Geplaatst Marjet Bosma
foto door bokker Echwel
'Sommige mensen denken dat ik geen kinderen heb', zegt Jacqueline van den Berg. Niets is minder waar maar de opmerking tekent wel haar betrokkenheid met de opvangezels die in De Ezelshoeve huizen. Of liever gezegd: de voorgeschiedenis van deze ezels. Met de regelmaat van de klok treft Van den Berg misstanden aan. Vaak uit onwetendheid maar ook uit winstbejag.
Normaliter moeten belangstellenden een afspraak maken om De Ezelshoeve te mogen bezoeken. Een toer duurt anderhalf uur. 'Dat kost mij en onze vrijwilligers veel tijd', aldus Van den Berg. 'Tijd die we eigenlijk nodig hebben voor de verzorging van de ezels. Daarom laten we de mensen het liefst op zaterdagmiddag tussen 14.00 en 15.30 uur langskomen. Wie later dan 14.00 uur komt, moet aansluiten.'
Een entreekaartje voor zo'n bezoek kost 2,50 euro: 'Lange tijd deden we het voor niets maar aangezien er ook veel toeristen komen die het als een uitje zien en verder niets met ezels willen, besloten we entree te heffen. De gelden komen uiteraard ten goede van De Ezelshoeve waar nu 29 ezels rondlopen.'
Eenmaal per twee jaar houdt De Ezelshoeve een open dag. Dan is het feest en dit jaar dubbel omdat de stichting een lustrum viert. Niet alleen de ezels kunnen worden bewonderd. Vijfentwintig standhouders meldden zich aan. Van organisaties die op allerlei manieren het welzijn van dieren bevorderen tot de Nederlandse Partij voor de Dieren en mensen die diergerelateerde producten aanbevelen.
Een envelopje voor de grote tombola kost anderhalve euro. Van den Berg: 'De Kurenpolder uit Hank (Nederland) stelde een schitterende hoofdprijs beschikbaar. Een weekend lang uit voor vijf personen in een superchique chalet op het terrein van de Kurenpolder waar allerlei leuke activiteiten met water worden aangeboden. De middenstand gaf ons tientallen mooie prijzen. Daar zijn we erg blij mee.'
Van den Berg was als klein meisje al aan ezels verslingerd. 'Een ponymeisje ben ik nooit geweest', vertelt ze. 'Wel verzamelde ik ansichtkaarten met afbeeldingen van ezels. Ik moet een jaar of acht geweest zijn toen ik op een Spaanse camping de ezel Mercedes ontmoette. Het dier bracht voor zijn baasje aardewerken kruiken naar campings die daar werden verkocht. Ik herinner me dat de jongen heel goed voor zijn ezel was.'
'De ogen en oren van het dier. Dat lijfje met zoveel gevoel erin. Ik was verkocht. Tien jaar geleden kwamen de eerste verwaarloosde ezels op het terrein van de Van den Bergs. Vijf jaar later werd stichting De Ezelshoeve opgericht.
'Er is veel ezelleed in Nederland en België', weet Van den Berg. 'Er word weinig rekening met de oorsprong van ezels gehouden. Ze horen eigenlijk niet in het Belgische en Nederlandse klimaat thuis. De dieren genieten van nature niet de bescherming die inheemse diersoorten wel hebben.'
Van den Berg noemt onder andere de vacht: 'In tegenstelling tot paarden hebben ezels geen vet en onderhaar op de huid. Als het regent, zijn ze binnen korte tijd kletsnat. Komt er daarna een koude wind overheen, of vorst, dan krijgen ezels onherroepelijk longontsteking. Hier staat een ezel die vele longonstekingen doormaakte en nu in ernstige mate longemfyseem heeft. Een stal die beschutting biedt en in de winter een deken zijn voor ezels onontbeerlijk.'
'De weilanden in Nederland en België, zelfs de natuurgebieden, zijn begroeid met te voedingsrijke grassen. In de landen van herkomst moeten ezels honderden meters over steenachtige ondergrond lopen om een grassprietje te vinden. Te voedingsrijk gras kan spijsverteringsproblemen en eczemen veroorzaken. Ik zag weilanden met ezels waarin ezeleigenaren kisten vol brood en citrusvruchten hadden gestort. Van brood worden ze te dik en door het eten van citrusvruchten kunnen ezels neurologische problemen krijgen.'
'Door de te zachte en vaak zompige bodems in Nederland en België slijten de hoeven niet. Dan moet er een hoefsmid komen die de hoeven professioneel kan kappen. Dat kost geld en vaak hebben mensen dat er niet voor over.'
Van den Berg pleit dan ook voor overheidsregelingen die ezels moeten beschermen, zoals het verplichten van een schuilgelegenheid en een rem op de handel.
Veel ezels worden als grote grazers in begrazings-, c.q. natuurgebieden uitgezet. Van den Berg begrijpt de houding van (lokale) overheden niet: 'Er is niets natuurlijks aan het uitzetten van ezels in onze natuurgebieden. Waarom geen streekeigen diersoorten? Een ezel hoort er niet thuis en loopt grote risico's te worden verwaarloosd omdat de noodzakelijke verzorging, ter compensatie van de eigenschappen die het dier mist om hier te kunnen overleven, niet wordt gegeven.'
Het uitzetten van ezels in natuurgebieden is volgens Van den Berg koren op de molen van handelaren: 'Zij maken gebruik van goedkope berging voor hun handelswaar en kunnen maar raak fokken. Of er al of niet inteeltproducten met de te verwachten afwijkingen op de wereld worden gezet, interesseert handelaren niet. Daarnaast wordt aan de ezels geen geld, dus geen verzorging, besteed. Ik heb hier een autistische ezel, door inteelt.'
'Handelaren voeren op illegale wijze geregeld ezels vanuit mediterrane landen in', weet Van den Berg. Onlangs werd haar verzocht om naar Hazeldonk te rijden omdat er twee dode ezels waren aangetroffen. Mogelijk door verwaarlozing, werd gedacht. 'Nee', zei Van den Berg toen ze de dieren zag. 'Slachtoffers van ezeltransport.'
'Volle vrachtwagens rijden naar Turkije en mogen niet leeg terugkomen. Bij de grens staan de ezelverkopers te wachten. Voor tien à 25 euro per stuk worden ze gekocht om in België en Nederland voor vier- tot zeshonderd euro te worden verhandeld. Je weet niet of ze gezond zijn en vaak gaat het om versleten dieren, door het harde werken. Die ezels worden in de vrachtwagens gepropt en onderweg stikt een stel door zuurstoftekort of ze worden vertrapt omdat de laadruimte te vol is. Ze zijn niet gechipt waardoor de chauffeur ze niet bij Rendac kan aanmelden. Anoniem lozen is dan de enige oplossing.'
Met handelaren en broodfokkers spreekt Van den Berg niet, ook niet als er een melding via de Dierenbescherming binnenkomt. Dat heeft de ervaring haar geleerd. In een dergelijke situatie worden politie en de Landelijke Inspectie Dienst (LID) ingeschakeld. Met particulieren is overleg soms wel mogelijk omdat niet alle mensen over de verzorging van ezels goed zijn geïnformeerd.
Van den Berg: 'Ezels zijn vaak gedragsgestoord omdat er jarenlang niets met ze is gedaan of omdat ze niet in de juiste omstandigheden zijn gehouden. Welwillende mensen worden begeleid en dan gaat er een wereld voor ze open. Vaak krijg ik emails of telefoontjes met bedankjes omdat de eigenaren nu pas weten hoeveel plezier je met een ezel kan hebben.'
'Dat is het allermooiste', besluit Van den Berg. De ezels die op De Ezelshoeve verblijven, worden -als ze helemaal in orde zijn- ter adoptie aangeboden. Een adoptie kost 450 euro. De ezel blijft eigendom van de stichting en mag niet worden doorverkocht. Ook worden er eisen aan de eigenaren en het nieuwe verblijf gesteld. Potentiële eigenaren worden twee dagen op De Ezelshoeve verwacht zodat ze met ezels leren omgaan en weten wat de verzorging inhoudt.
Op het nieuwe adres moet een stal voor de ezels klaarstaan plus voldoende uitloop. De adoptie-eigenaren dienen reeds contacten met hoefsmid, dierenarts en foeragehandelaar te hebben gelegd. Opvangezels worden altijd in koppels van twee bij nieuwe adoptie-eigenaren ondergebracht, tenzij de mensen in kwestie al een ezel of ezels hebben. Dan wordt bekeken of een enkelvoudige adoptie mogelijk is.
De open dag op De Ezelshoeve is op 20 juni van 10.00 tot 17.00 uur.
Adres: Goorweg 3, Baarle-Nassau.
Maar weinig mensen die dit soort dingen weten. Daar mag wel meer aandacht voor komen, want je ziet veel te veel onkunde bij ezeleigenaren... 't is tenslotte geen "paard met lange oren". 
