Bokt.nl

Inloggen
Forums Markt Wiki Nieuws

Idee voor een Wiki artikel? Lees in dit artikel hoe je kunt helpen!

Boomloos zadel

Uit Bokt

Ga naar: navigatie, zoeken

Een boomloos zadel is, de naam zegt het al, een zadel zonder zadelboom. Een regulier sportzadel zoals een Engels dressuur- of springzadel heeft een boom, die de druk en het gewicht van de ruiter goed verdeelt over de paardenrug, mits het zadel goed past. Een boomloos zadel heeft geen lengte boom, dus komt de druk op een andere manier op de paardenrug terecht. Bij een boomloos zadel wordt de druk gelegd op het diepste punt van de rug, achter de schoft. Anatomisch gezien kan het paard hier het meest comfortabel het gewicht dragen. Zowel boom-als boomloos kan problemen geven wanneer het zadel en de gebruikte toebehoren niet goed passen.

Inhoud

Structuur van een (semi) boomloos zadel

Veel boomloze zadels hebben een pommel en een cantle die het zadel “in vorm” houden en voorkomen dat het over de schoft van het paard zakt (pommel). Het voordeel hiervan is dat het zadel zeer flexibel is en zeer gemakkelijk van het ene paard op het andere paard gelegd kan worden. De pommel en cantle kunnen per merk van verschillende materialen zijn en los (verwijderbaar) of vast aan het zadel zitten. Een boom bepaalt de pasvorm van het zadel, een boomloos zadel heeft dit niet, het zadel zal zich dus naar het paard gaan vormen.

Er zijn echter ook zadels zonder pommel en cantle, deze lijken ook meer op (Engels) boomzadel. Deze zadels zijn nauwelijks nog flexibel. Er zijn op dit moment erg veel boomloze zadels waardoor ze niet allemaal in dit artikel stuk voor stuk beschreven kunnen worden. Bij een vaste pommel/cantle wordt het zadel ook wel semi-boomloos genoemd. De zadels die meer op (Engels) boomzadel lijken hebben ook altijd een stevige interne structuur nodig. Vaak wordt er een soort boom van leder ingeplaatst, vandaar de naam semi-boomloos. De zadels zonder pommel/cantle hebben vaak een kopijzer systeem. Hiermee kan je de boom van het zadel aanpassen aan de rug van het paard. De boom wordt hierdoor flexibel.

Waarom een pad onder een boomloos zadel?

Een pad is een zeer belangrijk onderdeel van een boomloos zadel. In tegenstelling tot boomzadels, waar het dekje eigenlijk alleen een functie heeft om te voorkomen dat het leer aangetast word door het zweet, heeft de pad bij een boomloos zadel een belangrijkere functie. De pad moet er namelijk voor zorgen dat de schoft en de ruggengraat mooi vrij komen te liggen. Bij een normaal (Engels) boomzadel gebeurt dit al omdat het zadel twee paar kussens heeft die het zadel ophogen. Bij een boomloos zadel zijn er niet altijd zulke kussens, slechts bepaalde merken hebben ze en deze zijn in verschillende diktes/hardheden te krijgen. Ze worden vaak door middel van klittenband onder het zadel bevestigd.

Voor boomloze zadels zonder kussens zijn speciale dekjes ontwikkeld. Deze dekjes hebben zogenaamde inlages. Inlages kunnen van schuimrubber of vilt zijn en moeten het zadel ophogen zodat de ruggengraat en schoft vrij komen. Zonder zo'n pad zal het paard druk krijgen op de ruggengraat en schoft, dit is uit den boze en zeer schadelijk voor de paardenrug. De tweede reden waarom de ruggegraat vrij moet liggen is voor de luchtdoorstroming. De ruggengraat is gevoelig voor te hoge temperaturen over een lange tijd, hierdoor is afkoeling dus een vereiste.

De reden waarom verschillende boomloos zadel-fabrikanten ervoor gekozen hebben geen kussens in het zadel te maken is dat je via het dekje het zadel zo makkelijker kunt "aanpassen", zo kun je variëren met het aantal inlages zonder dat daar speciaal een zadelmaker bij hoeft te komen. Ook blijft het geheel soepeler dan als er gebruik wordt gemaakt van vaste kussens. Vaste kussens beperken ook de pasvorm van een zadel. Door de kussens in het dekje te stoppen dan kunnen beide delen nog over elkaar heen bewegen en dus beter buigen en de rondingen van het paard beter volgen. Terwijl het materiaal hetzelfde blijft en de schokdemping ook. Hierdoor wordt de pasvorm een stuk makkelijker.

De inlages zijn aan te passen aan de rugvorm van het paard. Bij een overbouwd paard (downhill) kun je aan de voorkant iets dikkere inlages gebruiken zodat het zadel meer horizontaal komt te liggen. Hetzelfde geldt voor een onderbouwd paard (uphill), de inlages komen dan aan de achterkant om het zadel daar wat op te hogen. Voor een paard met een hoge schoft/iets ingezakte rug (swayback) (veelal wat oudere paarden) kun je het dek in het midden wat ophogen zodat de rug genivelleerd wordt. Je kan de inlages ook aan de onderkant laten uitstulpen als het ware. Op deze manier profiteer je dan optimaal van de ruggengraatvrijheid die er mogelijk is omdat de gehele dikte van de inlages benut wordt.

Al met al is het vanuit de fabrikant daarom een bewuste keuze om zadelkussens als inlages in een pad te stoppen.

Geschiedenis

Het boomloze zadel was er eerder dan het zadel met boom. Vele duizenden jaren voor het begin van de jaartelling gebruikte men een soort kussens van leer, gevuld met wol of stro. Op veel plaatsen is men het boomloze zadel blijven gebruiken. In de Middeleeuwen maakte men in Spanje een zadel bestaand uit een houten voor en achterboom verbonden door leer. Dit Vaquero zadel is nog steeds te koop bij de speciaalzaak. Ook in Italië had met een soortgelijk zadel, het Bardella zadel, dat ook nu nog wordt gebruikt door de Buteri ruiters, die in de bergen de kuddes hoeden. Er zijn werktekeningen van dit zadel ontdekt, uit het jaar 1000.Pas rond het begin van de jaartelling is men zadels met een boom gaan gebruiken. Oorlogsvoering te paard maakte dat men wat meer steun nodig had.

Het boomloze zadel verdween uit het straatbeeld van de ruitersport en enkele aparte groepen maakten alleen nog gebruik van boomloze zadels, onder andere de Buteri ruiters. Deze inspireerden de endurance ruiter Segio Tomassi om begin jaren '90 een boomloos zadel te laten ontwikkelen voor zijn merrie. Hij probeerde verschillende prototypes uit in Noord Italië en kwam uiteindelijk tot de conclusie dat boomloos zo gek nog niet was. Dit zou het begin zijn van het boomloze zadelmerk Torsion. Het heette toen DAG zadel (Done Avail, Go) en werd mede ontwikkeld door zijn vriend Camillo Cavallin. Boomloos bleek een uitkomst voor paarden met een moeilijke rug of die veel veranderden qua bespiering. Ook was de makkelijkere pasvorm een pluspunt. Na het op de markt brengen van de Torsion volgden er vele andere boomloze zadelmerken. In het begin bestond dit voornamelijk uit het kopiëren van de Torsion maar al snel kwamen er andere systemen op de markt.

"Boomloos past altijd"

een Barefoot Cheyenne

Deze uitspraak komt vaak voorbij. Echter, het is niet correct. Boomloos is inderdaad makkelijker op de paardenrug te passen dan een regulier zadel want er hoeft geen correct passende boom bij, maar boomloos is lang niet voor alle paarden even geschikt.

Op een paard met een hoge schoft, of een hoog liggende ruggengraat kan een boomloos zadel minder goed liggen dan op een paard met een normale schoft en een normale ruggengraat. Dit kan per merk erg verschillen. Sommige zadels kunnen aangepast worden door er een bredere of smallere pommel op te doen, of door de mogelijkheid om speciale inlages in de pad te doen. Er bestaan ook merken die klittenband-kussens in verschillende diktes produceren. Voor paarden met een opliggende ruggengraat kun je dan simpelweg dikkere kussens gebruiken die het zadel wat meer boven de ruggengraat uit tillen. Dat is natuurlijk wel hetzelfde idee als het dikker vullen van je pad met inlages.

Ook bestaat de kans dat het paard een boomloos zadel in eerste instantie niet prettig vindt, de hulpen komen namelijk directer door. Dit gevoel kan voor een paard even eng zijn, en daar kan het paard wat onwennig op reageren. In de meeste gevallen is het juist een voordeel dat de communicatie tussen ruiter en paard niet in de weg wordt gestaan door harde materialen. Een ander voordeel is dat het paard de gemoedstoestand van de ruiter beter waarneemt en hierop zal reageren.

Boomloos rijden is voor een kleine groep in het begin even wennen, maar het merendeel van de combinaties rijdt er zo mee weg.


Modellen boomloos zadel

Torsion

Torsion Extra Light model

De Italiaanse endurance ruiter Segio Tomassi. Begin jaren 90 liet hij een licht en boomloos zadel voor zijn merrie bouwen. De Torsion ontstond. Sergio rijdt in Noord Italië op de prototypes van de Torsion en stelde vast dat de zadels die hij vroeger gebruikte de bewegingen van zijn paarden begrensden. De Torsion is in de eerste plaats voor en door endurance ruiters ontwikkeld, alwaar grote successen zijn behaald. Onder andere is Italië in 2001 Europees kampioen geworden en in 2002 tweede tijdens de wereldkampioenschappen. Echter zijn er ook meerdere combinaties bekend waarbij de Torsion niet zo´n succes had op de langere afstanden.

De Torsion is in verschillende modellen verkrijgbaar en is in het algemeen wat prijziger. Zo heb je bij de Torsion een endurance, trekking, dressuur, western en standaard model. Er zijn de meest uiteenlopende kleurcombinaties mogelijk.

De Barefoot

De Barefoot Cherokee

De Barefoot wordt ook wel gezien als het meest bekende boomloze zadelmerk in Nederland. De Barefoot is een flexibel zadel met een pommel om de schoft goed vrij te houden. De pommel en cantle zijn licht flexibel. Het zadel heeft geen kussens, de ruggengraat wordt vrijgehouden door een speciale pad. Er zijn verschillende pommels leverbaar en het zadel is daarnaast aan te passen via de vulling van de pad. Alle modellen zijn verkrijgbaar in twee maten, waarvan maat 1 de kleinere maat is en maat 2 de grotere maat.

De Barefoot is gebaseerd op de Torsion, maar is in een geheel eigen richting doorontwikkeld. Vandaag de dag zijn het twee compleet verschillende type zadels. Er zijn nog meerdere zadelmerken die dezelfde formule gebruiken: Randoll´s, Funrider, Triumph, Copperbeech en Comanche zijn een voorbeeld hiervan.

Sinds eind 2008 heeft Barefoot alle zadels voorzien van een Vertebra Protection System (VPS) systeem. Sindsdien noemen zij hun zadels ook niet meer boomloos, maar spreken zij over het Barefoot zadelsysteem. Het verschil zit hem in het feit dat je de oude Barefoot zadels makkelijk kon dubbelvouwen: de cantel tegen de pommel aandrukken. De nieuwe versies zijn iets minder flexibel. Het zadel geeft meer tegendruk en is duidelijk meer “zadel” geworden. De zadels met VPS systeem kan je herkennen aan het ontbreken van de rits op de cantle. De rits op de pommel is verstopt onder lederen randjes. Alles Barefoot zadels die vanaf 2009 zijn vervaardigd zijn voorzien van het VPS systeem.

Sinds 2005 zijn Barefoot zadels voorzien van serienummers. Voorbeeld van een serienummer : 0102153710 443.

De betekenis van het serienummer :

01 : dit is het model van het zadel. In dit geval model 01 = Cheyenne
02 : dit is de kleur van het zadel. In dit geval kleur 02 = bruin
15 : dit is de zittingmaat. In dit geval 15 inch = maat 1
3710 : dit is de productieweek : dit zadel is dus gemaakt in week 37 van 2010.
443 is het productienummer, dat zegt verder niet zoveel.

Er zijn verschillende uitvoeringen op de markt:

  • De Barefoot Cheyenne is het oudste en standaard model. Er is momenteel een DryTex versie verkrijgbaar in 2 kleuren en 3 maten. De Cheyenne leder is verkrijgbaar in 2 kleuren en 3 maten.
  • De dressuurversie (London) deze is verkrijgbaar in 3 maten en een veelzijdigheidsversie (Cherokee) is verkrijgbaar in 3 modellen/kleuren en 2 maten verkrijgbaar.
  • Er zijn vier western modellen (Arizona, Nevada, Virginia Rose, Missoula Nut). Deze modellen zijn verkrijgbaar in verschillende kleuren en maten.
  • Een Spaans zadel (Sevilla Look-Like Barefoot)
  • Een endurance model (Atlanta) in 2 maten verkrijgbaar.
  • Voor kinderen is er de Kids Cheyenne kunstleder en de Kids Arizona kunstleder
  • BareBackPads in 3 modellen.
  • Lexington, verkrijgbaar in 2 maten.
  • Zelf samen te stellen modellen: MyBarefoots Cheyenne in 3 maten verkrijgbaar en de Cherokee, in 2 maten verkrijgbaar.

De Freeform

De Freeform zadels worden geproduceerd door de familie Omnika in Italië. Die vandaag de dag bekend zijn onder de naam: Le Selle Italiane. Het pommel-gedeelte bestaat uit een flexibele aluminium boog die meebeweegt met het paard. De stijgbeugelophanging is verstelbaar en de singelstoten zijn zo bevestigd zodat ze vrij kunnen bewegen.

De Freeform had net als bijvoorbeeld de Torsion of de Barefoot geen kussens en werkte met een speciale pad. Inmiddels zijn alle Freeform zadels met kussens te leveren - in 2 verschillende modellen. Er zijn verschillende modellen op de markt. De Freeform Classic is het oudste model en is voor meerdere doeleinden geschikt. Daarnaast is er nog een dressuurmodel (Freeform Dressage en de modellen Elite en Freegait kunnen ook in de dressuur worden gebruikt) twee endurancemodellen (Freeform Enduro en Freeform Enduro Plus en Attitude en de Cascade). Ook is er een op een westernzadel lijkend exemplaar zonder knop, maar met iets grotere 'skirts' verkrijgbaar: de FreeWest.

De zitting is afneembaar en dus vervangbaar, er zijn verschillende losse zittingen op de markt.

De Freeform is een boomloos zadel dat geschikt blijkt te zijn voor het serieuze endurance werk. Onder andere Jeremy Reynolds en zijn vrouw Heather rijden ritten van 160 kilometer met dit zadelmerk. Jeremy Reynolds zegt het volgende over dit zadel: "This saddle has allowed horses of ours to compete with more comfort. We have eliminated back problems all together because of the Freeforms in our barn. My wife and I would recommend this saddle to anyone as it has worked for all rider and horse combinations in our barn."

Een goedkopere look-a-like van de FreeForm is de FreeMax. De FreeMax heeft geen flexibele pommel, maar een verwisselbare vork.

een Ghost

De Ghost

De Ghost is een heel klein boomloos zadel en is ontworpen door een man die aan de wieg van de Torsion stond. Het zadel maakt in tegenstelling tot hierboven omschreven modellen wel gebruik van zogenaamde kussens, ook wel panelen genoemd. De panelen zorgen er voor dat de ruggengraat vrij blijft.

De Ghost is verkrijgbaar in verschillende modellen, de Ghost standaard is het oudste model en weegt slechts 3 kilo. Daarnaast is er nog een endurance versie: de Ghost enduro en de Ghost Dressage voor het dressuurwerk.

Op de Phantom en de Spirit na heeft elk Ghost model twee kussens, de kussens zijn zowel horizontaal als vertikaal volledig aan te passen aan het paard in kwestie. De zadels kunnen ook opgevuld worden.

Sella Bardella

Dit boomloze zadel is één van de oudste boomloze zadels die bekend is en wordt nog altijd gebruikt door de Buteri, die in de bergen de kuddes hoeden uit de Italiaanse Maremme. Er zijn Bardella zadels gevonden die stammen uit het jaar 1000. Het zadel maakt gebruik van kussens, het kanaal tussen beide kussens is vaak echter niet al te breed waardoor het kan dat de ruggengraat niet altijd helemaal goed vrij komt te liggen. De Sella Bardella was de inspiratie voor het ontwerpen van de Torsion. Het zadel heeft een diep zit door de extra hoge pommel en chantle, er zitten vaak dikke kniewrongen aan het zadel wat de ruiter veel steun geeft.

Startrekk

Startrekk western model

De Startrekk is een boomloos zadelmerk dat nog het meeste op een boomzadel lijkt qua uiterlijk. Het zadel wordt geproduceerd door de Duitse firma Deuber. Startrekk is een boomloos zadel met panelen (deze term gebruikt de fabrikant om kussens mee aan te duiden) aan de onderkant die de wervelkolom vrijlaten. Dit type is verkrijgbaar in diverse diktes en er is een type met lamsvacht op de markt.

Aan de voorzijde zit wel een harde "pommel" die bij alle modellen in een aantal maten is te leveren, zodat het zadel op vrijwel ieder paard is aan te passen. Deze pommel kan later nog worden vervangen voor een grotere of kleinere maat.

Er zijn verschillende modellen op de markt. De Startrekk Comfort is het standaard model en is voor meerdere disciplines geschikt. Daarnaast zijn er die verschillende Spaanse dressuur zadels (de Espaniola, Espaniola Pro en de DeLuxe). Daarnaast is er nog een western, endurance, dressuur en ijslander model. Het Dressuur en IJslander model hebben vaste, met wol gevulde kussens. Er is inmiddels ook een veelzijdheidigheidszadel te koop van dit merk.

Bob Marshall

een Bob Marshall western zadel

Bob Marshall produceert verschillende modellen boomloze zadels. De zogenaamde "BM's" zijn onder andere geschikt voor endurance, barrelracing en trail. Dit zadel heeft geen kussens, maar dat is gebruikelijk bij westernzadels.

Bob Marshalls staan bekend om hun grote verscheidenheid aan tooling/bewerking en uiterlijk. Ook de hoogte van de pommel en cantle kunnen binnen de vaste modellen worden uitgekozen. Het zadel is niet echt kort (65 tot 70 centimeter), dus minder geschikt voor paarden met een erg korte rug.

De pommel is te krijgen in 2 breedtes, maar eigenlijk is de breedste alleen geschikt voor echt heel brede paarden (bijvoorbeeld Shires) en wordt door Bob Marshall zelf nooit aangeraden. Wel is er ook de mogelijkheid om de 'pad' wat hoger in de pommel te laten vastzetten, zodat paarden met een wat hogere schoft toch voldoende ruimte hebben. Dit wordt 'peaked-pommel' genoemd. Het zadel weegt - afhankelijk van hoeveelheid leer en zilver - rond de 10 kilo.

Fhoenix

Vogue-zadel

Dit zadel is anders dan de andere boomloze zadels. De meeste boomloze zadels hebben een pommel aan de voorzijde, welke min of meer de maat bepaalt. Dit zadel heeft dat niet. Het "harde" deel zit bij dit zadel aan de achterzijde, zodat het zadel zijn vorm en stabiliteit behoudt. Dit deel is niet voelbaar. Ook heeft dit zadel geen brede zit, maar komt meer overeen met een boomzadel. Er kunnen diverse aanpassingen aan het zadel gedaan worden, al dan niet met behulp van een speciale lamswollenpad met vullingen erin en onder. Het zadel kan in de winter in het begin vrij hard/stug aanvoelen op het moment dat het op het paard wordt gelegd neemt het de warmte op van het paard en daardoor wordt het zadel zacht en vormt het zich naar het paard. Dit zelfde geldt voor de zit van de ruiter.

Een Sensation dressuurmodel

Er zijn verschillende modellen op de markt, dressuur en veelzijdigheid, maar ook een Fhoenix Suberpanel zadel. Dit zadel is ontworpen in samenwerking met David Ahn in 1996. Dit zadel zou ook geschikt zijn voor paarden met een hogere schoft of hollere rug. Dan is er ook nog de Vogue, het nieuwste model van Fhoenix, dit zadel heeft een diepe zit door de hogere pommel en cantle. De Vogue kan met gewone zadeldekjes gebruikt worden.

Sensation

Dit zadel heeft geen kussens en moet dus ook worden gebruik met een speciale pad inclusief goede inlages. Sensation zadels hebben allemaal een pommel aan de voorkant om de schoft vrij te houden en ze hebben een vrij diepe zit. Er zijn verschillende modellen op de markt, de Sensation Hybrid is het standaard model en de zitting is in de zelfde stijl als een western zadel dat heeft. Er kan een standaard model besteld worden maar je kunt ook een custom made zadel laten maken.

Trekker

Trekker is een Duits zadelmerk dat verschillende boomloze zadels op de markt heeft. Ze hebben verschillende modellen op de markt, de Endurance Pro is daar één van. De modellen hebben een nieuwe naam - De Classic is de basis uitvoering, dan de LUXUS - er komt een nieuw model bij: de Trekker Pro Arte en sinds enkele maanden is de Trekker True Talent leverbaar. Dit zadel heeft een verstelbare pommel die aan te passen is aan elk paard. Het zadel heeft dikke kussens er onder zitten die door middel van klittenband te verstellen zijn.

Het verstelbare pommel systeem van de Trekker Endurance Pro
Door deze dikke kussens is er geen speciale pad nodig. Ook de zit is te verstellen van 15 tot 18 inch. Er wordt gebruik gemaakt van een speciale beugelophanging die de druk extra moet verdelen. Er zijn 2 mogelijkheden om uit te kiezen: het zijn open haken.

En dan bestaat er nog de Trekker Dressage Master, dit zadel lijkt heel veel op een boomzadel maar is wel degelijk een boomloos zadel. En sinds kort is er ook een close contact springzadel van Trekker op de markt. De Engels aandoende zadels van Trekker hebben vaste kussens en heten tegenwoordig de Inspiration (dressuur) Bascule (springen) Gaited (vlakker dressuur model - ook voor IJslanders). Er is ook nog een kinderversie verkrijgbaar van het type Trekker Classic.


Ansur

De Ansur levert over het algemeen duurdere lederen boomloze zadels. Alle zadels hebben dikke kussens en kunnen dus zonder pad gebruikt worden. Om het zadel aan te passen zijn er wel speciale pads op de markt die je er als nog onder kan leggen. Ansur heeft verschillende modellen op de markt, waarvan 1 westernmodel, 3 springmodellen en 4 dressuurzadels. De wrongen zijn verstelbaar door middel van klittenband en kun je vervangen door kleinere of grotere wrongen. Ook het zadelblad is vervangbaar, zo kun je bijvoorbeeld een korter zweetblad bestellen als je wat kortere benen hebt dan gemiddeld.


Cashel SoftSaddles

Dit zadel bestaat voor het grootste gedeelte uit foam, dit zadel is volledig flexibel en past zich dus goed aan de rug van het paard aan. Er is geen speciale pad nodig bij dit zadel en het zadel is schoon te maken door er simpel weg een tuinslag op te zitten. Het zadel is met zijn 3 kilogram een lichtgewicht zadel. De maten variëren van 12 inch tot en met 17 inch.


De Ultra Lite

De Ultra Lite, afgekort UL, is ontwikkeld door Debra Sibley, een zeer bekende en succesvolle barrelracer. Zij heeft ook aan de bakermat gestaan van de Bob Marshall, maar door onderlinge problemen zijn Bob en Debra hun eigen weg gegaan.

De UL heeft ook het uiterlijk van een 'normaal' westernzadel, met hele fenders in tegenstelling tot de 2 halve fenders van de Bob Marshall.

De UL heeft aan beide kanten een dunne strook flexibel materiaal waarop de vaste/niet uitwisselbare pommel en cantle zijn vastgemaakt. Omdat dit zadel veelal een barrelzadel is zijn er veel opvallende bewerkingen en kleuren mogelijk.

De beugelophanging is anders dan bij elk ander zadel. Het bestaat namelijk uit 2 riemen die los van elkaar aan het zadel vastzitten. Doordat ook de verstelmogelijheid van deze riemen onafhankelijk van elkaar te regelen is, zijn de persoonlijke voorkeursinstellingen enorm. Wél blijft het natuurlijk de 'barrel'-manier, dus redelijk naar voren gericht, zoals dat ook bij de BM-barrelmodellen het geval is.

Het zadel is licht in vergelijking met een standaard western boomzadel. Het gewicht ligt rond de 10 kilo.

Dealers

Bronnen, referenties en/of voetnoten

Auteurs: Banjer, smurf1988, Dubbeldun, Shadow0, Aurora3, Nessah, Stephanie, Dribbel, Eline, Lielle