Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Moderators: C_arola, balance, Essie73, Firelight, Neonlight, Sica, Coby, NadjaNadja, Dyonne

Toevoegen aan eigen berichten
 
 
SheMellon

Berichten: 2948
Geregistreerd: 06-07-01
Woonplaats: monster

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 16:53

Ik geloof direct dat er paarden zijn die dit doen.
Die hebben of een flinke kronkel of ze zijn zo gemaakt.
Maar ik moet zeggen dat ik hoop nooit zo'n paard tegen te komen zeg !

Quarterh0rse

Berichten: 8491
Geregistreerd: 22-05-04

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 17:08

Ik denk ook niet dat ze het met opzet zouden doen. Daar moet denk ik vrijwel meer achter hebben gezeten. Misschien toch een keer slecht behandeld door een bepaald persoon wat ie nog niet helemaal uit z'n gedachten kwijt is.

LADPR

Berichten: 14179
Geregistreerd: 11-05-04
Woonplaats: Harderwijk

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 18:42

ShannaY schreef:
Wat een verhalen zeg… als een paard zich zo bij mij zou gedragen zou hij echt een enkeltje slager krijgen. Als je mijn mening vraagt is er dan gewoon iets goed mis met je paard of pony. Het omslaan van een braaf paard naar een vals paard dat gericht pijn wilt aanrichten, zijn gevaarlijk voor de mens!



Waarom direct een enkeltje slager bij die van mij si het ook goed gekomen. Ik zou er eerst alles aan doen om te kijken of het op te lossen valt.

EnelyaT
Berichten: 2775
Geregistreerd: 07-04-05

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 18:55

ShannaY schreef:
Wat een verhalen zeg… als een paard zich zo bij mij zou gedragen zou hij echt een enkeltje slager krijgen. Als je mijn mening vraagt is er dan gewoon iets goed mis met je paard of pony. Het omslaan van een braaf paard naar een vals paard dat gericht pijn wilt aanrichten, zijn gevaarlijk voor de mens!


Mensen die gericht beesten pijn doen brengen we ook niet naar de slacht toch?

al zouden we dat wel moeten doen!!

Sily

Berichten: 11491
Geregistreerd: 08-12-02
Woonplaats: Delft

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 19:10

karoliena schreef:
ShannaY schreef:
Wat een verhalen zeg… als een paard zich zo bij mij zou gedragen zou hij echt een enkeltje slager krijgen. Als je mijn mening vraagt is er dan gewoon iets goed mis met je paard of pony. Het omslaan van een braaf paard naar een vals paard dat gericht pijn wilt aanrichten, zijn gevaarlijk voor de mens!



Waarom direct een enkeltje slager bij die van mij si het ook goed gekomen. Ik zou er eerst alles aan doen om te kijken of het op te lossen valt.


Bij jouw paard wel, maar ik ben wel van mening dat er paarden zijn die dood beter af zijn dan levend.
Het lijkt mij sowieso niet dat een dier dat zo vergalt is of zo een grote steek los heeft zitten een plezierig bestaan leidt.
Hoeveel mensen met ernstige steekjes los plegen wel geen zelfmoord?
Paard kan dat niet doen.

Daarbij is een dier wat echt doorgedraaid is om welke reden dan ook een gevaar voor zijn omgeving en zichzelf.
Grote kans dat hij van hot naar her gegooid wordt en dan nog de kans dat 1 of andere imbeciel een slaatje uit een goedkoop paard wilt halen wat op deze manier verkocht is en hem gedrogeerd door verkoopt aan een leuke meid of jongen die er uiteindelijk ongelukken mee krijgt.

Ben blij dat het met die van jou goedgekomen is, maar als het neit goed gekomen was, dan had jij toch ook voor de keus gestaan levenslang zelf houden en op je hoede blijven, verkopen met alle risico's vandien en de slacht.

Ikzelf zou dan echt voor de slacht kiezen.

stefanietjuh

Berichten: 1457
Geregistreerd: 08-01-05
Woonplaats: Of bij Johnny Depp en anders gewoon in Zevenbergen :)

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 19:54

Denk niet dat ze gemoedswillig een mens pijn willen doen hoor.
Waarom zouden ze ook?? We doen ze geen kwaad, zorgen goed voor ze.
Volgens mij hebben ze het verhaal gewoon beetje overdreven.

Een paard wordt niet "vals" geboren. Kan alleen vals worden gemaakt door de mens.
Tenminste, dat is mijn mening.

KiWiKo

Berichten: 51672
Geregistreerd: 19-10-02
Woonplaats: Killstraight

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 19:58

Dat is dus niet waar Stefanietjuh de echte gevaarlijke gekken worden toch echt zo geboren

Anoniem

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 20:21

Je bent me net voor

Anoniem

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 20:23

karoliena schreef:
ShannaY schreef:
Wat een verhalen zeg… als een paard zich zo bij mij zou gedragen zou hij echt een enkeltje slager krijgen. Als je mijn mening vraagt is er dan gewoon iets goed mis met je paard of pony. Het omslaan van een braaf paard naar een vals paard dat gericht pijn wilt aanrichten, zijn gevaarlijk voor de mens!



Waarom direct een enkeltje slager bij die van mij si het ook goed gekomen. Ik zou er eerst alles aan doen om te kijken of het op te lossen valt.



Je verteld net nog dat hij het bij je verzorgster zonder reden doet?

Ja sorry.. dat klinkt als goed gekomen

Deighton
Berichten: 276
Geregistreerd: 11-12-03

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 20:37

Ekkie schreef:
Is misschien een wat andere oorzaak, maar het boek van Monty Roberts beschrijft dekhengsten die op een of andere manier helemaal doorgedraaid waren, waarna ze erg agressief werden en mensen aanvielen om ze te verwonden. Zo erg zelfs dat ze apart werden gezet waarbij dat ze geen direct contact meer met mensen hadden, simpelweg omdat er voor het leven van de verzorgers werd gevreesd.
Of dat deze pony die mevrouw aanviel omdat het een mens is, weet ik niet, maar dat hij zich in een situatie zag waar hij zich uit dacht te moeten redden is wel duidelijk....


Ik ken ook het verhaal van een dekhengst die echt 1 was met de eigenaar... totdat de eigenaar tijdens het dekken te dichtbij kwam.
De betreffende man kan nog steeds niet lopen.

stefanietjuh

Berichten: 1457
Geregistreerd: 08-01-05
Woonplaats: Of bij Johnny Depp en anders gewoon in Zevenbergen :)

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 20:49

Sorry.. kan niet geloven dat er echt een paard is dat je als veulen al aanvalt of bijt ofzo. Kan ik gewoon niet geloven.
Als een paard vals is, dan komt dat door de mens. Als hij echt zo geboren is, is omdat zijn omgeving bedreigend is.

Ineke2

Berichten: 35205
Geregistreerd: 09-01-01
Woonplaats: Omgeving Rotterdam

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 21:00

Supertje schreef:
Een kennis van mij heeft een merrie gehad, als veulen van 4 maanden oud gekocht. Veulen was een absolute draak, viel als veulen van 4 maanden oud mensen en andere paarden aan. Je kon er absoluut niet met je rug naar toe staan, dan hing ze in je nek, en als je niet oplette sloeg ze.
Werd geweten aan slechte opvoeding. Veulen ging netjes in de opfok en zou regelmatig in de hand komen. In de opfok was het een kreng tegenover andere veulens, en in de hand kregen ze dat bijten en slaan er niet uit.
Op latere leeftijd was ze eigenlijk gewoon levensgevaarlijk, ondanks alle opvoeding e.d. Op stal vloog ze iedereen aan, ze kwam bijna door de deur heen. Of ze stond over de staldeur te kijken en reageerde helemaal niet, tot je haar aanraakte.... Dan ontplofte ze, begon te gillen en werd woest. Peesbeschermers o.i.d. omdoen was met geaar voor eigen leven, net als opzadelen.
In de omgang viel ze ook vanuit het niets aan, ene moment gewoon braaf staan, en dan ineens iemand aanvallen. En niet bijten of slaan en terugtrekken (wat een paard normaal doet), maar echt grijpen. Je kon haar dan bij wijze van spreken verrot slaan, maar ze knipperde niet eens met haar ogen. Onder het zadel, als ze iemand eraf werkte sloeg ze na. Ook liet ze zich achterover vallen.
De eigenaresse was al een keer keer flink gegrepen, maar op een gegeven moment sloeg ze haar gericht midden in het gezicht en bleef schoppen. Toen is ze direct naar de slager gebracht.

Dit paard had wel een probleem, naar mijn mening was dat dier minstens zwaar autistisch, had in ieder geval een flink probleem in de hersenen.


Stefanietjuh, dan heb je zeker dit verhaal niet goed gelezen?

stefanietjuh

Berichten: 1457
Geregistreerd: 08-01-05
Woonplaats: Of bij Johnny Depp en anders gewoon in Zevenbergen :)

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 21:04

Dus dat veulentje is meteen vals?
Misschien vindt hij mensen wel bedreigend omdat ze zo groot zijn. Of is het gewoon een dominante veulen en wil jou niet in de buurt hebben.
Ze accepteert gewoon geen mensen in haar buurt.
maar ik geloof gewoon niet dat een paard van nature zo kan zijn.
sorry, dat is nou eenmaal mijn mening

edit: veulentje was niet goed in z'n hoofd wordt er gezegd.
Dan kan het wel zo zijn dat ze mensen pijn willen doen.
Ik heb het alleen over de gezonde paarden. Die doen niet zomaar een mens pijn hoor. Dat is mijn mening.
Laatst bijgewerkt door stefanietjuh op 22-09-05 21:15, in het totaal 1 keer bewerkt

LBLGypsyCobs

Berichten: 8886
Geregistreerd: 01-05-04

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 21:10

Sily schreef:
Het lijkt mij sowieso niet dat een dier dat zo vergalt is of zo een grote steek los heeft zitten een plezierig bestaan leidt.
Hoeveel mensen met ernstige steekjes los plegen wel geen zelfmoord?
Paard kan dat niet doen.


Ik heb pas een verhaal gehoord van een paard hier in de buurt, dat een zware blessure had en daardoor al maanden boxrust had en alleen aan de hand mocht grazen.

Tijdens dat grazen is ie een keer met z'n hoofd in een waterbak gaan liggen, ze hebben hem met man en macht overeind gekregen, anders was ie verdronken.

Later is ie in stal meerdere malen aan het halster gaan hangen, niet vooruit te krijgen.

Dier kwijnde volledig weg en is afgemaakt.

Ik heb nogal m'n vraagtekens bij dit verhaal, maar degene die me dit vertelde zou zoiets nooit verzinnen.

Het is totaal tegen-natuurlijk gedrag, maar is de hedendaagse paardenhouderij en fokkerij niet voor een groot deel tegen-natuurlijk? Ik denk dat paarden hierdoor aardig verknipt kunnen worden.

Bij Thomas op stal staat een Gribaldi merrie, vrij onzeker, heeft echt leiding nodig, kan bij de simpelste dingen heel wantrouwend reageren.
Paard staat daar heel haar leven, nooit wat raars mee gebeurd, loopt Z1, heeft een veulen aan de voet en is drachtig.

Zij kan dus met haar oren naar voren over de staldeur staan kijken en als je haar staat te aaien, gaat er vaak ineens een knop om, de oren schieten in de nek en de tanden flitsen langs je gezicht.
Daarna staat ze achterin haar stal.
Ze is niet vals, maar in haar reacties soms wel gevaarlijk.

Wat zou er gebeuren als zo'n paard in het wild terecht kwam?
Zou ze haar rust vinden en zich volkomen natuurlijk gedragen, of zou ze overal van schrikken en kompleet over de rooie gaan?

Verhalen van paarden die mensen aanvallen zijn altijd moeilijk, vooral als je er niet bij bent. Je weet soms toch niet waar ze op reageren, meestal is er toch een reden.

Ik ben eigenlijk nog nooit een paard tegengekomen die aanviel zonder dat daar een verklaring voor te vinden was (dat wil niet zeggen dat ze er niet zijn).

En wat al eerder gezegd is, een dominant paard wat een bijt, plet of een trap uitdeelt aan een mens, doet dit zoals ie naar een ander paard zou doen. Dat zoiets voor een mens snel fataal is, weet zo'n paard ook niet, het paard is er dan niet op uit om een mens te verwonden of doden, hij wil alleen zijn rang bepalen.

LADPR

Berichten: 14179
Geregistreerd: 11-05-04
Woonplaats: Harderwijk

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 21:13

Waarom direct een enkeltje slager bij die van mij si het ook goed gekomen. Ik zou er eerst alles aan doen om te kijken of het op te lossen valt.
[/quote]


Je verteld net nog dat hij het bij je verzorgster zonder reden doet?

Ja sorry.. dat klinkt als goed gekomen
[/quote]

Heeft gedaan ja, nu niet meer anders zeg ik natuurlijk niet dat het goed gekomen is.

Tuurlijk als ik echt geen oplossing meer zie dan word het de slager omdat je het niet kan maken om zo'n paard te verkopen. Ik dend ook neit dat ik mijn paardje ooit zo kan verkopen. Bij mij is hij super maar bij andere mensen is het soms echt een kreng.[/quote]

beantsje

Berichten: 9297
Geregistreerd: 09-06-05
Woonplaats: Drenthe

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 21:18

Waarom zou een paard niet verknipt kunnen zijn? er zijn toch ook mensen, honden en andere kuddedieren die gewoon niet in een kudde functioneren, die niet in staat zijn zich sociaal te gedragen.
Het kan toch best zo zijn dat een paard door een tumor of stofwisselingsstoornis, inteelt of een combinatie van ervaringen gewoon een draadje los heeft?
Ik geloof ook dat er in 99 van de 100 gevallen onbegrip van het paard en zijn sociale gedrag aan ten grondslag ligt maar dat ene geval zou best wel eens een gestoord paard kunnen zijn. Als dat echt meerdere keren op die manier gebeurt, en ook hulp van deskundigen levert die conclusie op, dan is het heel sneu maar is er volgens mij maar 1 verstandig besluit; slacht, voor er echt ongelukken gebeuren...

Marliesje

Berichten: 5885
Geregistreerd: 25-10-03

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 21:41

Stennisje ik snap eerlijk gezegd niet dat je gaat fokken met zo'n verknipte Gribraldi-merrie. Grote kans dat ze die "rare reacties" doorfokt.

En stefanietjuh, dat een gezond paard zo'n dingen niet doet is wel logisch. Maar het gaat juist om die paarden met een steekje los.

Ayasha
Blogger

Berichten: 60527
Geregistreerd: 24-02-04

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 21:48

Toen Phara begon met de honden aan te vallen (zelfs bij vreemde honden in het bos moest ik opletten, ik waarschuwde dan ook van veraf al van: de hond doet misschien niets maar mijn pony kan wel aanvallen dus wilt u uw hond even bijhouden (heel vriendelijk wel te verstaan)

toenhij het de 1ste keer deed kreeg ie op zijn donder! Maar ik ging me ook afvragen wáárom hij aanviel,
ik ben de hond een keer in de gaten gaan houden ipv de pony, en de hond beet hem altijd lekker sneaky vanachter in zijn 'hakken' die een rottrap als gevolg had, Phar heeft de hond 2x onder handen genomen (lees: 2x getrapt dat de hond (jackje) 4 m verder lag) en sinds blijven ze uit zijn buurt. Dus ik denk dat de hond wel eens heel erg sneaky zou kunnen gebeten hebben
wb het gedrag denk ik ook dat de pony er gewoon genoeg van had! Als hij normaal altijd braaf is

StalDoorstap

Berichten: 6692
Geregistreerd: 19-04-02
Woonplaats: Zundert

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst door de TopicStarter : 22-09-05 21:48

picobello schreef:
Mijn pony, een goudeerlijk dier waar kleine kinderen op rijden heeft wel eens een schaap vermoord. We hadden toen net een nieuw paard erbij en volgens mij was-ie enorm gefrustreerd. Ook is-ie een keer door een hond gebeten en sindsdien heeft-ie het ook niet meer op honden en dat soort formaat dieren. Maar hij heeft dat schaap echt in zijn nek gegrepen en gebeten, het was echt verschrikkelijk. En nee, mijn pony is niet gestoord, het is echt een schat. Maar toen werd het hem volgens mij allemaal even te veel ofzo. Maar een mens aanvallen lijkt me wel erg vreemd en zo'n paard zou ik ook niet meer vertrouwen.

Dit is ook een apart verhaal!!!

Cayenne
Crazy Bird Lady en onze Berichtenkampioen!

Berichten: 115489
Geregistreerd: 08-08-03
Woonplaats: Haaren (NB)

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 21:49

ik heb een tijdje een bonte shetlandmerrie gehad, genaamd Ishmar die een lange tijd door een wat kleiner jongetje is getreiterd die haar herhaaldelijk met een tak achterna zat door de wei. Sindsdien had ze altijd een gloeiende hekel aan alles wat kleiner was dan haarzelf. voor de rest was er prima met haar om te gaan, al bleef ik er altijd wel bij als er kleine kinderen op zaten. Zolang ik er bij bleef ging het goed, maar zodra ik het hoekje om ging dan begon ze te dreigen of op kinderen af te rennen. Daardoor vonden veel mensen haar vals maar in dit geval was het niet zozeer moedwillig om pijn te doen, maar gewoon angst

Banjer
Lid Nieuwsredactie

Berichten: 53481
Geregistreerd: 09-06-02
Woonplaats: Daar waar het land eindigt en het water begint

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 21:55

ALS een paard al zoiets doet, dan moet er iets met het dier gebeurd zijn... een paard is van nature geen moordenaar... is het geen onkunde van die mensen geweest Mel?

LBLGypsyCobs

Berichten: 8886
Geregistreerd: 01-05-04

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 21:59

Marliesje schreef:
Stennisje ik snap eerlijk gezegd niet dat je gaat fokken met zo'n verknipte Gribraldi-merrie. Grote kans dat ze die "rare reacties" doorfokt.

En stefanietjuh, dat een gezond paard zo'n dingen niet doet is wel logisch. Maar het gaat juist om die paarden met een steekje los.


Ik fok er ook niet mee, dat doet de eigenaar. Ik heb overigens ook niet gezegd dat ze verknipt is. De reden dat er mee gefokt wordt is dat de eigenaar deze lijn vanaf haar oma heeft en dit de enige merrie uit die lijn was. Haar moeder heeft verder alleen hengsten gehad, een jaar voor haar dood kreeg ze deze merrie.

Het veulen wat ze nu naast zich heeft, is een Trento B, schat van een ding en reageert totaal niet zoals mama.

Mama is overigens best goed te doen, als je de gebruiksaanwijzing door hebt, er zijn ergere paarden. Je moet gewoon je hoofd erbij houden als je met haar bezig bent, het is echt geen monster, gewoon wat onzeker. Ik vroeg me alleen af hoe zij het in het wild zou doen.

Ze is nu drachtig van Uptown, die ook een goed karakter schijnt te hebben.

De moeder van deze merrie was overigens een schat van een paard, haar oma juist weer niet. Misschien slaat het een generatie over.

Urielle

Berichten: 50120
Geregistreerd: 28-07-05
Woonplaats: Rilland

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 22:13

Stennisje schreef:
Het is totaal tegen-natuurlijk gedrag, maar is de hedendaagse paardenhouderij en fokkerij niet voor een groot deel tegen-natuurlijk? Ik denk dat paarden hierdoor aardig verknipt kunnen worden.


Zou het tegennatuurlijk gedrag zijn?
In de natuur zullen ook wel paarden geboren worden waar iets aan mankeert, echter, die kunnen niet normaal functioneren in de kudde en zullen dus vroeg ten prooi vallen aan roofdieren.
Denk ik

tamary

Berichten: 31100
Geregistreerd: 19-06-02
Woonplaats: Drenthe

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 22:18

stefanietjuh schreef:
Ik heb het alleen over de gezonde paarden. Die doen niet zomaar een mens pijn hoor. Dat is mijn mening.


De vraag is dus of deze paarden wel gezond zijn. Ik heb de indruk van niet. En wat de reden danook is, aangeboren, tumor, slechte ervaringen, het resultaat is een dier dat niet veilig is. Misschien goed om gestoorde paardenmishandelaars te corrigeren, maar niet voor goedbedoelende mensen.

Mijn reactie zou ook zijn enkeltje slager, wat de oorzaak van het probleem ook is, de veiligheid van mijzelf en mijn stalgenoten staat toch wel voorop. Zo'n paard is denk ik ook beter af met eindelijk rust en vrede op de eeuwige groene weides.

Ik moet zeggen dat ik me ook afvraag of er een steekje loszit bij mensen die toch met dit soort paarden doorfokken. Karakter is het aller belangrijkste bij elk paard, zonder een goed karakter is het paard niet meer waard dan hondenvoer en daar fokt men over het algemeen niet voor.

Dat doet of deed men in o.a. Zuid-Amerika beter, paard niet betrouwbaar ? (Juist de dekhengsten!, want de merries zijn voor de fok), dan meteen de kogel. Nu zijn vaak juist die rassen erg gewild voor o.a. recreatie vanwege het fijne en betrouwbare karakter.
Ik krijg nog steeds de indruk dat de westerse fokkerijen op dit punt te zacht zijn en meer excuses hebben om door te fokken met een paard waarvan het karakter niet je dat is. Misschien komt dat ook omdat veel fokkers hier niet (meer) rijden? Daar worden nog veel meer werkpaarden gefokt en heeft men ook geen tijd voor dieren met gebruiksaanwijzing.

LBLGypsyCobs

Berichten: 8886
Geregistreerd: 01-05-04

Re: Zou een paard moedswillig een mens pijn willen doen?

Link naar dit bericht Geplaatst: 22-09-05 22:18

Urielle schreef:
Zou het tegennatuurlijk gedrag zijn?
In de natuur zullen ook wel paarden geboren worden waar iets aan mankeert, echter, die kunnen niet normaal functioneren in de kudde en zullen dus vroeg ten prooi vallen aan roofdieren.
Denk ik



Indirect is het gedrag tegen-natuurlijk.
Een dier wat afwijkt in z'n gedrag zal in het wild niet ver komen, in gevangenschap zal het zijn gedrag uitbreiden en misschien vererven.