Geplaatst Bokt community
Aan het werk. Foto: Arabesk.
In Bokkers leggen uit komt iedere maand een bokker aan het woord om uitleg te geven over een bepaald onderwerp binnen de paardensport of -houderij. Deze maand vertelt Arabesk over gebitsverzorging. Arabesk is zelf paardengebitsverzorger.
Waar kijk je als eerste naar als je een gebit controleert?
Je gaat eerst onderzoeken of de kauwspieren symmetrisch zijn en of het gebit goed sluit. En je onderzoekt of de voor achterwaarts beweging en de zijwaartse kauwbewegingen niet gehinderd worden.
En verschilt dat ook per leeftijd?
Bij een jong paard kijk je of de snijtanden en kiezen goed gewisseld zijn.
Wat zijn de meest voorkomende problemen?
'Haken' zijn het meest voorkomende probleem, eigenlijk zijn het scherpe glazuurpunten, maar iedereen kent de term haken beter. Bij het bovengebit heb je vooral scherpe punten aan de buitenkant, de wang-kant, en bij het ondergebit (dat smaller is) heb je vooral glazuurpunten aan de binnenkant, bij de tong. Beide zijn natuurlijk heel vervelend. Ook bij een bitloos hoofdstel kan een paard last hebben van de glazuurpunten, want deze drukken in de wang en in de tong. Paarden gaan dan soms proppen maken om de scherpe punten mee af te dekken en dat is wat je dan vindt bij het kauwen van hooi.
Maakt leeftijd nog een verschil in de soorten problemen die je tegenkomt?
Bij jonge paarden zijn het vooral problemen met het wisselen. De kiezen wisselen niet tegelijkertijd, waardoor de kiezen verkeerd afslijten en er problemen kunnen ontstaan. Bij oude paarden zie vooral dat de kiezen helemaal versleten zijn en er uiteindelijk gewoon uitvallen.
En discipline?
Niet echt een bepaalde discipline. Als er ruw met het bit gereden wordt, kun je wel schade vinden op de tong, de lagen en soms zelfs op de kiezen, maar de meeste van mijn klanten rijden bitloos of met lange teugel met bit, dus ik kom schade van het bit zelden tegen.
Het belang van snijtanden bijwerken. Foto: Arabesk.
Wat zijn oorzaken van een slecht gebit?
Een verkeerde houding tijdens het eten kan invloed hebben. Het is nu helemaal in de mode om paarden op verschillende hoogtes het hooi te verstrekken, passieve fysio, maar dit is wel nadelig voor het gebit. Paarden zijn gemaakt om laag bij de grond te eten of van struikjes, maar het zijn geen giraffes. Het ondergebit sluit het beste aan op het bovengebit als het hoofd omlaag is. Als het hoofd omhoog is, zakt het ondergebit een halve centimeter naar achteren en liggen de kiezen dus niet meer recht boven elkaar en kunnen er allerlei problemen ontstaan.
Verder slijten de snijtanden te weinig in gedomesticeerde situatie. Het hooi schuiven ze zo naar binnen en het Nederlandse gras is ook eigenlijk veel te zacht. Geef je paard daarom ook takken en ander ruig materiaal om aan te knagen en laat de snijtanden in balans brengen met de kiezen. De druk moet netjes verdeeld worden over het kaakgewricht, de kiezen én de snijtanden.
Wat voor gevolgen hebben tandproblemen?
Je merkt vooral heel weinig, paarden zijn goed in het verbergen van problemen. Tegen de tijd dat je proppen vindt, of het paard moeilijk eet of rijtechnisch problemen geeft, is er heel wat aan de hand.
Met welke hulpmiddelen werk je als paardentandarts?
Je hebt in elk geval een speculum nodig, de mondklem, een goede lamp en goed gereedschap. Met elektrisch gereedschap kun je heel precies werken en ook goed achterin de mond komen, maar het gevaar bestaat dat er teveel in één keer afgehaald wordt of de kiezen te glad gevijld worden. Met alleen handmatig raspen kom je weer niet overal bij en kun je weinig doen aan een golfgebit. Alles valt of staat dus met het verstandig toepassen van het gereedschap.
Wat kan je zelf doen om het gebit gezond te houden?
Ik laat mijn klanten altijd zien hoe ze zelf verantwoord het tandsteen op de hengstentanden weg kunnen halen. Dat is een simpel klusje waarbij niet veel mis kan gaan. Verder is het goed om je paard ook ruig ruwvoer te geven zoals takken en boomstammetjes. Observeer ook eens rustig hoe je paard kauwt, ze moeten kleine cirkeltjes maken met het ondergebit, dus niet alleen op en neer of alleen zijwaarts.
Ben ik toch blij dat ik een Fries paard heb 
. 
