Bokt.nl

**Geplaatst door de TopicStarter** : 17-08-16 10:17

Eerste paarden met telgang mogelijk gefokt door Vikingen

Geplaatst door de TopicStarter : 17-08-16 10:17

Een IJslander in de telgang. Foto door Dagur Brynjólfsson

De eerste paarden die de telgang beheersten, verschenen tussen 850 en 900 in het Noord-Engelse Vikinggebied Jórvik (York). Deze paarden zijn door de Vikingen overgebracht naar IJsland, waar ze verder zijn gefokt en zich vervolgens hebben verspreid over de rest van de wereld. Dat leidt een internationale groep genetici af uit een DNA-analyse op historische resten van negentig paarden uit Europa en Azië. Paardendeskundige Wim Back van de Universiteit Utrecht, zelf niet bij het onderzoek betrokken, noemt het een 'leuk' onderzoek, maar 'niet spijkerhard'.

Naast de drie bekendste paardengangen zijn er rassen die de telgang beheersen. De telgang is een laterale gang met een tweetaktbeweging, wat inhoudt dat de benen voor en achter gelijktijdig van de grond afkomen (lees: linksvoor en linksachter + rechtsvoor en rechtsachter). Voor de ruiter is dit een rustigere en meer comfortabele gang. Aan deze afwijkende motoriek ligt een genetische mutatie ten grondslag, zo lieten Zweedse onderzoekers vier jaar geleden zien. Door de mutatie verandert de aanleg van bepaalde zenuwcellen in het ruggemerg en wordt de aansturing van beenspieren anders gecoördineerd. Dat geeft meer bewegingsvrijheid. De telgang moet wel getraind worden.

De nu onderzochte historische paardenresten stammen van 4.300 v.Chr. tot 1.300 n.Chr. De 'telgang-mutatie' werd alleen in twee Britse paarden uit 850 en 900 teruggevonden en ook in tien van de dertien IJslandse paarden uit de 9e tot de 11e eeuw. De paardenresten van het Europese vasteland en uit Azië droegen de mutatie niet. De genetici leiden daaruit af dat de telgangmutatie zich vanuit Jórvik, via IJsland heeft verspreid. Paardendeskundige Back zet daar vraagtekens bij. "Ze hebben maar een beperkt aantal resten onderzocht." Dat erkent Arne Ludwig, die het onderzoek coördineerde, ook. Zo zou het bijvoorbeeld kunnen dat er al vroeger een andere mutatie bij paarden is ontstaan die hen de mogelijkheid gaf om de telgang te maken, maar die om de een of andere reden weer uit de populatie is verdwenen. "Hoewel me dat onwaarschijnlijk lijkt", zegt Ludwig.

De genetici suggereren dat de Vikingen op IJsland de telgangpaarden hebben gefokt omdat een wegennet er ontbrak en de telgang aangenamer was in het ruwe terrein. "Voorstelbaar", zegt Back, "maar ook speculatief". Volgens hem is het net zo goed mogelijk dat de Vikingen de telgangpaarden inzetten voor races, zoals tegenwoordig gebeurt.

Deel op Facebook Tweet Foutje gespot? Tip de redactie

**Geplaatst**: 17-08-16 10:25

Geplaatst: 17-08-16 10:25

Interessant! Wel jammer dat het onderzoek de resten van slechts 90 paarden besloeg... dat maakt het bewijs niet onomstotelijk. Maar mogelijk is het wel een leuke aanzet voor een uitgebreider onderzoek!

**Geplaatst**: 17-08-16 11:49

Geplaatst: 17-08-16 11:49

Die comfortabele gang is niet de telgang maar de tölt. De telgang gaat alleen maar hard en rechtuit. Maar ook de tölt is een laterale gang. Mij is nu niet duidelijk of in dit onderzoek daadwerkelijk de telgang wordt bedoeld of de laterale aanleg, waaronder tölt en mogelijk ook telgang. Niet alle IJslanders die kunnen tölten, kunnen ook telgangen. Alleen de 5gangers onder de IJslandse paarden hebben de telgang in huis.

**Geplaatst**: 17-08-16 11:54

Geplaatst: 17-08-16 11:54

Volgens mij ging het bij dit onderzoek niet om de telgang maar om de tölt, plus de telgang is geen rustige en meer comfortabele gang deze is (wanneer goed gereden) juist heel snel en niet geheel comfortabel.

Deze tekst uit het Parool zag ik namelijk laatst bij iemand op mijn Facebook voorbij komen:
Afbeelding

**Geplaatst**: 17-08-16 11:56

Geplaatst: 17-08-16 11:56

Ik denk dat er tölt wordt bedoelt en het fout in het artikel staat. Het gaat namelijk over "ambling horses", ambling = een four-beat gait zoals bijv. de tölt. Telgang (pace) is een tweetakt en is over het algemeen idd niet een gang die veel wordt gereden behalve op wedstrijden.

**Geplaatst**: 17-08-16 12:45

Geplaatst: 17-08-16 12:45

Maar er wordt wel over tweetakt gesproken... Lijkt me nou niet dat de tölt een tweetakt mag zijn.

telgang comfortabel, my ass.

Toch niet als je het over de rustig gereden versie hebt.

Met rentelgang heb ik geen ervaring, maar ook dat is geen tweetakt voor zover ik weet.

Me dunkt dat de resultaten van het originele onderzoek een beetje verloren zijn gegaan in de vertaling ofzo.

**Geplaatst**: 17-08-16 12:51

Geplaatst: 17-08-16 12:51

Interessant.

Ik heb het artikel er even bijgepakt: http://www.cell.com/current-biology/abstract/S0960-9822(16)30752-7. Niet geheel, maar het eerste deel (voor de rest moet je inloggen). Daar wordt gesproken over ambling en zou dus slaan op de tölt (viertakt)?

**Geplaatst**: 17-08-16 12:52

Geplaatst: 17-08-16 12:52

jokari schreef:
Maar er wordt wel over tweetakt gesproken... Lijkt me nou niet dat de tölt een tweetakt mag zijn.

telgang comfortabel, my ass. Toch niet als je het over de rustig gereden versie hebt. Met rentelgang heb ik geen ervaring, maar ook dat is geen tweetakt voor zover ik weet.

Me dunkt dat de resultaten van het originele onderzoek een beetje verloren zijn gegaan in de vertaling ofzo.

In het artikel in de OP ja, maar dit staat er bij het originele onderzoek (waarvan ik de link niet geplaatst kreeg net, hij doet het niet)

"Horseback riding is the most fundamental use of domestic horses and has had a huge influence on the development of human societies for millennia. Over time, riding techniques and the style of riding improved. Therefore, horses with the ability to perform comfortable gaits (e.g. ambling or pacing), so-called ‘gaited’ horses, have been highly valued by humans, especially for long distance travel. Recently, the causative mutation for gaitedness in horses has been linked to a substitution causing a premature stop codon in the DMRT3 gene (DMRT3_Ser301STOP) [1] . In mice, Dmrt3 is expressed in spinal cord interneurons and plays an important role in the development of limb movement coordination [1] . Genotyping the position in 4396 modern horses from 141 breeds revealed that nowadays the mutated allele is distributed worldwide with an especially high frequency in gaited horses and breeds used for harness racing [2] . Here, we examine historic horse remains for the DMRT3 SNP, tracking the origin of gaitedness to Medieval England between 850 and 900 AD. The presence of the corresponding allele in Icelandic horses (9th–11th century) strongly suggests that ambling horses were brought from the British Isles to Iceland by Norse people. Considering the high frequency of the ambling allele in early Icelandic horses, we believe that Norse settlers selected for this comfortable mode of horse riding soon after arrival. The absence of the allele in samples from continental Europe (including Scandinavia) at this time implies that ambling horses may have spread from Iceland and maybe also the British Isles across the continent at a later date."

Hier maken ze wel onderscheid tussen tölt (ambling) en telgang (pace). De titel van het onderzoek is The origin of ambling horses, me dunkt dat ze anders wel gaited ipv ambling gebruikt hadden als het over beide ging? Alhoewel de tekst doet lijken dat het hetzelfde gen is (maar daarna gaat het weer specifiek over 'ambling allele' dus het blijft een beetje onduidelijk), maar sowieso klopt het artikel in de OP niet helemaal.

**Geplaatst**: 17-08-16 12:58

Re: Eerste paarden met telgang mogelijk gefokt door Vikingen

Geplaatst: 17-08-16 12:58

ha kijk, dat is een stuk logischer. Dat bedoelde ik ook, dat de resultaten van het onderzoek verloren lijken te zijn gegaan in de vertaling. Of je het als serieus kan beschouwen gezien het kleine aantal onderzoeksobjecten is een ander paar mouwen, maar het geeft in ieder geval een idee in welke richting de resultaten van een uitgebreid onderzoek zouden kunnen wijzen.

De Amerikaanse rassen, waar zouden die hun viertakt vandaan hebben ? Dacht niet dat alle gangenpaardenrassen onder invloed van de ijslander zijn gefokt. Ook zuivere PRE's kunnen soms tölten, wellicht zijn er onafhankelijk van de ijslander ook mutaties geweest bij andere rassen ?

Ik vind het interessante materie.

**Geplaatst**: 17-08-16 13:20

Geplaatst: 17-08-16 13:20

Je hebt heden ten dagen nog steeds de töltende Garrano's uit Portugal en de Galicische pony (Pura Raza Galega). De gangenpaarden in Zuid-Amerika zijn gefokt vanuit de Iberische paarden (waarbij de tölt er later wss weer uitgefokt is in Europa) die werden meegenomen vanuit Spanje en Portugal; het zou natuurlijk kunnen dat, als we er even vanuit gaan dat dit onderzoek waar zou zijn, dit gen zich heeft verspreid over Europa (en nog te vinden is in bepaalde oudere types zoals de IJslander, Garrano, Galicische) daarna naar Zuid-Amerika en er in Noord-Amerika weer verder mee is gefokt met o.a. invloed van volbloeden, dravers etc.
De vraag is dan of de gangenaanleg van Dravers en Noord-Amerikaanse gangenpaarden dan uiteindelijk ook bij deze paardjes van de Britse eilanden vandaan komt.
Er waren/zijn naar mijn weten overigens ook (Euro-)Aziatische paarden met gangenaanleg (ik meende dat sommige Akhal-Teke ook gangenaanleg hebben) maar daar kan JoSav je ongetwijfeld meer over vertellen dan ik. Vraag is dan, waren die er eerst, of is die aanleg ook ontstaan vanuit meegenomen paarden? Dit onderzoek geeft aan dit gen niet gevonden te hebben bij paarden uit Azië. Maar er staat nergens hoeveel van die 90 resten uit Azië kwamen. Als dat er maar 3 waren zegt dat natuurlijk niet zoveel.
En in hoeverre hebben deze Oosterse paarden weer later ontstane rassen zoals de Volbloed, Draver etc. beïnvloedt...
Ik denk dat dit onderzoek wat te klein is om echt een conclusie te kunnen trekken, maar interessant is het wel.

**Geplaatst**: 17-08-16 14:00

Re: Eerste paarden met telgang mogelijk gefokt door Vikingen

Geplaatst: 17-08-16 14:00

Ik denk dat Back het nog netjes verwoordt: het is een boterzacht onderzoek waarbij oorzaak en gevolg omgedraaid zijn. Sowieso kan een paard genetisch gezien nog zoveel aanleg hebben voor de tölt, als je die er niet bewust intraint dan laten veel paarden hem niet zien, dus niet alle skeletten met aanleg waren ook in praktijk töltende paarden en hoefden dus helemaal niet zo gereden (en geexporteerd) te worden. Ik heb zelf een paard met duidelijk genetische aanleg voor laterale gangen, maar in praktijk is hij gewoon een drieganger, tenzij ik de tölt echt erin zou willen trainen.

Een ander probleem is dat er 2 paarden met töltgenen in Engeland werden aangetroffen. Het enige wat dat betekent is dat er dus in Engeland vroeger töltende paarden rondliepen. Dat betekent niet dat Engeland het enige gebied was waar paarden met töltaanleg rondlopen. Deze genetische mutatie kan zich net zo goed ergens anders voltrokken hebben, maar aangezien ze voor de vroegste paarden maar een piepklein aantal lichamen voorhanden hebben is de kans groot dat je zoiets mist.

Ik vind het interessant dat ze al zover zijn met de genetica dat ze ook töltgenen kunnen aanwijzen, maar als je niet genoeg gegevens hebt voor correct statistisch onderzoek dan moet je niet doen alsof je op basis van gemankeerd materiaal statistisch onderbouwde conclusies kunt trekken.

**Geplaatst**: 17-08-16 14:26

Re: Eerste paarden met telgang mogelijk gefokt door Vikingen

Geplaatst: 17-08-16 14:26

Ik zou heel graag vervolgonderzoek willen zien of ditzelfde gen dan ook in de TWH, Paso, RMH, MM etc aanwezig is. Zo ja, dan zou er een link kunnen zijn tussen de paarden van Noord-Europa en van Zuid-Europa (of niet, dezelfde mutatie kan natuurlijk ook geheel onafhankelijk van elkaar in verschillende paardenpopulaties zijn opgetreden), want de Amerikaanse rassen stammen allemaal af van de door Cortez en Columbus meegenomen paarden. Zo nee, dan is er dus kennelijk sowieso nog een ander (nog niet gevonden) gen dat in de Zuid- en Noord-Amerikaanse rassen voor de gangenaanleg zorgt.

**Geplaatst**: 17-08-16 15:32

Geplaatst: 17-08-16 15:32

Het is alleen bijna 100% zeker dat de paarden die door Cortez en Columbus meegebracht werden ook töltvarianten kenden aangezien ze vaak ook zo afgebeeld zijn in ruiterstandbeelden en schilderijen, bijvoorbeeld de vos hier in het midden in een schilderij van Uccello. Hij stond bekend als meesterschilder van perspectief en paarden:
http://www.classicartpaintings.com/d/126678-2/Ucello_+Paolo+_or+Uccello_+Italian_+1395-1475_2.jpg

Dat paard loopt precies hetzelfde als de moderne Mangalarga Machador in de marcha batida (en net zoals de PRE's, Lusitano's en Andalusiers die ook nog hun gangen lateraal kunnen verschuiven:
http://1.bp.blogspot.com/-1r08cxyhOOc/UtWr_eWMG_I/AAAAAAAAANM/tsLq8ZF-6E4/s1600/Jubileu+da+Pipoca.JPG

Hier heb je een ruiterstandbeeld uit de 16e eeuw in tölt-achtige gang:

Hier nog een: http://www.kunstreizenbudok.nl/budok-venetie/album/slides/Kunstreis%20Veneto%20352.jpg

**Geplaatst**: 17-08-16 15:37

Geplaatst: 17-08-16 15:37

Ja, dat zeg ik; daardoor hebben de Amerikaanse rassen gangenaanleg.

Maar mijn vraag is, hebben die paarden (en dus ook de paarden die Cortez meegenomen heeft) hetzelfde gen voor gangenaanleg of niet. Zo ja, stammen dan de Zuid Europese paarden uit Cortez' tijd van de Vikingpaarden af (wat ik vreemd zou vinden, want bij mijn weten zijn de Spaanse paarden vooral uit Noord Afrikaanse paarden ontstaan vanwege de Moorse overheersing) of hebben de oude Iberische rassen en dus de huidige Amerikaanse rassen een heel ander gen?
Of hebben ze wél hetzelfde gen, maar is de mutatie (ongeveer tegelijkertijd of pas een paar eeuw later) onafhankelijk van elkaar zowel in Noord Europa als in Zuid Europa opgetreden?

**Geplaatst**: 17-08-16 15:57

Geplaatst: 17-08-16 15:57

Ibbel schreef:
Ja, dat zeg ik; daardoor hebben de Amerikaanse rassen gangenaanleg.

Maar mijn vraag is, hebben die paarden (en dus ook de paarden die Cortez meegenomen heeft) hetzelfde gen voor gangenaanleg of niet. Zo ja, stammen dan de Zuid Europese paarden uit Cortez' tijd van de Vikingpaarden af (wat ik vreemd zou vinden, want bij mijn weten zijn de Spaanse paarden vooral uit Noord Afrikaanse paarden ontstaan vanwege de Moorse overheersing) of hebben de oude Iberische rassen en dus de huidige Amerikaanse rassen een heel ander gen?
Of hebben ze wél hetzelfde gen, maar is de mutatie (ongeveer tegelijkertijd of pas een paar eeuw later) onafhankelijk van elkaar zowel in Noord Europa als in Zuid Europa opgetreden?

Zie mijn post over de Portugese Garrano en Pura Raza Galega, beide rassen met natuurlijke tölt (worden/werden soms ook gangenwedstrijden mee gehouden).

**Geplaatst**: 17-08-16 16:05

Re: Eerste paarden met telgang mogelijk gefokt door Vikingen

Geplaatst: 17-08-16 16:05

Ja, daar geldt dus hetzelfde voor: stammen die van Vikingpaarden af, of niet, en hebben ze dezelfde mutatie, of niet. Die beide rassen hebben ongetwijfeld ook dezelfde basis als de Amerikaanse gangenpaarden (maw, die zullen ook in de tijd van Cortez aanwezig zijn geweest, en mogelijk met Berbers - een deel van - de basis van de toenmalige Iberische rassen vormen).

**Geplaatst**: 17-08-16 16:15

Geplaatst: 17-08-16 16:15

Ok ja, dan zei je dus hetzelfde als ik. Dacht dat je niet wist van deze rassen gezien je opmerking over de Noord Afrikaanse paarden, vandaar

**Geplaatst**: 17-08-16 16:32

Geplaatst: 17-08-16 16:32

De Moorse paarden (ook door de Kruisvaarders meegenomen trouwens, met name naar Engeland) zijn in de vroege Middeleeuwen veel gebruikt om de inheemse rassen te verbeteren.
In de Middeleeuwen en ook daarna waren veel van de 'damespaardjes' (waar dus sidesaddle op gereden werd) gaited, want dat reed natuurlijk ook veel fijner.

Er is trouwens ook nog een Grieks ponyras dat 'gait'. Weet even niet meer hoe dat heet.

**Geplaatst**: 17-08-16 16:41

Re: Eerste paarden met telgang mogelijk gefokt door Vikingen

Geplaatst: 17-08-16 16:41

Zowel de Pindos pony als de Peneia hebben aanleg voor tölt. De Skyros volgens mij niet. Hier is een interessant artikel over de Griekse inheemse ponyrassen en archeologische resten van paarden in Griekenland: http://www.academia.edu/19764027/2010._ ... eek_Breeds

**Geplaatst**: 17-08-16 16:44

Geplaatst: 17-08-16 16:44

Van de Peneia ben ik recent nog een fimpje tegengekomen op de gangenpaarden FB pagina, die bedoelde ik dus. De op de oude Griekse friezen afgebeelde paarden tölten idd ook.

Het zou mij eigenlijk niet verbazen als tölt normaal is, en de draf juist een mutatie. Draf is voor in het wild eigenlijk een hele instabiele gang, iedere keer op 2 benen balanceren.

**Geplaatst**: 17-08-16 16:58

Geplaatst: 17-08-16 16:58

Telgangaanleg is in een onderzoek uit 2012 gekoppeld aan een mutatie van 1 specifiek gen (DMRT3) dat aanwezig is in het ruggenmerg. Dit gen werd alleen aangetroffen bij vijfgangers, dus paarden met aanleg voor (ren)telgang. Bij viergangers, paarden met naast de basisgangen alleen aanleg voor tölt, werd de mutatie niet aangetroffen. Dat is opmerkelijk omdat tölt wel een laterale beweging is, een tot viertakt gebroken telgang, dus dan zou je verwachten dat tölt dezelfde genetische basis heeft als telgang. Feit is dat er wereldwijd veel meer rassen zijn met töltaanleg dan met (naast tölt) aanleg voor rentelgang. Ook zijn er genoeg aanwijzingen dat töltaanleg al ver voor onze jaartelling voorkwam (volgens sommigen al bij bepaalde voorouders van het paard).
Maar goed beschouwd is er nog maar weinig bekend over de evolutionaire en genetische achtergrond van'de extra gangen'. Hopelijk volgen er meer van dit soort onderzoeken!

**Geplaatst**: 17-08-16 17:04

Re: Eerste paarden met telgang mogelijk gefokt door Vikingen

Geplaatst: 17-08-16 17:04

Ah, dat verklaart dan waarom er steeds over telgang geschreven werd, dank!

Wat ik me dan nog afvraag: wordt dit gen alleen bij vijfgangers aangetroffen of ook bij paarden die geen tölt hebben maar alleen telgang? Met andere woorden, zit de tölt er wel bij in bij dat gen of staat tölt er helemaal los van? Want aan een telganger zonder tölt heb je niet superveel in de praktijk als je gewoon op een normaal tempo comfortabel vervoerd wil worden, dus dan zou dat geen basis voor verspreiding zijn.

**Geplaatst**: 17-08-16 20:46

Geplaatst: 17-08-16 20:46

Ibbel schreef:
Van de Peneia ben ik recent nog een fimpje tegengekomen op de gangenpaarden FB pagina, die bedoelde ik dus. De op de oude Griekse friezen afgebeelde paarden tölten idd ook.

Het zou mij eigenlijk niet verbazen als tölt normaal is, en de draf juist een mutatie. Draf is voor in het wild eigenlijk een hele instabiele gang, iedere keer op 2 benen balanceren.

Dat zou me ook niets verbazen, Ibbel! Er schijnen aanwijzingen te zijn dat de prehistorische voorouders van het paard töltten. Ik probeer het onderzoek terug te vinden waarin ik dat gelezen had, volgt nog!

**Geplaatst**: 17-08-16 20:48

Geplaatst: 17-08-16 20:48

xyzutu2 schreef:
Ah, dat verklaart dan waarom er steeds over telgang geschreven werd, dank!

Wat ik me dan nog afvraag: wordt dit gen alleen bij vijfgangers aangetroffen of ook bij paarden die geen tölt hebben maar alleen telgang? Met andere woorden, zit de tölt er wel bij in bij dat gen of staat tölt er helemaal los van? Want aan een telganger zonder tölt heb je niet superveel in de praktijk als je gewoon op een normaal tempo comfortabel vervoerd wil worden, dus dan zou dat geen basis voor verspreiding zijn.

Maakt het idd een stuk helderder. En ben ik ook wel benieuwd naar!

**Geplaatst**: 17-08-16 21:04

Re: Eerste paarden met telgang mogelijk gefokt door Vikingen

Geplaatst: 17-08-16 21:04

Is het trouwens ook niet zo dat de huidige Arabisch Volbloeden soms kunnen tölten?

Nomineer dit bericht ×