Geplaatst 
Er zijn sterke bewijzen dat de Melbourne Cup die in 1930 gewonnen werd door Phar Lap en die sinds lange tijd verdwenen is, nog steeds intact is... en gebruikt werd als trofee voor twee latere wedstrijden van de Melbourne Cup, de bekendste race in Australië. Wat er gebeurd is met de Melbourne Cup die Phar Lap toen won, is een van de bekendste mysteries in de geschiedenis van de paardenrennen. Dit jaar wordt de race voor de 150ste keer gereden en Phar Lap staat centraal in de festiviteiten. In het Melbourne Museum zal een speciale tentoonstelling lopen, waar bezoekers zowel het skelet van Phar Lap als het opgezette paard kunnen bekijken.
Het lijkt erop dat de Melbourne Cup van 1930 als vaas gebruikt werd in het huis van de Australische socialite Lady Susan Renouf. Dat heeft historicus Andrew Lemon ontdekt.
De trofee in het bezit van Lady Renouf werd uitgereikt op de Melbourne Cup in 1980. Zij was toen getrouwd met Robert Sangster, de bekende fokker van Engelse volbloeden. Zijn hengst Beldale Ball won toen de Melbourne Cup. Dr. Lemon ontdekte dat de trofee uit 1980 heel anders was dan de andere trofeeën uit die periode. "Na 1930 leken de trofeeën erg op elkaar wat de afmetingen en de hoeveelheid goud betreft," legt hij uit. De trofee van Lady Renouf was veel zwaarder dan de andere trofeeën uit die periode.
De reden daarvoor is duidelijk: de trofee uit 1980 was eigenlijk de 'gerecycleerde' trofee uit 1953, die gewonnen was door Wodalla. Dr. Lemon zegt: "De mensen die daarvoor verantwoordelijk waren, leven nog. We hebben zo dus kunnen bevestigen dat de trofee uit 1980 ook die uit 1953 was." De Victoria Racing Club bevestigt dat.
Recyclage?
Maar het verhaal gaat verder: de trofee uit 1953 was ook duidelijk geen product uit de jaren vijftig. Hij was groter dan de trofeeën uit die periode en 150 tot 200 gram zwaarder. Dat wijst erop dat de trofee uit 1953 ook gerecycleerd was...en minstens 23 jaar oud toen Wodalla hem won. Dr. Lemon staaft dat met het feit dat niet alle trofeeën van de Melbourne Cup identiek zijn. De trofeeën die tussen 1919 en 1930 gefabriceerd werden, waren merkelijk zwaarder dan de trofeeën die daarna gemaakt werden. Ook de 12 zwaardere trofeeën zijn niet identiek: ze komen uit een tijdperk waarin het ontwerp met drie handgrepen populair was. Dr. Lemon: "Ze zien er allemaal uit zoals een Melbourne Cup er hoort uit te zien, maar als je naar de details kijkt, zie je de verschillen."
Dr. Lemon bestudeerde de notities van de goudsmid die de trofeeën maakte. Die worden bewaard in de archieven van de Universiteit van Melbourne. In de notities van smid James Steeth vond de onderzoeker wel het gewicht van de trofee uit 1930 terug, maar niet alle afmetingen. Steeth en zijn zoon Maurice maakten alle trofeeën voor de Melbourne Cup tussen 1919 en 1970. Daarna zette Lucky Rocca, hun leerling, hun werk verder. Dat betekent dat er slechts drie goudsmeden de trofeeën maakten gedurende 80 jaar.
Er bleven nog een aantal belangrijke vragen. De trofee van Lady Renouf was zonder twijfel een trofee van de Melbourne Cup in 1980 en 1953. Maar was het ook een trofee uit de periode 1919-1930? Dr. Lemon twijfelt niet. De trofee voldoet aan alle beschrijvingen, heeft het juiste gewicht en draagt het merk van W.M. Drummond & co., juweliers uit Melbourne die bemiddelden tussen de goudsmeden en de Victoria Racing Club. Helaas gebruikte Australië niet hetzelfde systeem als Groot-Brittannië, waar de trofeeën ook gemerkt werden met de datum waarop ze gemaakt werden. Dat zou onomstotelijk kunnen bewijzen dat het de trofee van Phar Lap was.
Phar Lap is nu nog te bezichtigen in het Melbourne Museum. Foto: Andrew
Verschillende trofeeën onderzocht
Dr. Lemon gebruikte twee strategieën. Eerst bekeek hij welke trofeeën hij effectief kon lokaliseren en dus van zijn lijstje kon schrappen. Voor de trofeeën die hij niet kon lokaliseren ging hij na of er betrouwbare vermeldingen waren na 1953. Als dat het geval was, kon hij die ook schrappen, aangezien de cup van Lady Renouf zeker de trofee van 1953 was. Op het einde van dat onderzoek waren er nog vier trofeeën in de running: uit 1921, 1922, 1925 en 1926. De trofee uit 1926 werd gewonnen door Spearfelt. De eigenaar stierf in 1972 en liet de trofee na aan zijn nicht. "Toen hij stierf, is de trofee verdwenen. De familie van de eigenaar gelooft dat hij de trofee in 1953 nog steeds in zijn bezit had." Om die reden gelooft dr. Lemon niet dat dat de trofee van Lady Renouf is.
Uit de notities van de goudsmid blijkt ook dat de afmetingen en het gewicht van de trofeeën uit 1921 en 1922 te licht zijn om de trofee van Lady Renouf te zijn. Enkel de trofee uit 1925 blijft dus over. Die werd gewonnen door Windbag en werd voor 1953 gestolen bij de eigenaar. Maar er zijn foto's van de trofee gevonden die laten zien dat die een aantal specifieke kenmerken had. Ook die trofee is niet de trofee van Lady Renouf.
Verkocht uit geldnood
"De volgende stap in het detectievewerk was na te gaan wat er gebeurd was met de trofee van Phar Lap," zegt dr. Lemon. De trofee was in het bezit van trainer Harry Telford, maar wat heeft hij ermee gedaan? "We weten dat Telford in het bezit was van de trofee en dat hij hem verkocht toen hij in geldnood zat." Telford bezat drie gouden racetrofeeën, waaronder die van Phar Lap. Er zijn verschillende theorieën over wat er met de trofeeën is gebeurd nadat ze verkocht waren, bijvoorbeeld dat ze zouden omgesmolten zijn, maar daar is volgens dr. Lemon geen bewijs van. Het was voor de betrokkenen winstgevender om de trofee te houden, er een nieuw label op te hangen en hem te verkopen aan de Victoria Racing Club, veeleer dan een volledig nieuwe trofee te maken. "We weten dat dat in de jaren vijftig meer dan eens is gebeurd," zegt dr. Lemon.
Uit archiefmateriaal van de Victoria Racing Club blijkt dat de club in 1953 effectief een tweedehandstrofee van W.M. Drummond heeft gekocht. Ze probeerden op die manier geld te besparen omdat de goudprijs steeg. Daarnaast is er geen bewijs dat Seeth in 1953 een trofee voor de Melbourne Cup heeft gemaakt.
Zowel de uiterlijke kenmerken als het gewicht komen overeen en door eliminatie is dr. Lemon erin geslaagd om aan te tonen dat de trofee van Lady Renouf ook de trofee van Phar Lap is. De trofee van Phar Lap is niets minder dan een nationale schat voor Australië kan tot 1 miljoen Australische dollar waard zijn.
Geen enkel bewijsstuk toont onomstotelijk aan dat de trofee die van Phar Lap is. Dr. Lemon is niet zeker dat er ooit bewijs zal opduiken dat dat mogelijk maakt. Er zou een document kunnen opduiken dat aantoont dat W.M. Drummond&Co de trofee gekocht hebben van Telford, om hem uiteindelijk door te verkopen aan de Victoria Racing Club. Maar volgens Lemon zijn de documenten van W.M. Drummond niet nauwkeurig.
