Geplaatst Geschreven door Vikki Fowler, veterinair paardentandarts
Algemeen
Luchtzuigen is een stalondeugd waarbij het paard de nek buigt en lucht naar binnen zuigt. Kribbebijten, in het Engels ook wel cribbing genoemd, is luchtzuigen waarbij het paard een vaststaand object vastpakt. Een meer wetenschappelijke term hiervoor is "oral stereotypic behaviour". In dit artikel gebruik ik de term kribbebijten als een allesomvattende term, gezien dit het meest gezien is.
Paleontologisch bewijs suggereert dat paarden, wanneer ze vastgebonden staan, kribbebijten sinds hun domesticatie (6000 voor Christus). (Toen waren er nog geen stallen of omheinde weilanden zoals we ze tegenwoordig kennen, red.).
Kribbebijters tonen meer stressgevoeligheid en verminderde flexibiliteit in gedrag, ze hebben problemen met het omgaan met stress. Het is aangetoond dat kribbebijten het stressniveau van het paard omlaag brengt. Het lijkt erop dat dit gedrag een mechanisme is dat het in staat stelt te dealen met stress van buitenaf. Het voorkomen van dit gedrag, en dan vooral fysiek (anti-luchtzuigbanden, tralies, smerig smakende pasta’s enzovoorts), zonder het aanpakken van de onderliggende oorzaak is zorgelijk voor het welzijn van het paard. Deze dieren MOETEN kribbebijten, voorkomen dat ze het doen is mishandeling. In plaats daarvan moeten we proberen hun verlangen ernaar te verminderen.
Genetische aanleg: Hoewel het gen tot op heden nog niet gevonden is, wordt algemeen aangenomen dat deze stereotypen geen aangeleerd gedrag zijn. Maar eerder een feitelijk fysiek verschil in de hersenen, dat doorgegeven wordt door één of beide ouderdieren en getriggerd door omgevingsstress.
Studies hebben verbanden aangetoond tussen kribbebijten en een verlaagd niveau van selenium in het bloed (mogelijk is dit ook een gebrek aan meerdere antioxidanten). Dit wordt ook algemeen gezien bij mensen met schizofrenie.
Op dit moment worden onderzoeken gedaan naar de verschillen tussen normale paarden en kribbebijters, in het striatum (een gedeelte van het brein dat zich bezighoudt met het vormen van gewoonten en het beloningscentrum van het lichaam). Vroege studies laten opmerkelijke overeenkomsten zien met mensen met autisme.
Snelle leerlingen
Kribbebijters zijn erg snel met het aanleren van nieuwe gewoonten, maar erg langzaam in het afleren van gedragingen. Dit kan door ruiters/ eigenaren in hun voordeel gebruikt worden, indien zorgvuldig getraind om zeker te zijn dat het paard nooit een negatieve ervaring opdoet. Veel paarden die zeer succesvol zijn, zijn kribbebijters, mede door hun vermogen om snel te leren. Kribbebijters zijn niet cognitief beperkt tenzij wordt geprobeerd het gedrag te voorkomen. Dan tonen ze wel een slecht beoordelingsvermogen en maken slechtere keuzes.
Dit paard draagt een anti-luchtzuigband. Foto: kimmie1018/ Bokt Wiki
Omgevingen waar zeer gemotiveerd en doelgericht gedrag wordt aangemoedigd, verminderen de ontwikkeling van kribbebijten. Simpel gezegd, positieve bekrachtiging met veel activiteit en mentale uitdagingen wanneer het paard nog jong is, reduceert de kans dat ze een kribbebijter worden.
Van kribbebijters is aangetoond dat zij veel gevoeliger zijn voor aanraking. Dit kan mede helpen verklaren waarom deze paarden de actie van het kribbebijten bevredigend vinden, vergeleken met een normaal paard.
Beweging en sociale contacten zijn de sleutels
Kribbebijten verhoogt de kans om koliek te krijgen, zowel een medische (gasvorming) als chirurgisch (epiploic foramen entrapment). Maar het is beter om te zorgen dat het dier voldoende beweging/ uitloop krijgt en training dan het dier lichamelijk te laten stoppen met kribbebijten.
Studies hebben recentelijk uitgewezen dat kribbebijten niet zorgt voor speekselaanmaak om verhoogde zuurgraad in de maag te verzachten. Studies hebben echter een hogere afgifte van zuur aangetoond in combinatie met een voer met hoog graanpercentage bij kribbebijters. Dit kan vervolgens leiden tot maagzweren. Zoals ik al eerder zei: kribbebijters zijn gewoonlijk zeer angstige en gestreste dieren, en van stress is aantoonbaar bewezen dat die de kans op maagzweren vergroot. Dus kribbebijters zouden moeten worden gemanaged als een maagzweergevoelig paard.
Veel tijd voor sociaal contact, daarvan is bewezen dat het stress en stereotype gedrag vermindert. Zowel oogcontact als lichamelijk contact verminderden de tijd dat het dier aan kribbebijten deed. Simpel gezegd: paarden moeten andere paarden bijna constant kunnen zien en aanraken om de gewoonte van kribbebijten te verminderen.
Kribbebijten en gebitsverzorging
Met name het kribbebijten op metalen oppervlakken, maar in mindere mate ook houten oppervlakken, is erg slecht voor de slijtage aan de snijtanden. Paarden hebben een vaststaande lengte van de tanden. Als dat afgesleten is, is het klaar. Als de tanden erg snel slijten, kan het gevoelige weefsel in de tand bloot komen te liggen. Dit kan resulteren in ontstekingen en de noodzaak de tand operatief te verwijderen. Paarden hebben hun voortanden nodig om hooi uit een hooinet te plukken, te grazen, eten op te pakken enzovoorts. Hoewel zij, indien nodig, zonder voortanden kunnen is het raadzaam om deze slijtage aan de tanden te voorkomen.
Hoe kun jij je paard helpen?
Dus, hoe kun jij je luchtzuigende of kribbebijtende paard helpen?
- 1. Verleng de tijd die ze besteden aan eten. Zorg dat ze altijd ruwvoer ter beschikking hebben. Altijd!
2. Diëten die geschikt zijn voor paarden die gevoelig zijn voor hoefbevangenheid of maagzweren zijn ook heel geschikt voor kribbebijters. Dit betekent geen granen en geen melasse (dit zit in heel veel verschillende soorten muesli en brokken, tenzij specifiek graan en/ of melassevrij).
3. Alfalfa en suikerbieten zonder melasse zijn erg goed om maagzuur te neutraliseren en verkleinen de kans op het vormen van maagzweren. Dit vermindert het verlangen van je paard om te gaan kribbebijten na het eten.
4. Maagzuur remmende supplementen kunnen gunstig zijn om zweren te voorkomen.
5. Overweeg selenium te geven of een ander antioxidantensupplement. Maar wees voorzichtig, selenium is giftig als je er te veel van geeft. Bespreek het dieet van je paard bij voorkeur altijd goed met een voedingsdeskundige of je dierenarts.
6. Vermijd alle suikerrijke snoepjes, polo’s, likits, horselyx enzovoorts. Deze verhogen de behoefte aan kribbebijten.
7. Zorg voor voldoende sociaal contact. Paarden in de naastgelegen stallen, welke elkaar kunnen zien en aanraken, maar ook ramen en spiegels zullen het verlangen van een paard om te gaan kribbebijten verminderen.
8. Dagelijks buiten zijn. Naast de mentale verrijking die dit biedt, zal beweging de kans op koliek aanzienlijk verkleinen. Dit geldt voor elk paard, maar vooral ook voor kribbebijters die last hebben van opgehoopte gassen. Ideaal gezien gaat een paard minimaal 4 uur per dag naar buiten, het hele jaar rond. Vaststaan of in een stal is niet geschikt voor kribbebijters.
9. Mentale verrijking zoals speeltjes, dingen die verveling tegengaan, clicker training, werk onder het zadel, grondwerk, alles dat gebruikt kan worden om je paard geestelijk actief te houden en voor het aanbieden van beloningsgericht leren.
10. Zorg voor iets zachts voor het paard om op te bijten, om snelle slijtage aan de tanden te voorkomen. Bijvoorbeeld oud tapijt, een rubber mat op de deur, zacht touw. Het zal regelmatig vervangen moeten worden, maar dat kan met de paardentanden niet.
Kribbebijters kunnen een lang en gezond leven leiden. Dit zijn vaak bijzonder getalenteerde rijpaarden als de juiste ruiter/ eigenaar maar de tijd neemt om hun karakter en eigenaardigheden te begrijpen.
) en sociaal contact bijna onderaan staan, terwijl dit de basis is om stereotype gedragingen aan te pakken, samen met voldoende voeding. 
