdunningen?
Er zijn behoorlijk wat verdunningen die allemaal op hun eigen manier de kleur vervagen. Om ze even op te noemen: crème, wildkleur, champagne, pearl, zilver en mushroom.
Crème (CR) is de verdunning die het meest bekend is, in heterozygote vorm maakt het op vosbasis een palomino, op zwarte basis een smokey black en op bruine basis een valk. Door een schrijffout in de genetische code wordt de productie van pigment verstoord. In heterozygote vorm is er nog 1 werkend stuk code aanwezig, waardoor alleen het rode pigment wordt verdund en het zwarte pigment goed wordt gemaakt. Daarom zie je bij een valk en palomino een duidelijke verkleuring ten opzichte van de originele kleur, maar bij een smokey black niet tot nauwelijks. In de homozygote vorm worden beide pigmenten sterk verbleekt, zelfs in het oog, waardoor je de cremello, perlino en smokey cream kleuren krijgt die daarnaast een roze huid hebben en blauwe ogen.
Dan springen we even naar pearl (prl), wat een stuk minder bekend is maar samenwerkt met crème. Pearl is namelijk een allel van hetzelfde gen als het crème allel. Ook hier wordt er iets in het pigment verstoord, maar de code lijkt minder te zijn beschadigd want je ziet alleen effect als een paard homozygoot is voor pearl, het is dus recessief. Een pearl paard wordt vaak beschreven als abrikooskleurig, het is een warmere tint dan de valere crème paarden. Er is wel een uitzondering, want doordat je drie allelel hebt (n, CR en prl) is het mogelijk dat je een paard hebt dat niet n/prl is, maar CR/prl. Dan krijg je een pseudo dubbele verdunning, dit lijkt in eerste opzicht op een paard dat dubbel crème is.
Zilver (Z) en champagne (Ch) pakken we even samen, uiterlijk is het heel verschillend maar de overerving werkt hetzelfde. Laat ik even duidelijk zijn, dit betreft verschillende genen. Maar zowel zilver als champagne zijn dominant, dat houdt dus in dat het paard met minimaal 1 zilver/champagne allel de volledige uiterlijke kenmerken van de kleur vertonen. Bij zilver zijn die uiterlijke kenmerken het verdunnen van zwart pigment, en dan vooral in de lange haren. Je ziet dus bij zwarte of bruine paarden dat vooral de manen en staart wit/grijs worden. Vossen hebben geen zwart pigment om te verdunnen en laten zilver daarom niet in hun uiterlijk zien als ze het dragen. Helaas brengt deze prachtige kleur soms wel problemen met zich mee, dit gen is namelijk gelinkt aan een gen wat verantwoordelijk is voor een verzameling aan oogproblemen met de naam MCOA. Vooral in homozygote paarden worden relatief veel afwijkingen ontdekt in hun oog. Champagne verdunt zowel rood als zwart pigment, ook het pigment van het oog (amber, groenig of lichtbruin) en van de huid (roze sproetjes) is aangepast.
Wildkleur vind ik leuk omdat daar redelijk recent onderzoek naar is gedaan. Uit dat onderzoek bleek dat het gen 3 allelen heeft, je hebt de echte wildkleur (D), het ‘gewone’ uiterlijk (nd2) en een soort tussenvorm waar je geen verdunning hebt maar wel de markeringen zoals bijvoorbeeld een aalstreep (nd1). Bij de echte wildkleur wordt het pigment in het haar anders verdeelt, waardoor je grotendeels een minder intens gekleurde vacht krijgt met op enkele plekken een ophoping van kleur. Deze ophopingen zijn dan in de aalstreep, op de benen bij de zogenaamde zebrastrepen, op de oorpunten en soms langs de schoft of op het hoofd. Het interessante is wel dat wildkleur natuurlijk eigenlijk het oorspronkelijke uiterlijk was, dus wat we nu gewoon vinden dat is eigenlijk van origine de bijzondere mutatie. Zo zie je maar dat onze perceptie en de mate van aanwezigheid in de huidige populatie veel meer bepaalt wat speciaal gevonden wordt dan de biologie en historie die erachter zit. Historisch en biologisch gezien zou je kunnen stellen dat een vos met witte aftekeningen veel aparter is dan een grullo (wildkleurzwart).
Als laatste hebben we mushroom, een kleur die nog wat minder bekend is zowel bij paardenhouders als in de wetenschap. Mushroom lijkt voorlopig alleen bij dieren met Shetland pony in de bloedvoering voor te komen. Deze kleur is pas in 2014 als aparte kleur ontdekt, hoewel de kleur al langer bestaat. Qua uiterlijk heeft het wat weg van zilver, met de gekke uitzondering dat mushroom juist werkt op rood pigment en niet op zwart pigment. Daarnaast is mushroom recessief, dus alleen zichtbaar als het paard twee mushroom allelen bezit. Het test op mushroom is pas in 2019 uitgebracht, het is dus de verwachting dat we nog veel nieuwe inzichten gaan krijgen over deze kleur.

Afbeelding
Een aantal verdunningen:
Foto 1: Valk, genetische code Ee Aa CRn. Foto: Tinniie
Foto 2: Wildkleurbruin/Splash, genetische code Ee Aa Dnd1 SW2n Foto: Tinniie
Foto 3: Perlino, genetische code Ee Aa CRCR. Foto: Tinniie
Foto 4: Zilvervalk, genetische code Ee Aa CRn Zn. Foto: Set_Elkol


Hoe kan je je paard laten testen?
Testen is vrij eenvoudig, er zijn best wat verschillende laboratoria die testen kunnen doen. Meestal werken ze met haarzakjes, je trekt dan een pluk manen of staart uit en het DNA wat in de haarzakjes zit wordt gebruikt om te testen. Dat DNA is in elke lichaamscel hetzelfde, het maakt dus niet uit welke kleur het plukje haar is. Dat haar stuur je dan naar het lab en de rest wordt voor je geregeld.

Zijn er ook combinaties die niet kunnen bestaan?
Veel bontpatronen zitten rond dezelfde plek, het zogenaamde KIT gen, daardoor wordt het theoretisch zeer onwaarschijnlijk (maar niet compleet onmogelijk) dat een paard bijvoorbeeld zowel homozygoot voor tobiano zou zijn als bijvoorbeeld voor sabino. Zo is dat ook met crème en pearl, een paard kan of dubbel crème hebben, of dubbel pearl, of crème + pearl. Maar een dier kan dus ‘nooit’ homozygoot crème zijn en pearl hebben. Simpelweg omdat er maar 2 ‘plaatsen’ te vergeven zijn op die plek. Met hoe de allelen op het moment bestaan is nooit een prima optie om te onthouden, in theorie zou dat ooit door nieuwe mutaties of een crossover kunnen veranderen. Maar dat is iets te ingewikkelde stof voor zo’n introductie in kleurgenetica.
Dit is ook wel een mooi moment om nog een misverstand uit de wereld te helpen. Ik hoor namelijk vaak dat mensen denken dat dubbele crème paarden, dus cremello/perlino/smokey cream, nooit schimmels kunnen zijn. Dit omdat je bij deze paarden al zo’n lichte vachtkleur hebt dat het niet opvalt dat de paarden wit worden. Dat het niet opvalt, betekent niet dat deze paarden geen schimmel zijn of dit door kunnen geven aan hun nakomelingen. Mijn tip is dus als je een dubbele verdunning (mede) kiest om zijn kleurtje, om altijd even te kijken of er schimmel aanwezig is bij de ouders en zo nodig vraagt of het dier getest is op schimmel.


Maik79

Berichten: 958
Geregistreerd: 27-04-06
Woonplaats: Baarn

Re: Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Link naar dit bericht Geplaatst: 08-02-20 11:04

Mooi stuk Mooney, interessant!

Boontje L2+10 | B+3 | B+4
Nex M1+5
Het paard dat ons uitkoos...

kwita

Berichten: 5609
Geregistreerd: 14-04-14

Link naar dit bericht Geplaatst: 08-02-20 11:13

Wat interressant en zo duidelijk gerschreven!

Tijd heeft vleugels maar geen teugels, carpe diem!

Storm

Berichten: 18263
Geregistreerd: 05-06-02
Woonplaats: Waalwijk

Re: Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Link naar dit bericht Geplaatst: 08-02-20 11:30

Leuk! Ik vind kleurengenetica enorm interessant alleen lastig te begrijpen. Daardoor haakte ik meestal af, maar nu niet! Helder en duidelijk, dank je wel!

'What if I fall?'
'Oh but my darling, what if you fly?'

mooney

Berichten: 5663
Geregistreerd: 07-05-06

Link naar dit bericht Geplaatst: 08-02-20 16:29

Storm schreef:
Leuk! Ik vind kleurengenetica enorm interessant alleen lastig te begrijpen. Daardoor haakte ik meestal af, maar nu niet! Helder en duidelijk, dank je wel!

Dit vind ik super leuk om te lezen, want dat was precies mijn insteek tijdens het schrijven :D


Remark

Berichten: 4973
Geregistreerd: 09-10-09
Woonplaats: Haarlem

Re: Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Link naar dit bericht Geplaatst: 08-02-20 20:54

Wat leuk om te lezen!

♡Hilana van de Edelweiss
Onze avonturen volgen? www.instagram.com/hilanaedelweiss

lovefi

Berichten: 1115
Geregistreerd: 07-01-09
Woonplaats: Zuid-Holland

Re: Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Link naar dit bericht Geplaatst: 08-02-20 22:12

Super leuk en interessant stuk. Ik heb hetzelfde als Storm, super interessant, maar vaak onbegrijpelijk haha. Dit vond ik erg duidelijk. Zou er graag meer over leren in zo'n goed leesbare vorm!

AndreaB

Berichten: 1557
Geregistreerd: 06-06-03
Woonplaats: Meppen

Re: Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-02-20 08:34

Interessant en begrijpelijk stuk om te lezen. Heb je toevallig ook informatie hoe de kleurengenetica bij een koffievos werkt?

Gentiana C (Chippendale x Inspekteur) x Ferguson (v. Lauries Crusador) --> uitgerekend 31 maart 2020

amsterdam10
Berichten: 360
Geregistreerd: 03-05-16

Re: Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-02-20 08:51

Wat interessant, bedankt voor je uitleg! Leuk dat ik nu iets kan maken van die kleurcodes :)

Het is me alleen nog niet helemaal duidelijk wat dat allel 'n' doet. Heb ik daar overheen gelezen?

Dieuwke_

Berichten: 3446
Geregistreerd: 10-12-06

Re: Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-02-20 09:25

Wat interessant om te lezen! Vorig jaar met de komst van m'n veulen heb ik me er een beetje in verdiept, maar ik vond het behoorlijk lastig en haakte uiteindelijk af. Dit is helder geschreven en goed te begrijpen voor een leek.


        Anoyse A (Uromast x Waterman)
        Danomar H (Don Cremello du Bois x Uromast)

        Insta: mygoldonfourfeet



mooney

Berichten: 5663
Geregistreerd: 07-05-06

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-02-20 10:56

Hé vragen, altijd leuk!

Wbt tinten van kleuren is nog weinig bekend. Dus een koffievos, leemvos, gewone vos, etc hebben allemaal gewoon de code "ee".
Mijn idee is dat de verschillende tinten worden veroorzaakt door een samenwerking van heel veel genen, mogelijk zelfs deels door invloeden buiten de genen om zoals het plaatsen van aftekeningen. Als dat het geval is, is het ook onwaarschijnlijk dat er ooit echt inzicht in komt, omdat het moeilijk is om eigenschappen te bepalen die afhankelijk zijn van heel veel genen samen.
De uitzondering hierop is zweetvos, daar hebben we wel een gen van gevonden. Dat gen heet flaxen en is recessief, dus een dier moet het van beide ouders meekrijgen om zelf zweetvos te worden. Maar daar valt dan dus gericht op te fokken (zie de haflingers) zelfs voor de informatie van genetica er was, koffievos is een begeerde kleur maar toch zie je geen geslaagde pogingen om er een foklijn voor op te zetten. Daarom denk ik dat het bij die tint complexer ligt.

Een andere factor die invloed heeft op tint is sooty, die zorgt voor een veranderlijke 'roetlaag' over de kleur heen. Daarvan zien we wel een patroon in overerving maar is de onderliggende genetica ook nog onbekend.

Dan het n-allel. 'n' staat voor het wildtype, het oorspronkelijke gen. Dat is in het geval van verdunningen en bontpatronen dus vaak voor de juist werkende versie van het gen staat. Dus waar je geen verdunning of bontpatronen van krijgt, wat in principe gewoon mooie "foutjes" zijn.
Om het makkelijk te onthouden kan je ook denken dat n staat voor niet. Dus bijvoorbeeld: bij crème: CR is verdunning, n staat voor geen verdunning.
Een zwarte is dan bijvoorbeeld EE aa nn
Een smokey black EE aa CRn
Een smokey cream EE aa CRCR

Je ziet het ook vaak bij testen voor genetische afwijkingen. Het gezonde allel is dan n, de afwijking heeft een bepaalde eigen letter/afkorting.


Shae

Berichten: 289
Geregistreerd: 05-06-17

Re: Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-02-20 11:45

Interessant stuk, bedankt daarvoor. Heb je ook een advies m.b.t. het kleurtesten? Ik meen me te herinneren dat een aanbieder soms een hele goede korting heeft en ik zou het graag willen combineren met PSSM1 test.

amsterdam10
Berichten: 360
Geregistreerd: 03-05-16

Re: Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-02-20 17:07

Bedankt!

Moonlightje

Berichten: 7060
Geregistreerd: 09-07-04
Woonplaats: in me huisje :)

Re: Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-02-20 18:31

Interessant om te lezen!

Unique Moonlight
Mijn super fjordje! :+:

AndreaB

Berichten: 1557
Geregistreerd: 06-06-03
Woonplaats: Meppen

Re: Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Link naar dit bericht Geplaatst: 09-02-20 18:57

Bedankt voor je uitleg, mooney! Stel ik wil mijn koffievos laten testen op kleur dan zou ik daarmee dus alleen aan kunnen tonen dat zij een vos is?

Gentiana C (Chippendale x Inspekteur) x Ferguson (v. Lauries Crusador) --> uitgerekend 31 maart 2020

mooney

Berichten: 5663
Geregistreerd: 07-05-06

Re: Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Link naar dit bericht Geplaatst: 11-02-20 21:00

Ik test zelf in Amerika bij VGL UC Davis, daar ben ik erg tevreden over. De andere laboratoria heb ik geen persoonlijke ervaringen bij, maar Engeland en Duitsland hebben ook nette laboratoria. Er zijn inderdaad vaak combinaties mogelijk waardoor je totaal minder betaald, kleur met enkel PSSM1 heb ik zelf nog niet voorbij zien komen.
Welke kleuren zijn relevant voor je paard?

Voor AndreaB, de vos hoef je zelfs niet te laten testen op extension/vosfactor. Een vos is per definitie ee. Wel zou agouti interessant kunnen zijn, dat kan je namelijk niet zien op een vos maar is wel relevant als je met een zwarte of bruine hengst fokt.


Nachocheese
Berichten: 754
Geregistreerd: 01-04-15

Re: Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Link naar dit bericht Geplaatst: 13-02-20 18:45

Duidelijk stuk hoor!

_Cathalijne

Berichten: 444
Geregistreerd: 24-04-08

Link naar dit bericht Geplaatst: 13-02-20 18:57

Interessant stuk, tnx voor de info

TLove because He first loved Us
I John 4:19

Lisavos11

Berichten: 13
Geregistreerd: 01-10-17

Re: Bokkers leggen uit: Kleurgenetica met Mooney

Link naar dit bericht Geplaatst: 16-02-20 19:42

Heel leerzaam dit stuk!


Antwoord op onderwerpPlaats een reactie

Wie is er online

Gebruikers op dit forum: Geen geregistreerde gebruikers en 8 bezoekers