http://www.bokt.nl
De eerste officiële melding van mogelijke fraude met paardenvlees werd begin februari 2012 gedaan door de Deense autoriteiten. Dat is ruim een jaar geleden en bijna 10 maanden voor de grootschalige melding vanuit Ierland en Groot-Brittannië. Volgens de krant Boerderij Vandaag werd deze melding gedaan via het alarmeringssysteem van de Europese Commissie: Rapid Alert System for Food and Feed (RASFF). De openbare meldingen uit dit systeem geven blijkbaar geen compleet beeld, aangezien de fraudemelding van 2008 niet is terug te vinden. In 2008 kocht Jan F. uit Breda paardenvlees uit Zuid-Amerika. Via een ingewikkeld papierensysteem verliet het zijn fabriek als halal rundvlees. De handelaar kreeg begin deze maand in hoger beroep een boete van 50.000 euro. Daarnaast kreeg hij ook een voorwaardelijke gevangenisstraf van zes maanden opgelegd. Een ander bedrijf, uit Amsterdam, dat had meegewerkt aan het uitgeven van valse halalcertificaten kreeg een boete van 10.000 euro en daarboven op een extra winstboete van 36.440 euro.
Terugblik
Op 1 februari 2012 meldde Deense autoriteiten dat ze verdenking hadden van fraude met paardenkarkassen afkomstig uit Italië. Eind maart en begin april (2012) kwam Italië zelf met een melding van fraude met paardenvlees, ditmaal kwam het vlees uit Hongarije. Daarna blijft het even stil. Totdat eind 2012 onderzoek wordt gedaan naar rundhamburgers in Ierland en Groot-Brittannië. In hamburgers van onder andere de Lidl, Aldi en diverse andere supermarkten vindt men sporen van paardenvlees én van varkensvlees. Over dat laatste valt op een gegeven moment haast niemand meer. De Ierse autoriteiten (FSAI) kwamen zelf met een verklaring. De rundvleesproducten kwamen van bedrijven waar ook varkens worden geslacht. Dan is het op zich niet vreemd dat er sporen van varkensvlees in het rundvlees zit. FSAI kon echter voor het paardenvlees geen verklaring vinden. En in Ierland en Groot-Brittannië eet men niet graag paard. Pas in januari meldt Ierland het probleem bij de EU. Of de constatering van bute in paardenvlees hier iets mee te maken heeft is niet duidelijk. Mogelijkerwijs was meer onderzoek naar de bron nodig.
Kort na deze Ierse melding komt op 21 februari 2013 Duitsland met een melding dat er paardenvlees is gevonden in Pools 'rund'vlees. En dan gaat het opeens hard. Nederland, Spanje en Zweden volgen. Het vlees is traceerbaar en Nederland wijst naar Zweden. En vervolgens komen bijna alle EU lidstaten aan de pas. Er is inmiddels gewezen naar Polen, Letland, Estland, Nederland, Spanje, Malta, Duitsland, Hongarije, Bulgarije, Roemenië, Groot-Brittannië en Frankrijk. En van de rundhamburgers spreidt het probleem zich uit naar lasagne en allerlei andere kant en klare maaltijden.
Reden voor deze fraude lag puur in aan het vullen van de portemonnee. Paardenvlees is goedkoper dan rundvlees met soms wel 40 procent. De consument proeft het verschil amper en de voedselautoriteiten waren er ook niet heel alert op. Gevaar voor de gezondheid was er nauwelijks. En als je een keer gesnapt wordt dan is het zelfs met het betalen van de boete nog lucratief. De straffen op dit soort praktijken zijn ook nog niet overal gelijk. Als voorbeeld noemt de krant een omgekatte vleescontainer in Ierland. De boete is 30.000 euro. Echter de winst kan makkelijk tot 65.000 euro gaan.
Bedrijven in Ierland en Frankrijk werden gesloten en voor de rechter gesleept.
Nederland
En dan hebben we in Nederland het bedrijf uit Oss nog. De mogelijke spil van het paardenvleesschandaal. Hij heeft mogelijk paardenvlees geleverd aan 1.208 horecabedrijven, 39 slagers, 184 supermarkten en een paar andere bedrijven. Dat bleek uit het onderzoek van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) naar het paardenvleesschandaal. Het bedrijf werd tussen begin 2010 en begin 2013 acht keer geïnspecteerd. Dat ging dan om inspecties waarbij er specifiek naar de papieren werd gekeken. Vleesverwerkende bedrijven worden standaard minder gecontroleerd dan slachterijen. Laatstgenoemde worden bijna voortdurend gecontroleerd door dierenartsen en/of andere instanties. Er was bij het bedrijf in Oss al vermoedelijk langere tijd sprake van verwerking van paardenvlees. Dat werd echter niet eerder ontdekt dan ná de grootschalige EU-fraude. Maar dat is dan ook de bedoeling van fraude. Dat men er niet achter komt. Pas bij een nauwkeurige inspectie bleken de papieren niet te kloppen. Mogelijkerwijs was men er zonder de Europese ophef nog steeds niet achter gekomen. Volgens de juridisch adviseur van het bedrijf uit Oss, bestond het bedrijf uit Oss al 22 jaar. Al die tijd is er nooit een klacht geweest. Geen boete, geen risico voor de volksgezondheid en niemand was ooit ziek geworden van het bedrijf. En gedurende die 22 jaar was het bedrijf al zeker 1.000 keer bezocht door de NVWA. Werknemers deden vorige week in het programma Eénvandaag uit de boeken dat iedereen wel wist van de fraude. En ook dat er stinkend en rot vlees werd verwerkt.
Hoe lang er al paardenvlees werd verwerkt in het bedrijf zal waarschijnlijk nooit duidelijk worden. Wel is duidelijk dat pas na februari, toen de NVWA toegang kreeg tot de hele boekhouding, bleek dat er een groot verschil zat tussen de hoeveelheid ingekochte karkassen en de hoeveelheid afgevoerde rundersnippers. Er kwam meer uit dan dat er ingevoerd werd. Volgens de aanvoerpapieren waren er in april 2011 drie ponykarkassen binnengekomen, maar in de bedrijfsregistratie zelf waren deze karkassen niet meer te vinden. Reden voor de NVWA om al het vlees terug te roepen. Vijftig miljoen kilo vlees, waarvan het meeste (70 procent), zeer waarschijnlijk al geconsumeerd is. De NVWA kreeg van de rechter gelijk. De NVWA kon immers niet langer uitsluiten dat mogelijk duizenden paardenkarkassen in Oss waren verwerkt als rundvlees. Het bedrijf in Oss is inmiddels failliet verklaard.
De Europese Commissie en de landelijke politiek is inmiddels wakker geworden. Het vlees kwam, zoals het nu blijkt, niet van louche slachthuizen in Polen of Roemenië, maar van criminele organisaties. Organisaties die, bijna slapend, rijk werden van het paardenvlees. De EU wil nu een andere systeem om paardenpaspoorten uit te geven. Met een betere controle en samenwerking hoopt de EU dat dergelijke schandalen niet meer voor kunnen komen. Als het een jaar duurt eer een melding bij de RASFF serieus wordt genomen blijkt wel dat er een betere controle en samenwerking geen kwaad kan.
Verwant artikel
[VN] Hoe paardenvlees op papier rundvlees wordt
[VN] 'Paardenkoning' uit Breda krijgt boete vanwege vleesfraude
[VN] Criminele Ierse en Engelse bende leverde paardenvlees