Geplaatst Van 7 tot en met 9 augustus wordt in het Deense Vingsted vlakbij Billund het ISES congres gehouden. ISES (International Society for Equitation Science) is een non-profit organisatie die probeert onderzoek op het gebied van training en welzijn van paarden te ondersteunen en zo de relatie tussen paard en ruiter te verbeteren. Tijdens het congres worden elke dag meerdere lezingen gegeven binnen een bepaald thema en worden er onderzoeken gepresenteerd door middel van posters. Bokkers Jessica en Aurora3 zullen voor Bokt.nl dit congres bezoeken en proberen daar zoveel mogelijk kennis te verzamelen voor Bokt Nieuws en de Bokt Wiki. Gisteren begon het congres officieel. Hieronder volgt hun verslag van de eerste dag van congres.
Vandaag wil ik geen deken op!
Gistermorgen om 09.00 uur begon de eerste dag van het congres met een erg leuke en heldere presentatie over stress gegeven door Mette Herskin. Hier volgt een samenvatting van deze presentatie. Rond 1970 is men echt begonnen met onderzoek naar stress. Sindsdien is het aantal publicaties flink gestegen. Op dit moment verschijnen er per jaar zo’n 4.000 publicaties die te maken hebben met stress. Dit komt omdat stress een heel breed onderwerp is. Voor de één kan het niet kunnen bijhouden van Facebook een enorme stressor zijn. Voor de ander kan stress te maken hebben met psychische problemen.
Een schema van de hypothalamus - hypofyse - bijnier as. Deze as speelt een belangrijke rol in de
productie van corticosteroïden.
Er zijn twee grondleggers in het beschrijven van stress: Walther Cannon en Hans Seyle. Cannon hield zich bezig met het autonome zenuwstelsel en het onderzoeken van de activiteit ervan door middel van metingen aan hartslag en hartritmevariabiliteit (het verschil in tijd tussen twee opeenvolgende hartslagen). Seyle hield zich bezig met Hypothalamus-hypofyse-bijnier-as (HPA-as). Dit gebied produceert hormonen die betrokken zijn bij stress.
Voor stress zijn veel definities gegeven door diverse onderzoekers. Broom (2001) zegt erover: “Het gebruik van de term stress is verwarrend geweest, maar we moeten verfijnen en de term gebruiken in plaats van afdanken.” De belangrijkste boodschap uit het verhaal van Mette was dan ook om, als je spreekt over stress, vooral heel duidelijk te maken over wat voor stress je het precies hebt. Wees duidelijk in wat jíj ermee bedoelt.
Een pionier op het gebied van stress is Robert Sapolsky. Hij heeft veel onderzoek gedaan naar sociale interacties, stress reacties en pathologie in wilde bavianen. Zijn focus lag op de biologische functie van stress. Herskin raadde een boek van hem aan voor iedereen die meer over stress wil weten: “Why zebra’s don’t get ulcers”. Het zou makkelijk te lezen zijn en niet duur. Dit boek gaan we dus zeker bestellen!
Stress: Shi.t happens
In het beschrijven van stress zijn twee termen van belang: stressor en stress respons:
- Een stressor is het onderwerp dat de stress veroorzaakt,
De stress respons is de reactie op de stressor.
Door de stress respons kan een individu een stressor verwerken. Na het waarnemen van een stressor stijgt het cortisolgehalte in het bloed. Een acute stresssituatie kan goed zijn voor een lichaam. Als een stressor langere tijd aanwezig blijft, wordt het negatief. Het individu krijgt dan lichamelijke en psychische klachten. Hoe de reactie is op een stressor hangt af van de karakteristieken van de stressor en van hoe het dier deze ervaart. Uit onderzoek is bijvoorbeeld gebleken dat bij het kunnen voorspellen van een stressor een dier minder maagzweren ontwikkelt dan als de stressor niet te voorspellen is.
Rupert Palme nam ons daarna mee in een technisch verhaal over de Hypothalamus-hypofyse-bijnier-as. Zijn verhaal ging voornamelijk over hoe je het cortisolgehalte, een indicator van stress, kunt meten in paarden. Dit kan via bloedonderzoek, speeksel, haar en mest. Speeksel was heel goed bruikbaar, dit is qua betrouwbaarheid vergelijkbaar met bloedafname en daardoor een goede vervanger daarvoor. Zijn voorkeur ging echter uit naar mest, omdat dit heel goed bruikbaar is en veel minder risico met zich meebrengt omdat direct contact met paarden niet nodig is. “Shi.t happens”, zoals hijzelf zei.
Stress: Stress en cortisol
Na de koffiepauze vertelde Kathalijne Visser over de kracht en beperkingen van onderzoek over hartslag, hartritmevariabiliteit en cortisol. Zij begon haar verhaal met het belang dat je het hele dier behoort te bekijken in plaats van alleen naar delen. Door alleen delen te bekijken mis je het totaalbeeld. Verder vertelde zij dat het Polarsysteem goed bruikbaar is voor het meten van de hartslag. Bij het Polarsysteem train je bewust met een hartslagmeter.
Wat cortisol betreft vertelde ze dat de concentratie het hoogst is in de 5 tot 15 minuten na de training, maar bij het scheren van het paard is het hoogste niveau op 20 minuten na het scheren. Een uur is de concentratie in beide gevallen weer gewoon. Aan het einde van haar presentatie gaf ze aan dat het van belang is ook goed te kijken naar wanneer een waarde gewoon hoog is of té hoog is.
Wat volgde waren een aantal korte presentaties. Uit onderzoek van Carol Hall (et al, 2014) bleek dat professionals in de paardensport (dierenartsen, trainers en ruiters) andere signalen zien als een uiting van stress dan dat de fysiologie aangeeft. Dierenartsen gaven bijvoorbeeld aan dat zij het hoog dragen van het hoofd zagen als teken van stress, terwijl juist het laag dragen van het hoofd resulteerde in verhoogde fysiologische signalen van stress. Er moet meer onderzoek gedaan worden om het gedrag van gereden paarden goed te kunnen evalueren.
Na de lunch (met bijzondere paddenstoelen en een hoop ander lekkers) gingen we verder met Diana Strucke die uitlegde dat analyse van de hartritmevariabiliteit een goede methode is om pijn na de castratie te meten. De eerste uren na de castratie zijn van belang bij pijnbestrijding en stress. Uit onderzoek van Machteld van Dierendonck (en Thijs van Loon) bleek dat twee door hun ontwikkelde methoden op pijn te scoren veelbelovend lijken te zijn voor het herhaaldelijk vaststellen van pijn in de buikholte.
Stress: Leren en cognitie
Marc Pierard gaf een leuke presentatie over de reactie van paarden op plotselinge prikkels (object of geluid) in relatie tot de richting en de afstand van de stimulus. Het onderzoek was gedaan bij politiepaarden, zij bleken nauwelijks een reactie te geven na de prikkel. Als dit ook voor andere paarden geldt, kan dat betekenen dat de reactie van een getraind paard niet afhangt van de richting en afstand van een plotselinge prikkel.
In de middag gingen we over van het thema “stress” naar het thema “leren en cognitie”. Sebastian McBride trapte af met een zeer interessant, maar ook heel pittig verhaal over hoe stress, dopamine en de paardenhersenen van invloed zijn op leren en training. Dopamine is van invloed op het leervermogen. Stress kan veranderingen in de activiteit van dopamine veroorzaken en daarmee dus in het leervermogen.
Uit een onderzoek gepresenteerd door Marianne Vidament bleek dat de persoonlijkheid van het paard de leercapaciteiten van het dier beïnvloedt. Vervolgens vertelde Cecilie Mejdell over een onderzoek naar communicatie via symbolen. De onderzoekers ontwikkelden een methode om de voorkeuren van het paard voor het dragen van een deken te bestuderen. Paarden bleken de betekenis van abstracte symbolen te kunnen begrijpen en ze kunnen deze symbolen gebruiken om te communiceren met mensen. De voorkeur voor het wel of geen deken willen dragen varieerde tussen individuen en werd beïnvloed door weersomstandigheden.
Janne Winther Christensen sloot de dag af met een presentatie over haar onderzoek naar het overdragen van habituatie van merries naar veulens. Angst bij paarden is van belang voor de veiligheid van de mensen en het welzijn van paarden. Het was mogelijk om angst bij veulens te verminderen door een combinatie van het overdragen van habituatie door de merrie en het vroeg in het leven van de veulens kennis maken met vreemde objecten.
Het was een erg leerzame en leuke dag. We hebben veel opgestoken en kunnen weer aan de slag met nieuwe Wiki artikelen, onder andere over stress.
Jessica & Aurora3
Lees ook
[VN] Dag 1 ISES congres: Op bezoek bij stal Blue Hors
