Paarden die veelvuldig op stal staan hebben de neiging om vaker stalgebreken te vertonen. Ook lopen deze paarden meer risico op darmklachten en andere lichamelijke problemen. Waarom is er ooit voor gekozen om een paard in een stal te zetten? Had dit te maken met het bieden van bescherming voor guur en slecht weer? Het op stal zetten van een paard zorgt er ook voor dat het kan eten zonder dat het lastig wordt gevallen door andere paarden en het paard staat ‘rijklaar’. Stalrust kan er ook voor zorgen dat een paard volledig kan herstellen van een blessure waarbij rust is geboden*. Hoe dan ook, de meeste paarden staan vaak op stal of in paddocks en zeker als de stal vrij dicht is zonder veel ventilatie of contact met andere paarden kan dit een nadelig effect hebben op de gezondheid en het geestelijke gestel van een paard.
Luchtwegproblemen
Gespecialiseerd dokter in diergeneeskunde Frederik Derksen, professor aan de universiteit in Michigan heeft onderzocht wat voor effect het dichte stalklimaat heeft op de luchtwegen van paarden.
Virussen en bacteriën brengen risico’s met zich mee voor de luchtwegen, dat is algemeen wel bekend. Echter het regelmatig blootgesteld staan aan het opstrooien of opschudden van stro of andere bodembedekkingen, alsmede het regelmatig blootstellen aan uitlaatgassen kan er voor zorgen dat een paard luchtwegontstekingen en -problemen ontwikkeld. Paarden die in een stoffige omgeving leven hebben meer slijm in hun luchtwegen. Volgens Derksen heeft een gematigde hoeveelheid slijm in de luchtwegen al effect op de prestaties van het paard.
Een belangrijke speler bij luchtwegenproblemen is endotoxin. Endotoxin is een component van de celwand van een bepaalde bacterie. Als deze bacterie sterft komt het endotoxin vrij. Endotoxin is in grote hoeveelheden gevonden in uitwerpselen, hooi en stro.
Het nat maken van hooi minimaliseert de hoeveelheid stof dat de luchtwegen kan irriteren. Derksen adviseert om hooi dat is geweekt direct te voeren aan paarden. Bacteriën vermenigvuldigen snel in een vochtige omgeving, waardoor nat hooi een ideale omgeving.
“Endotoxin hecht zich aan (kleine) deeltjes die zich in de lucht bevinden, deze deeltjes worden vervolgens ingeademd. Dit is voor dieren en voor mensen niet goed. Het lichaam denkt dat er een infectie op handen is, terwijl het gaat om dode celwanden van bacteriën. Omdat het voor het lichaam een onbekende stof is kan het in de longen voor een luchtwegprobleem zorgen, omdat het lichaam antistoffen aanmaakt. Britse onderzoeken hebben aangetoond dat paarden die al gevoelig zijn voor luchtwegaandoeningen in contact komen met stof sneller en meer luchtwegontstekingen ontwikkelen. Dit zorgt weer voor ademhalingsproblemen.”, aldus Derksen. Hij is echter tot de ontdekking gekomen dat deze ontstekingen veel minder zijn als endotoxin niet aanwezig is op de ingeademde stofdeeltjes, wat dus inhoudt dat endotoxin invloed heeft op ademhalingsproblemen bij paarden. Verder merkt hij op dat het individuele gedrag van paarden ook van invloed is op de blootstelling. Een paard dat zijn behoeftes doet in een hoek van de stal zal minder vatbaar zijn dan een paard dat zijn behoefte door de hele stal uitloopt.
Een goed ventilerende stal waarbij de lucht op elk moment van de dag wordt ververst is belangrijk voor de luchtwegen. Derksen merkt hierbij op dat een ventilator mogelijk niet in staat is om de lucht door de hele stal te verplaatsen, maar eerder enkel stof en endotoxin door de ruimte blaast. Stallen in nabijheid van de mesthoop of ventilatoren bevatten vaak hogere concentraties stof. Bij het ontwerp van een stal dient met beide aspecten rekening gehouden te worden.
Buiten zetten is volgens Derksen ook niet altijd dé oplossing. “In de situatie dat een paard vaak in de paddock of wei altijd in een bepaalde hoek mest kan onder andere de wind ervoor zorgen dat de stofdeeltjes overeenkomen met de situatie op stal, waardoor er alsnog een verhoogd risico is tot blootstelling aan endotoxin. In weiden waar te veel paarden in worden gehuisvest zorgt de overmatige mest er voor dat de ‘schone’ graasplekken minder aanwezig zijn. Paarden die in een dergelijke weide gehuisvest zijn hebben ook een verhoogd risico om blootgesteld te worden aan endotoxin.”, aldus Derksen.
Om de hoeveelheid stof te verminderen kunnen de volgende punten helpen:
- Hoogwaardige stalbedekking gebruiken waarin weinig stof aanwezig is.
- Stallen zo schoon mogelijk houden. Twee keer per dag de mest- en urineplekken verwijderen is volgens Derksen het beste.
- Stof dient zo min mogelijk door de lucht te dwarrelen als paarden binnen staan.
- Ventilatoren dienen zo min mogelijk stof in de lucht te blazen.
* Deze punten worden in een volgend artikel nader uiteengezet


ben blij dat ik het nu weet....er gaat een wereld voor me open!